Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty
Melchior Wańkowicz na fotografii autorstwa Władysława Miernickiego

Melchior Wańkowicz – biografia i charakterystyka twórczości

Biografia

Melchior Wańkowicz - pisarz, dziennikarz i publicysta - przyszedł na świat 10 stycznia 1892 r. w Kałużycach (dzisiejsza Białoruś). Wywodził się z ziemiańskiej rodziny herbu Lis, do której należał również Walenty Wańkowicz, autor znanego portretu Adama Mickiewicza („Portret Adama Mickiewicza na Judahu skale”).

Ojciec Melchiora Wańkowicza (nosił to samo imię) został zesłany na Syberię za udział w powstaniu styczniowym. Po powrocie do rodzinnej miejscowości poślubił Marię Szwoynicką, z którą miał czworo dzieci. Przyszły autor „Ziela na kraterze” był ich najmłodszym potomkiem. W 1895 r. Maria Wańkowicz zmarła, a mały Melchior posłany został na wychowanie do mieszkającej na Kowieńszczyźnie babki.

W 1903 r. Melchior Wańkowicz rozpoczął naukę w Gimnazjum Pawła Chrzanowskiego w Warszawie. Już w tym okresie zaangażował się w działalność konspiracyjną, zasiliwszy szeregi Organizacji Młodzieży Szkół Średnich „Przyszłość” (znanej jako „Pet”). W 1910 r. Wańkowicz został sekretarzem generalnym organizacji oraz redaktorem młodzieżowego pisma „Wici”.

Po ukończeniu szkoły i zdaniu matury wyjechał Wańkowicz do Krakowa, gdzie rozpoczął studia prawnicze (1911). I w tym czasie był członkiem wielu organizacji o charakterze konspiracyjnym (m. in. Organizacji Młodzieży Narodowej „Wolny Strzelec”).

Wielki wpływ na losy Wańkowicza miała I wojna światowa. To wtedy w jego życiu zaszły ogromne zmiany, które wyznaczyły tor jego dalszego biegu. W 1916 r. poślubił Zofię z Małagowskich (byli razem do końca jej życia), a rok później wstąpił do Pierwszego Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbór-Muśnickiego. Będąc żołnierzem, bezpośrednio doświadczył okrucieństw niesionych przez konflikty zbrojne.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Wańkowicz wyjechał na Ukrainę i pracował jako korespondent „Gazety Warszawskiej”. Kiedy zakończyła się wojna polsko - bolszewicka, Wańkowicz wrócił nad Wisłę, by w murach Uniwersytetu Warszawskiego dokończyć przerwane wcześniej studia. Następnie rozpoczął współpracę z rządem (Wydział Prasowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych), którą przerwał niedługo przed przewrotem majowym.

Zrezygnowawszy z pracy w administracji, poświęcił się Wańkowicz pracy redaktora i wydawcy. W 1924 r. założył wydawnictwo „Rój” i został w nim redaktorem naczelnym - funkcję tę pełnił do 1939 r. Równocześnie publikował też swoje reportaże w najbardziej popularnych czasopismach (m. in. w „Wiadomościach Literackich”).

Po wybuchu II wojny światowej Wańkowicz wyjechał do Rumunii, gdzie szybko stał się znaczącą w kręgach emigracyjnych postacią. W 1940 r. został ewakuowany na Cypr, a później wyjechał na Bliski Wschód. W 1943 r. dołączył do 2 Korpusu Polskiego i wziął udział w bitwie o Monte Cassino (równocześnie wciąż tworzył artykuły i wysyłał je do czasopism).

Zakończenie II wojny światowej nie oznaczało dla Wańkowicza powrotu do ojczyzny (w wojnie stracił córkę, zniszczono również najbliższe jego sercu miejsca Warszawy). Najpierw zamieszkał w Londynie, a później wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Wciąż współpracował z prasą i publikował własne dzieła, lecz nie było to jego jedynym źródłem utrzymania (podejmował się też różnych zajęć dorywczych).

Do Polski powrócił Wańkowicz w 1958 r. Jednak już wkrótce ponownie przepłynął ocean, aby zrealizować swe plany dotyczące podróży i zebrać materiały niezbędne do ukończenia książek i reportaży.

