Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty
Melchior Wańkowicz na fotografii autorstwa Władysława Miernickiego

Melchior Wańkowicz – biografia i charakterystyka twórczości

Biografia

Melchior Wańkowicz - pisarz, dziennikarz i publicysta - przyszedł na świat 10 stycznia 1892 r. w Kałużycach (dzisiejsza Białoruś). Wywodził się z ziemiańskiej rodziny herbu Lis, do której należał również Walenty Wańkowicz, autor znanego portretu Adama Mickiewicza („Portret Adama Mickiewicza na Judahu skale”).

Ojciec Melchiora Wańkowicza (nosił to samo imię) został zesłany na Syberię za udział w powstaniu styczniowym. Po powrocie do rodzinnej miejscowości poślubił Marię Szwoynicką, z którą miał czworo dzieci. Przyszły autor „Ziela na kraterze” był ich najmłodszym potomkiem. W 1895 r. Maria Wańkowicz zmarła, a mały Melchior posłany został na wychowanie do mieszkającej na Kowieńszczyźnie babki.

W 1903 r. Melchior Wańkowicz rozpoczął naukę w Gimnazjum Pawła Chrzanowskiego w Warszawie. Już w tym okresie zaangażował się w działalność konspiracyjną, zasiliwszy szeregi Organizacji Młodzieży Szkół Średnich „Przyszłość” (znanej jako „Pet”). W 1910 r. Wańkowicz został sekretarzem generalnym organizacji oraz redaktorem młodzieżowego pisma „Wici”.

Po ukończeniu szkoły i zdaniu matury wyjechał Wańkowicz do Krakowa, gdzie rozpoczął studia prawnicze (1911). I w tym czasie był członkiem wielu organizacji o charakterze konspiracyjnym (m. in. Organizacji Młodzieży Narodowej „Wolny Strzelec”).

Wielki wpływ na losy Wańkowicza miała I wojna światowa. To wtedy w jego życiu zaszły ogromne zmiany, które wyznaczyły tor jego dalszego biegu. W 1916 r. poślubił Zofię z Małagowskich (byli razem do końca jej życia), a rok później wstąpił do Pierwszego Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbór-Muśnickiego. Będąc żołnierzem, bezpośrednio doświadczył okrucieństw niesionych przez konflikty zbrojne.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Wańkowicz wyjechał na Ukrainę i pracował jako korespondent „Gazety Warszawskiej”. Kiedy zakończyła się wojna polsko - bolszewicka, Wańkowicz wrócił nad Wisłę, by w murach Uniwersytetu Warszawskiego dokończyć przerwane wcześniej studia. Następnie rozpoczął współpracę z rządem (Wydział Prasowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych), którą przerwał niedługo przed przewrotem majowym.

Zrezygnowawszy z pracy w administracji, poświęcił się Wańkowicz pracy redaktora i wydawcy. W 1924 r. założył wydawnictwo „Rój” i został w nim redaktorem naczelnym - funkcję tę pełnił do 1939 r. Równocześnie publikował też swoje reportaże w najbardziej popularnych czasopismach (m. in. w „Wiadomościach Literackich”).

Po wybuchu II wojny światowej Wańkowicz wyjechał do Rumunii, gdzie szybko stał się znaczącą w kręgach emigracyjnych postacią. W 1940 r. został ewakuowany na Cypr, a później wyjechał na Bliski Wschód. W 1943 r. dołączył do 2 Korpusu Polskiego i wziął udział w bitwie o Monte Cassino (równocześnie wciąż tworzył artykuły i wysyłał je do czasopism).

Zakończenie II wojny światowej nie oznaczało dla Wańkowicza powrotu do ojczyzny (w wojnie stracił córkę, zniszczono również najbliższe jego sercu miejsca Warszawy). Najpierw zamieszkał w Londynie, a później wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Wciąż współpracował z prasą i publikował własne dzieła, lecz nie było to jego jedynym źródłem utrzymania (podejmował się też różnych zajęć dorywczych).

Do Polski powrócił Wańkowicz w 1958 r. Jednak już wkrótce ponownie przepłynął ocean, aby zrealizować swe plany dotyczące podróży i zebrać materiały niezbędne do ukończenia książek i reportaży.

