Unikalne i sprawdzone teksty

Fiodor Dostojewski – biografia i charakterystyka twórczości

Biografia

Fiodor Dostojewski urodził się w 1821 roku w Moskwie. Pochodził ze średnio zamożnej rodziny lekarza, miał sześcioro rodzeństwa. Zgodnie z wolą ojca ukończył Wojskową Szkołę Inżynieryjną i uzyskał stopień oficera. Od wczesnej młodości Dostojewski próbował pisać, by wreszcie na początku lat 40. XIX wieku na poważnie zająć się twórczością literacką.

W 1849 roku pisarz został aresztowany i skazany na karę śmierci za działalność w Kole Pietraszewskim, postulującym przeprowadzenie w carskiej Rosji istotnych reform. W ostatniej chwili przed egzekucją kara śmierci została jednak zamieniona na cztery lata katorgi. Po odbyciu wyroku Dostojewskiego wcielono na 6 lat do 7 Batalionu Liniowego w Semipałatyńsku.

Podczas syberyjskiego zesłania, w 1857 roku, pisarz ożenił się z Marią Dymitriewną Isajewą, wdową po Aleksandrze Isajewie, urzędniku celnym. W 1859 roku po długich staraniach pisarz otrzymał zgodę na powrót z zesłania. Po osiedleniu się w Petersburgu Dostojewski zajmował się pisarstwem oraz redagowaniem pisma „Wriemia”. W 1864 roku jego żona zmarła na gruźlicę, a w 1866 roku pisarz ożenił się po raz drugi ze swoją stenotypistką, Anną Grigoriewną Snitkiną, z którą miał trójkę dzieci.

Dostojewski słynął z rozrzutnego trybu życia, uprawiał hazard, przez całe życie tonął w długach i miewał liczne romanse. Był prawdziwym literackim geniuszem, a jednocześnie nie radził sobie psychicznie z ogromem własnego talentu, często popadał w depresję, cierpiał również na epilepsję. Zmarł w 1881 roku w Petersburgu.

Charakterystyka twórczości

Fiodor Dostojewski to jeden z najważniejszych twórców literatury światowej, którego wielkie powieści na stałe zapisały się w kanonie dziewiętnastowiecznej prozy. Pierwsze ważne dzieło wydał w 1846 roku, byli to „Biedni ludzie”. Powieść epistolarna Dostojewskiego spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem krytyki, która okrzyknęła go „nowym Gogolem”.

Owocem pobytu na Syberii były słynne „Wspomnienia z domu umarłych” (1860 - 62), w których Dostojewski inspirując się własnymi doświadczeniami, stworzył sugestywny obraz syberyjskiej katorgi. W 1864 roku zostały wydane „Notatki z podziemia”, niezwykle sugestywny quasi-pamiętnik moralnego degenerata, który dla zabawy uwodzi prostytutkę, kusząc ją obietnicą lepszego losu, a następnie bezwzględnie porzuca.

W 1866 roku ukazała się jedna z najbardziej znanych powieści Dostojewskiego, „Zbrodnia i kara”. Historia młodego studenta prawa, Rodiona Raskolnikowa, który dla sprawdzenia własnej kondycji psychicznej morduje znaną lichwiarkę i jej siostrę, stanowi doskonałe studium „przeklętych problemów” – dobra i zła, roli miłości w ludzkim życiu, a także winy i przebaczenia.

Właśnie owo niemal manichejskie zderzenie dobra i zła w świecie stanowi centralną oś problematyczną całej twórczości Dostojewskiego. Jego powieści, opowiadania i nowele często określa się mianem studium zła i jego destrukcyjnego wpływu na ludzką naturę. Pisarz zapisał się na kartach historii literatury przede wszystkim dzięki fascynującej metodzie twórczej. Narzędziem jego oglądu świata i człowieka jest bowiem niezwykle drobiazgowy portret psychologiczny postaci. Dostojewski analizuje rozmaite stany psychiczne bohaterów, interesują go zaś szczególnie osobowości skrzywione, uznawane powszechnie za odstające od normy, jak książę Myszkin i Rogożyn z „Idioty” (1869), Stawrogin z „Biesów” (1873) czy bracia Karamazow z powieści pod tym samym tytułem. Galeria literackich postaci Dostojewskiego obejmuje zatem zbrodniarzy, prostytutki i osoby niezrównoważone psychicznie. Diagnoza społeczna pisarza jest jednak bardzo często przewrotna, ponieważ najczęściej to właśnie te osoby są nosicielami najważniejszych humanistycznych wartości.

Dostojewski posiadał wyraziste poglądy, które wyrażał nie tylko w tekstach literackich. Był przeciwnikiem wartości świata Zachodu, uważał także, że w życiu społecznym najistotniejszą funkcję odgrywają zasady moralne wynikające z religii. Co ciekawe, Dostojewski miał bardzo złe zdanie o Polakach, które wyrobił sobie podczas syberyjskiej katorgi. Pisarz dostrzegł w naszych rodakach nadmierne poczucie wyższości i skłonność do izolowania się od innych nacji.

Rozwiń więcej
Wasilij Pierow, Fiodor Dostojewski - portret (1872)

Losowe tematy

Roman Bratny – biografia i charakterystyka...

Roman Bratny urodził się w Krakowie w 1921 roku jako Roman Mularczyk. Pochodził z zamożnego domu a jego bratem był Andrzej – później znany filmowiec autor...

Jan III Sobieski

Biografia Jan III Sobieski znany jest przede wszystkim jako jeden z najznamienitszych władców Polski zwycięzca spod Wiednia i doskonały wódz. Warto jednak pamiętać...

Halina Poświatowska – biografia...

Halina Poświatowska należy do legendarnych postaci polskiej literatury. Po części wynika to z tyleż tragicznych co barwnych losów poetki – liczne romanse zmagania...

Witold Gombrowicz – biografia...

Biografia Witold Gombrowicz urodził się 4 sierpnia 1904 r. w Małoszycach - niewielkiej wiosce położonej w województwie świętokrzyskim. Wywodził się z zamożnej...

J.M. Barrie – biografia i charakterystyka...

Biografia J. M. Barrie (właśc. sir James Matthew Barrie) – dramaturg i powieściopisarz pochodzenia szkockiego; sławę zyskał jako autor powieści „Piotruś Pan”....

Stanisław Grochowiak – biografia...

Stanisław Grochowiak należy do najbardziej znanych polskich artystów okresu powojennego. Obecnie pamięta się go przede wszystkim jako poetę chociaż do jego spuścizny...

Daniel Naborowski

Biografia Daniel Naborowski znany jest jako jeden z najwybitniejszych i najlepiej wykształconych twórców polskiego baroku. Przyszedł on na świat w 1573 r. w...

Kazimierz Moczarski – biografia...

Kazimierz Moczarski należy do rzadkiego rodzaju pisarzy którzy opublikowali tylko jedną znaczącą książkę – jednak tą jedną książką zapisali się w annałach...

Stanisław Przybyszewski - biografia...

Biografia Stanisław Przybyszewski urodził się w 1868 roku w Łojewie pod Inowrocławiem. Był synem wiejskiego nauczyciela Józefa Przybyszewskiego i Doroty z Grąbczewskich....