Unikalne i sprawdzone teksty

Stanisław Przybyszewski - biografia i charakterystyka twórczości

Biografia

Stanisław Przybyszewski urodził się w 1868 roku w Łojewie pod Inowrocławiem. Był synem wiejskiego nauczyciela, Józefa Przybyszewskiego i Doroty z Grąbczewskich. Uczył się w gimnazjach toruńskim i wągrowieckim, a po uzyskaniu matury studiował w Berlinie architekturę i medycynę. Tam też wszedł w środowisko artystyczne najwybitniejszych twórców epoki. Przyjaźnił się między innymi z Edwardem Munchem czy Augustem Strindbergiem. Utrzymywał się zaś z pracy w redakcji „Gazety Robotniczej”.

Przybyszewski długo był związany z Martą Foerder, z którą miał trójkę dzieci. Nie uczestniczył jednak w ich wychowaniu, a jego towarzyszka, zrozpaczona niewiernością autora „Śniegu”, popełniła samobójstwo. W międzyczasie Przybyszewski ożenił się z Norweżką Dagny Juel, muzą ówczesnych artystów. Z tego związku na świat przyszło dwoje dzieci. Oczywiście Przybyszewski nie był wiernym mężem, ale romansował z wieloma kobietami, między innymi z malarką Anielą Pająkówną, z którą również miał dziecko (przyszłą malarkę Stanisławę Przybyszewską).

W 1898 roku Przybyszewscy osiedlili się w Krakowie, gdzie twórca otrzymał posadę redaktora „Życia” i szybko skupił wokół siebie krakowską cyganerię. Kiedy w 1899 roku artysta poznał żonę Jana Kasprowicza, Jadwigę z Gąsowskich, natychmiast rzucił się w jej ramiona. Tymczasem Dagny wybrała się w podróż koleją transsyberyjską koleją z młodym studentem, Władysławem Emerykiem, który z niewiadomych przyczyn ją zastrzelił. Żona Kasprowicza porzuciła dla Przybyszewskiego męża i dzieci i zamieszkała z nim w Warszawie.

W 1905 roku pisarz ożenił się z Jadwigą Kasprowiczową, a następnie młoda para udała się do Monachium. W Niemczech spędzili I wojnę światową, a po powrocie do kraju mieszkali w różnych miastach: w Poznaniu, w Krakowie, w Pradze. W latach 20. Przybyszewski osiedlił się w Gdańsku, gdzie pracował jako urzędnik biura tłumaczeń w Dyrekcji Kolei Państwowych.

Przez pewien czas pracował również w kancelarii cywilnej prezydenta RP. Pod koniec życia powrócił na Kujawy. Zmarł w Jarontach pod Inowrocławiem w 1927 roku.

Charakterystyka twórczości

Twórczość Stanisława Przybyszewskiego, choć ogromnie ceniona w jego epoce, później wyraźnie nie cieszyła się dużą popularnością. Bardziej niż wielkim twórcą był charyzmatyczną osobowością przyciągającą całe środowisko artystyczne i wyznaczającą nowe trendy. Jako pisarz Przybyszewski debiutował w 1892 roku dwoma esejami w języku niemieckim „O psychologii jednostek”.

Typowo literacką twórczość „meteora Młodej Polski” rozpoczynały zaś poematy prozą, których inspiracją i muzą była piękna Dagny Juel: „Totenmesse”, „Vigilien”, „De profundis”, „Am Meer”. Swoich odbiorców zachwycał również Przybyszewski studiami o Munchu, Hanssonie, Nietzschem czy Chopinie.

Przybyszewski był autorem koncepcji „nagiej duszy”, czyli świadomości dokonującej kolejnych inkarnacji. Fascynował się okultyzmem, demonologią i stanami psychotycznymi, ponadto zaś uważał, że „naga dusza”, ostateczna prawda wyraża się w akcie seksualnym. Szatan był naczelną figurą twórczości Przybyszewskiego, jako uosobienie zła, ale także cierpienia i smutku, nieuchronnego końca cywilizacji. Najpełniej wyraził to pisarz w „Synagodze szatana”.

Przybyszewski pozostawił po sobie kilka świetnych dramatów, najlepszy: „Śnieg” o miłości fatalnej, a także „Taniec miłości i śmierci”, „Śluby życia” czy „Topiel”. Na początku XX wieku twórca pisywał również romanse nie najwyższej jakości, np. „Synowie ziemi” i „Zmierzch”.

W 1925 roku napisał powieść satanistyczną „Il regno doloroso”, a pod koniec życia spisał wspomnienia: „Moi współcześni. Wśród obcych” (1926), „Wśród swoich” (1930).

Rozwiń więcej
E. Munch - Portret Stanisława Przybyszewskiego (1893-1895)/

Losowe tematy

Miron Białoszewski – biografia...

Spośród wszystkich poetów pokolenia „Twórczości” (debiutujących w okolicach 1956 roku) jednym z najsłynniejszych był Miron Białoszewski....

Aleksander Kamiński – biografia...

Biografia Aleksander Kamiński urodził się w Warszawie w 1903 roku. Jego ojciec Jan Kamiński był farmaceutą. Dzieciństwo przyszły działacz niepodległościowy spędził...

Jan Grabowski – biografia i charakterystyka...

Biografia Jan Grabowski – polski pisarz pedagog znawca sztuki autor monografii i przewodników po Warmii i Mazurach znany przede wszystkim jako autor powieści dla...

Guillaume Apollinaire – biografia...

Biografia Guillaume Apollinaire właśc. Wilhelm Apolinary Kostrowicki urodził się w 1880 roku w Rzymie. Poeta miał polskie korzenie był synem szlachcianki Angeliki Kostrowickiej....

Irena Jurgielewiczowa – biografia...

Biografia Irena Jurgielewiczowa (właśc. Irena Jurgielewicz z domu Drozdowicz) – polska powieściopisarka i pedagog; autorka książek dla młodzieży. Urodziła się...

Andrzej Frycz Modrzewski

Andrzej Frycz Modrzewski należy do najbardziej interesujących postaci polskiego Złotego Wieku (XVI wiek). Sekretarz królewski współpracownik prymasa a zarazem...

Umberto Eco – biografia i charakterystyka...

Umberto Eco był bodaj najbardziej znanym i poważanym intelektualistą współczesnych Włoch. Światową reputację zapewniły mu już prace naukowe a twórczość...

Brandon Mull – biografia i charakterystyka...

Biografia Brandon Mull – amerykański pisarz twórca gatunku fantasy znany głównie z powieści dla dzieci i młodzieży w tym z serii książek fantasy „Baśniobór”...

Siergiej Michałkow – biografia...

Biografia Siergiej Władimirowicz Michałkow to wybitny poeta i bajkopisarz rosyjski; autor licznych książek i wierszy dla dzieci a także tekstu hymnu ZSRR i hymnu Rosji....