W 1964 r. Wańkowicz podpisał głośny „List 34”, co spotkało się z nieprzychylną reakcją władzy. Podejrzewano go nawet o wysyłanie poufnych informacji do krajów zachodnich. W wyniku procesu sądowego Wańkowicza skazano na 3 lata więzienia, lecz po 5 tygodniach został ułaskawiony.

Melchior Wańkowicz zmarł 10 września 1974 r. w Warszawie. Pochowano go na Powązkach.

Charakterystyka twórczości

Melchior Wańkowicz uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich reportażystów. W jego dorobku literackim znajdują się dzieła różnorodne, często niedające się łatwo sklasyfikować w obrębie poszczególnych gatunków. Wielkie uznanie czytelników i krytyków zdobyły powieści reportażowe Wańkowicza - m. in. „Na tropach Smętka”, w której opisana została podróż autora i jego córki przez ziemie Prus Wschodnich (był to pretekst do ukazania przemian zachodzących na tych terenach oraz dręczących je problemów). Za arcydzieło reportażu w wykonaniu Wańkowicza uważana jest licząca trzy tomy „Bitwa o Monte Cassino” (1945 - 1947). Powstała ona w oparciu o relacje żołnierzy biorących udział w walkach oraz obserwacjach samego autora.

Nieco inny charakter ma „Ziele na kraterze” - pozycja szczególna w dorobku Wańkowicza. Dzieło to opowiada o osobistej tragedii autora, czyli śmierci jego córki Krystyny, która zginęła w powstaniu warszawskim. Nie należy ono jednak do smutnych, żałobnych opisów cierpienia - wręcz przeciwnie: wypełnione wspomnieniami „Ziele na kraterze” stanowi pochwałę życia rodzinnego i codzienności, wraz z wpisanymi w nie radościami i troskami.

Bardzo ważnym aspektem twórczości Wańkowicza jest jej język. Krytycy i badacze literatury niemal jednogłośnie podkreślają, że ze wspaniałym wyczuciem łączył on nieskazitelną polszczyznę z jej gwarowymi odmianami, jednocześnie wprowadzając liczne neologizmy i przywracając językowi słowa dawano nieużywane.

Losowe tematy

Jan Kochanowski

Urodzony w 1530 roku Jan Kochanowski herbu Korwin uznawany jest za jednego z najważniejszych polskich twórców renesansowych. Wybitność tego autora przekracza...

Mikołaj Rej

Mikołaj Rej uchodzi za jednego z twórców literatury polskiej i chyba każdy uczeń zna jego słowa: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają że Polacy...

Rafał Wojaczek – biografia i...

Rafał Wojaczek należy do wręcz mitycznych postaci polskiej literatury. Trudno się temu dziwić – awanturnicze życie problemy psychiczne samobójcza śmierć...

Danuta Wawiłow i Natalia Usenko...

Danuta Wawiłow – polska poetka tłumaczka literatury rosyjskiej i radzieckiej prozaik autorka utworów dla dzieci oraz słuchowisk radiowych. Przyszła na świat...

Safona

Biografia Safona żyła na przełomie VII VI w. p.n.e. Była grecką poetką uznaną za mistrzynię liryki miłosnej i twórczynię tzw. pieśni eolskich o których...

Kazimierz Przerwa-Tetmajer – biografia...

Biografia Kazimierz Przerwa-Tetmajer urodził się w 1865 roku na Podhalu w Ludźmierzu. Był synem Adolfa Tetmajera marszałka powiatu nowotarskiego i Julii z Grabowskich. Jego...

Ludwik Jerzy Kern – biografia...

Biografia Ludwik Jerzy Kern – polski poeta dziennikarz i satyryk. Urodził się w Łodzi 29 grudnia 1920 r. Zmarł 29 października 2010 r. w Krakowie. Znany jest przede...

Józef Czechowicz – biografia...

Józef Czechowicz należy do szczególnych postaci polskiej poezji. Nie cieszy się on obecnie taką sławą jak Czesław Miłosz Wisława Szymborska czy Zbigniew...

Andrzej Bursa – biografia i charakterystyka...

Andrzej Bursa przyszedł na świat w Krakowie w 1932 roku. Z tym miastem pozostał też związany przez całe krótkie życie. Dorastanie i młodość Bursy przypadły...