Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty
Jerzy Andrzejewski

Jerzy Andrzejewski – biografia i charakterystyka twórczości

Biografia

Czas życia Jerzego Andrzejewskiego przypadł na szczególny okres w historii Polski i całego świata. Ten prozaik, publicysta i eseista, którego postać kojarzona jest przede wszystkim z powieścią o tytule „Popiół i diament”, przyszedł na świat 19 sierpnia 1909 r., a zmarł 19 kwietnia 1983. Doświadczył więc dwóch wojen światowych, na własne oczy widział narodziny systemów totalitarnych i zło, jakie stało się ich udziałem. Sam również uczestniczył w przemianach zachodzących w Polsce po okresie stalinizmu.

Już od najmłodszych lat Jerzy Andrzejewski związał się z Warszawą. Najpierw ukończył Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego, później studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W tym okresie na łamach dziennika „ABC” ukazało się jego debiutanckie opowiadanie „Wobec czyjegoś życia” (1932). Zaledwie trzy lata później został kierownikiem działu literackiego w „Prosto z Mostu”, a w 1936 wstąpił do Związku Literatów Polskich.

W czasie II wojny światowej działał Andrzejewski w podziemiu kulturalnym, pełniąc obowiązki pełnomocnika Delegatury Rządu RP do opieki nad literatami. Równocześnie angażował się w pomoc Żydom.

Kiedy wielki konflikt zbrojny został zakończony, Andrzejewski wyjechał do Krakowa (objął stanowisko prezesa Krakowskiego Oddziału Związku Literatów Polskich), a później do Szczecina (jako prezes Szczecińskiego Oddziału Związku Literatów Polskich oraz działacz Komitetu Obrońców Pokoju). W 1950 r. wstąpił do partii komunistycznej i już 2 lata później powrócił do Warszawy jako poseł. Okres ten zapisał się w jego biografii pod znakiem pracy redakcyjnej i twórczej oraz wsparcia, jakiego udzielał władzom komunistycznym.

Z Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej wystąpił Jerzy Andrzejewski w 1957 r., co wynikało z różnic światopoglądowych. Siedem lat później podpisał „List 34”, w którym osoby związane z polską kulturą protestowały przeciwko zaostrzeniu cenzury. W 1976 dołączył zaś do grona osób popierających „Memoriał 101”, czyli wystąpienie przeciwko zmianom w konstytucji PRL.

Przez całe życie Andrzejewski działał w różnych organizacjach i zrzeszeniach, współpracował również z wieloma pismami i wydawnictwami. W historii polskiej kultury zapisał się jako postać barwna i interesująca, a jego dorobek artystyczny do dzisiaj stanowi obiekt wielu specjalistycznych badań.

Charakterystyka twórczości

Twórczość Jerzego Andrzejewskiego stanowi niejednorodny zbiór utworów podejmujących zróżnicowaną tematykę. W powieściach przedwojennych („Drogi nieuniknione”, „Ład serca”) przedstawiał on realia życia w niepodległej Polsce, kontrastując wynikające z codziennego trudu cierpienia z wartościami, które nadawały życiu sens, jak gdyby kojąc ból. Utwory z czasu wojny (m. in. „Noc”) wypełnione były z kolei refleksjami na temat ludzkich postaw i tego, do czego człowiek może być zdolny w ekstremalnych warunkach.

W 1948 r. ukazał się „Popiół i diament” - jedno z najważniejszych dzieł w dorobku Andrzejewskiego. Jeden z najbardziej charakterystycznych bohaterów powieści (także dzięki wybitnej kreacji Zbigniewa Cybulskiego w ekranizacji zrealizowanej przez Andrzeja Wajdę) - Maciej Chełmicki - to młody żołnierz AK, który otrzymuje rozkaz wykonania wyroku śmierci na sekretarzu PPR. Polecenie to okazuje się być dla niego ciężkim brzemieniem, a rozdarty między sprzecznymi wartościami młodzieniec długo nie może dokonać wyboru. „Popiół i diament” wzbudził wiele kontrowersji i doczekał się nawet zmian wprowadzonych przed 1954, które to - zgodnie z nakazem władz komunistycznych - miały odkłamać historię (w rzeczywistości były jeszcze większą manipulacją). Cztery lata później (1958) Andrzejewski stworzył scenariusz do głośnego filmu Andrzeja Wajdy, dokonując trzeciej redakcji „Popiołu i diamentu”.

Wśród najważniejszych dzieł Andrzejewskiego wymienić można również „Ciemności kryją ziemię” (powieść osadzona w XV-wiecznej Hiszpanii i na przykładzie działań Świętej Inkwizycji ukazująca narodziny i funkcjonowanie totalitaryzmu - było to rozliczenie z ustrojem), „Bramy raju” (powieść podejmująca tematykę krucjaty dziecięcej z 1212 r. i ukazująca narodziny idei oraz wpływ, jaki wywiera ona na ludzi).

W swoim dorobku artystycznym zgromadził Jerzy Andrzejewski ponad 20 powieści. Nie wszystkie - rzecz jasna - były utworami udanymi, lecz zbiór ten - jako całość - stanowi dokumentację sposobu, w jaki zmieniała się polska literatura XX stulecia.

Losowe tematy

Stanisław Przybyszewski - biografia...

Biografia Stanisław Przybyszewski urodził się w 1868 roku w Łojewie pod Inowrocławiem. Był synem wiejskiego nauczyciela Józefa Przybyszewskiego i Doroty z Grąbczewskich....

Walery Przyborowski - biografia...

Biografia Walery Przyborowski to autor który znany jest przede wszystkim z utworów w których porusza tematykę historyczną. W swoich dziełach Przyborowski...

Krystyna Siesicka - biografia i...

BiografiaWspółczesna pisarka wielokrotnie nagradzana za swoją twórczość. Urodzona 22 listopada 1928 roku w Dęblinie autorka powieści felietonistka („Filipinka”...

Wisława Szymborska – biografia...

Biografia Wisława Szymborska urodziła się w 1923 roku na Prowencie w okolicach Kórnika w województwie poznańskim. Wychowywała się w Toruniu i w Krakowie gdzie...

Zenon Przesmycki – biografia i...

Biografia Zenon Przesmycki (pseud. „Miriam” i „Jan Żagiel”) urodził się w 1861 roku w Radzyniu Podlaskim. Pochodził z rodziny o korzeniach szlacheckich...

Albert Camus – biografia i charakterystyka...

Albert Camus uchodzi za jednego z ostatnich francuskich pisarzy starego typu. Przy czym sformułowanie „stary typ” nie oznacza tu anachronizmu a raczej pewien rodzaj...

Adam Ważyk – biografia i charakterystyka...

Adam Ważyk był postacią ważną w polskiej kulturze XX wieku chociaż dzisiaj o autorze „Poematu dla dorosłych” pamiętają głównie historycy literatury...

Franciszek Karpiński

Franciszek Karpiński przyszedł na świat w rodzinie ubogiego szlachcica w 1741 roku. Mimo stosunkowo złego usytuowania materialnego rodzina zapewniła mu solidne wykształcenie...

Henryk Sienkiewicz

Henryk Sienkiewicz Urodził się 5 maja 1846 w miejscowości Wola Okrzejowska. Tam też zamieszkuje przez część dzieciństwa by następnie przenieść się do Warszawy gdzie...