Unikalne i sprawdzone teksty

Adam Naruszewicz

Adam Naruszewicz urodził się w 1733 roku w Pińsku. Wcześnie osierocony, związał się z Jezuitami i przyjął święcenia. Wiek XVIII nie był sprzyjający dla następców Ignacego Loyoli – oskarżany o różne malwersacje zakon został rozwiązany. Nie wstrzymało to jednak kariery Naruszewicza, który miał protektorów w potężnej rodzinie Czartoryskich. Magnaci opłacili mu między innymi zwiedzenie Europy – w owym okresie podróże takie uznawano za istotny element edukacji – oraz studia we Francji.

Po powrocie do Polski Naruszewicz wykładał na Akademii Wileńskiej, później zaś w Collegium Nobilium. Został także redaktorem tygodnika „Zabawy przyjemne i pożyteczne” oraz zaprzyjaźnił się z królem Stanisławem Augustem Poniatowskim i brał udział w organizowanych przez monarchę obiadach czwartkowych. Dzięki wsparciu władcy Naruszewicz został biskupem smoleńskim, później zaś biskupem łuckim. Oprócz tego sprawował istotne funkcje polityczne, będąc sekretarzem Rady Nieustającej, ówczesnego rządu i jako senator biorąc udział w obradach Sejmu Wielkiego. Gdy zrozpaczony Stanisław August przystąpił do konfederacji targowickiej, Naruszewicz poszedł w jego ślady.

Biskup był typowym przedstawicielem Oświecenia – w swoich utworach piętnował zacofanie i prowincjonalność polskiej szlachty. Celne satyry demaskowały wady rodzimego społeczeństwa. Naruszewicz drwił między innymi z ziemianina, który nie czyta książek tylko kalendarze. Wykpiwany szlachcic wyjaśniał w satyrze „Chudy literat”, dlaczego nie sięga po lektury – bo Tacyt to poganin, bo polscy historycy odrzucają drogie mu legendy o Kraku i Wandzie, a podręczniki rolnictwa nie są mu na nic potrzebne, ponieważ i bez książek pszenicę rodzi moja rola. Inny przykład oświeceniowego ducha Naruszewicza, to oda „Balon”, zainspirowana lotem, jaki odbył się nad Warszawą – balon stawał się symbolem potęgi ludzkiego rozumu i przekraczania granic.

Najważniejsze dokonania Naruszewicza należą do dziedziny historiografii. Opublikował on siedmiotomową „Historię Narodu Polskiego” – za jego życia wydano ostatnie sześć tomów, tom pierwszy ukazał się dopiero kilkadziesiąt lat po śmierci autora. Dzieło wyróżniało się solidnym warsztatem naukowym i obaliło kilka mitów historycznych, takich jak pochodzenie Polaków od starożytnych Sarmatów. Trzeba mieć na uwadze, iż był to okres, w którym nowoczesne metody badania dziejów dopiero się kształtowały, tym wyżej cenić należy krytycyzm Naruszewicza i olbrzymią bazę źródłową, z której korzystał. Na polecenie biskupa zebrano potężną kolekcję dokumentów, przy pomocy których pisał książkę – złożyła się ona na tzw. „teki Naruszewicza”, zawierające kopie prawie 40 tysięcy dokumentów. Teki owe, liczące 217 tomów, stały się nieodzowną pomocą dla wielu pokoleń polskich historyków – szczególnie, że wiele dokumentów, utrwalonych przez współpracowników Naruszewicza, nie dotrwało do naszych czasów w innej formie.

Prócz własnej działalności naukowej, Naruszewicz był także tłumaczem dzieł wielkiego rzymskiego historyka Tacyta. Biskup zmarł w 1796. Większość jego dorobku nie przetrwała próby czasu, acz nadal zaskakuje celność satyr, a olbrzymia praca, jako historyka, budzi uznanie.

Rozwiń więcej
Adam Naruszewicz / za: wikipedia.pl

Losowe tematy

Leon Kruczkowski – biografia i...

Biografia Leon Kruczkowski przyszedł na świat w 1900 r. w Krakowie. Wywodził się on z niezamożnej rodziny rzemieślniczej co nie przeszkodziło mu jednak w uzyskaniu gruntownego...

Łukasz Górnicki

Łukasz Górnicki urodził się w 1527 roku w Oświęcimiu. Pochodził z rodziny mieszczańskiej a jego wuj Stanisław Gąsiorek był dyrygentem kapeli królewskiej...

Janina Porazińska – biografia...

Janina Porazińska – polska pisarka autorka baśni i wierszy dla najmłodszych czytelników a także tłumacz literatury szwedzkojęzycznej. Urodziła się 29 września...

Vladimir Nabokov – biografia i...

Vladimir Nabokov to jeden z największych oryginałów i skandalistów literackich XX wieku. Trudno usytuować go wśród innych pisarzy trudno nawet osadzić...

Mikołaj Rej

Mikołaj Rej uchodzi za jednego z twórców literatury polskiej i chyba każdy uczeń zna jego słowa: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają że Polacy...

Patrick Süskind – biografia i...

Biografia Patrick Süskind – niemiecki pisarz autor sztuk teatralnych twórca scenariuszy do filmów i seriali. Urodził się w 1949 r. w Niemczech. Bardzo...

J.D. Salinger – biografia i charakterystyka...

Biografia J. D. Salinger – amerykański pisarz. Urodził się 1 stycznia 1919 r. na Manhattanie w Nowym Yorku jako drugie dziecko Sola Salingera (polskiego Żyda) i Marie...

James Joyce – biografia i charakterystyka...

Biografia James Joyce urodził się w 1882 roku w Dublinie. Pisarz nie miał szczęśliwego dzieciństwa z powodu alkoholizmu ojca. Kształcił się w szkołach jezuickich a...

James Herriot – biografia i charakterystyka...

Biografia James Herriot (prawdziwe nazwisko: James Alfred „Alf” Wight) – brytyjski weterynarz i pisarz znany przede wszystkim z cyklu powieści „Wszystkie...