Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty
Stefan Żeromski / za: wikipedia.pl

Stefan Żeromski

Stefan Żeromski należał do najpopularniejszych polskich autorów przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość stanowiła istotny głos w sprawach społecznych, obyczajowych i politycznych – prowokowała dyskusje, wzbudzała kontrowersje, inspirowała.

Żeromski urodził się w 1864 roku, na ziemi świętokrzyskiej, w rodzinie ubogiego szlachcica. Jego dzieciństwo upływało pod znakiem tragedii osobistych (stosunkowo wcześnie stracił matkę, a później ojca) oraz „dusznego” nastroju politycznego. Po klęsce powstania styczniowego władze carskiej Rosji nasiliły prześladowania ludności polskiej, między innymi w sferze edukacji. Uczęszczający do gimnazjum w Kielcach Żeromski doświadczył tej nieprzyjaznej atmosfery – jej obraz przedstawił później w słynnej powieści „Syzyfowe Prace” (opublikowanej pod pseudonimem Maurycy Zych w 1897 roku).

Kwestia powstania wielokrotnie wracała w twórczości autora – na przykład w noweli „Rozdzióbią nas kruki, wrony…”(1895), gdzie przedstawił niechęć chłopstwa wobec powstańców lub w powieści „Wierna rzeka” (1912). Oba te dzieła przedstawiają złożony obraz zrywu niepodległościowego – Żeromski uchyla się od łatwej krytyki, nie należy też do jego apologetów (gorących zwolenników). Jest to zresztą cecha wszystkich jego książek. Autor nie maluje świata czarno-białego, z postaciami jednoznacznie dobrymi lub złymi. Zamiast tego ukazuje skomplikowane tło społeczne i problemy, związane z wieloma wyborami moralnymi.

Po skończeniu gimnazjum Żeromski studiował weterynarię, jednak z powodu trudności finansowych nie udało mu się dokończyć edukacji. Zmagał się też z problemami zdrowotnymi (gruźlica). Przez jakiś czas pracował jako guwerner (wychowawca/nauczyciel dzieci z bogatych domów), później zaś jako bibliotekarz w muzeum polskim w Rapperswilu (Szwajcaria).

W 1899 roku Żeromski opublikował powieść „Ludzie bezdomni”, poświęconą tragicznej sytuacji społecznej ówczesnych ziem polskich. Bohater dzieła, idealistyczny doktor Tomasz Judym, styka się z powszechną nędzą warstw niższych i bezdusznością bogatych. Książka sprowokowała mnóstwo sporów na temat metod podniesienia cywilizacyjnego poziomu Polaków – doczekała się też przekładów na wiele języków obcych.

Prawdziwym sukcesem komercyjnym stały się „Popioły” (1904), powieść historyczna opisująca dzieje wojen napoleońskich. Dzięki niej Żeromski mógł poświęcić więcej czasu na działalność pisarską, nie martwiąc się o utrzymanie swojej rodziny.

Po nastaniu wolnej Polski (1918 rok) Żeromski nie wycofał się z komentowania rzeczywistości. Traktat polityczny „Początek świata pracy” stanowił swego rodzaju podsumowanie zainteresowania pisarza ideami socjalistycznymi. Z kolei „Przedwiośnie”, opublikowane w 1924 roku, uznać należy za gorzki rozrachunek autora z odzyskaną niepodległością. Wolna Polska nie przyniosła bowiem końca nędzy i nierównościom społecznym, wbrew marzeniom jej ojców, związanych z Polską Partią Socjalistyczną (PPS – jednym z jej liderów był Józef Piłsudski).

Żeromski zmarł w 1925 roku. Jego twórczość pozostała popularna długo po jego odejściu – między innymi dzięki wielu kinowym ekranizacjom. Psychologiczna powieść „Dzieje grzechu” została przeniesiona na ekrany czterokrotnie (pierwszy raz już przed I wojną światową), zaś filmową wersję „Popiołów” wyreżyserował sam Andrzej Wajda (był to jeden z największych polskich hitów lat sześćdziesiątych i sprowokował narodową dyskusję o epoce napoleońskiej). W 2001 roku odbyła się premiera adaptacji „Przedwiośnia”, a nieco wcześniej Telewizji Polska przygotowała serialową wersję „Syzyfowych Prac”.

Losowe tematy

Roman Pisarski – biografia i charakterystyka...

Biografia Roman Pisarski – polski pisarz nauczyciel autor książek dla dzieci i młodzieży któremu największą sławę przyniosło zwłaszcza opowiadanie pt....

Aleksander Fredro – biografia...

Biografia Aleksander Fredro (herbu Bończa) przyszedł na świat 20 czerwca 1793 r. w Surochowie. Był dzieckiem wywodzącym się z zamożnej rodziny szlacheckiej dzięki czemu...

James Herriot – biografia i charakterystyka...

Biografia James Herriot (prawdziwe nazwisko: James Alfred „Alf” Wight) – brytyjski weterynarz i pisarz znany przede wszystkim z cyklu powieści „Wszystkie...

Tadeusz Różewicz – biografia...

Biografia Tadeusz Różewicz urodził się w 1921 roku w Radomsku. Jego ojciec Władysław Różewicz był urzędnikiem sądowym. Poeta ukończył Gimnazjum im. Feliksa...

Bruno Jasieński – biografia i...

Bruno Jasieński to postać skomplikowana i kontrowersyjna. Trudno wystawić jednoznaczną opinię o tym futuryście miłośniku komunizmu a zarazem jego ofierze. Urodził się...

Marek Hłasko – biografia i charakterystyka...

Marek Hłasko należy do legendarnych postaci literatury polskiej – z tym że legenda owa bardziej jest chyba związana z jego bujnym życiem niż z popularnością jego...

Giovanni Boccaccio

Biografia Giovanni Boccaccio przyszedł na świat we Florencji w 1313 r. Prawdopodobnie był nieślubnym synem florenckiego kupca - Boccaccino di Chellino – oraz nieznanej...

Hanna Krall – biografia i charakterystyka...

Hanna Krall nazywana bywa „pierwszą damą polskiego reportażu” wręcz „królową reportażu”. Krytycy są zgodni że od kilku dekad należy ona...

Stanisław Korab-Brzozowski –...

Biografia Stanisław Korab-Brzozowski urodził się w 1876 roku w Latakii w Syrii. Miał korzenie artystyczne – jego ojciec Karol Brzozowskiego oraz brat Wincenty Korab-Brzozowski...