W 1964 r. Wańkowicz podpisał głośny „List 34”, co spotkało się z nieprzychylną reakcją władzy. Podejrzewano go nawet o wysyłanie poufnych informacji do krajów zachodnich. W wyniku procesu sądowego Wańkowicza skazano na 3 lata więzienia, lecz po 5 tygodniach został ułaskawiony.

Melchior Wańkowicz zmarł 10 września 1974 r. w Warszawie. Pochowano go na Powązkach.

Charakterystyka twórczości

Melchior Wańkowicz uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich reportażystów. W jego dorobku literackim znajdują się dzieła różnorodne, często niedające się łatwo sklasyfikować w obrębie poszczególnych gatunków. Wielkie uznanie czytelników i krytyków zdobyły powieści reportażowe Wańkowicza - m. in. „Na tropach Smętka”, w której opisana została podróż autora i jego córki przez ziemie Prus Wschodnich (był to pretekst do ukazania przemian zachodzących na tych terenach oraz dręczących je problemów). Za arcydzieło reportażu w wykonaniu Wańkowicza uważana jest licząca trzy tomy „Bitwa o Monte Cassino” (1945 - 1947). Powstała ona w oparciu o relacje żołnierzy biorących udział w walkach oraz obserwacjach samego autora.

Nieco inny charakter ma „Ziele na kraterze” - pozycja szczególna w dorobku Wańkowicza. Dzieło to opowiada o osobistej tragedii autora, czyli śmierci jego córki Krystyny, która zginęła w powstaniu warszawskim. Nie należy ono jednak do smutnych, żałobnych opisów cierpienia - wręcz przeciwnie: wypełnione wspomnieniami „Ziele na kraterze” stanowi pochwałę życia rodzinnego i codzienności, wraz z wpisanymi w nie radościami i troskami.

Bardzo ważnym aspektem twórczości Wańkowicza jest jej język. Krytycy i badacze literatury niemal jednogłośnie podkreślają, że ze wspaniałym wyczuciem łączył on nieskazitelną polszczyznę z jej gwarowymi odmianami, jednocześnie wprowadzając liczne neologizmy i przywracając językowi słowa dawano nieużywane.

Losowe tematy

Miguel de Cervantes

Miguel de Cervantes uchodzi za jednego z najwybitniejszych powieściopisarzy wszechczasów. Według Stanleya Payne’a amerykańskiego historyka badającego dzieje...

Brandon Mull – biografia i charakterystyka...

Biografia Brandon Mull – amerykański pisarz twórca gatunku fantasy znany głównie z powieści dla dzieci i młodzieży w tym z serii książek fantasy „Baśniobór”...

Paulo Coelho – biografia i charakterystyka...

Paulo Coelho należy do najpopularniejszych pisarzy na świecie. Do tej pory sprzedał ponad 200 milionów książek a jego powieści ukazały się w ponad osiemdziesięciu...

William Szekspir

Biografia William Szekspir powszechnie uważany jest za najważniejszego i najlepszego spośród autorów tworzących w języku angielskim. Jego dorobek artystyczny...

Marta Fox – biografia i charakterystyka...

Biografia Marta Fox - poetka powieściopisarka i felietonistka - przyszła na świat 1 stycznia 1952 r. w Siemianowicach Śląskich. Zanim poznały ją rzesze czytelników...

Hugh Lofting – biografia i charakterystyka...

Biografia Hugh Lofting to brytyjski pisarz autor głównie literatury dziecięcej. Światową sławę zdobył jako twórca cyklu książek o doktorze Dolittle opiekującym...

Eric-Emmanuel Schmitt – biografia...

Biografia Eric-Emmanuel Schmitt – francuski powieściopisarz i dramaturg a także doktor filozofii. Od 2002 r. mieszka w Brukseli. Urodził się 28 marca 1960 r. w Sainte-Foy-lès-Lyon....

Andrzej Szczypiorski – biografia...

Obecnie Andrzej Szczypiorski wydaje się postacią cokolwiek zapomnianą. Jego książki nie były wznawiane od kilku lat a nazwisko rzadko przewija się w dyskusjach literackich....

Guillaume Apollinaire – biografia...

Biografia Guillaume Apollinaire właśc. Wilhelm Apolinary Kostrowicki urodził się w 1880 roku w Rzymie. Poeta miał polskie korzenie był synem szlachcianki Angeliki Kostrowickiej....