Unikalne i sprawdzone teksty

Tadeusz Boy-Żeleński - biografia i charakterystyka twórczości

Biografia

Tadeusz Boy-Żeleński urodził się w 1874 roku w Warszawie, w rodzinie o korzeniach szlacheckich. Jego ojciec, Władysław Żeleński, był kompozytorem. W 1892 roku Boy-Żeleński rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W okresie studenckim wykazywał jednak duże skłonności do hazardu i wysokoprocentowych trunków. Z powodu długów był zmuszony skorzystać ze stypendium wojskowego, za które musiał następnie odbyć służbę wojskową w armii austro-węgierskiej.

Po ukończeniu studiów dzięki protekcji dawnego wykładowcy Żeleński otrzymał pracę w Szpitalu Świętego Ludwika w Krakowie. Jednocześnie związał się z krakowską bohemą artystyczną skupioną wokół Stanisława Przybyszewskiego i jego żony Dagny. Bywał zatem w słynnych krakowskich kawiarniach „U Turlińskiego” czy w „Jamie Michalika”.

W 1904 roku Boy-Żeleński ożenił się z Zofią Pareńską, a z tego małżeństwa na świat przyszedł syn Stanisław Żeleński. Podczas stypendium naukowego w Paryżu Boy-Żeleński zainteresował się literaturą francuską. Po powrocie do kraju był zaś jednym z twórców kabaretu Zielony Balonik.

Podczas I wojny światowej twórca otrzymał przydział do służby lekarza kolejowego w wojsku austriackim. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Boy-Żeleński ostatecznie zakończył karierę medyczną i został recenzentem teatralnym w krakowskim „Czasie”. Na początku lat 20. przeniósł się do Warszawy i został kierownikiem literackim Teatru Polskiego. Wybrano go również na członka Polskiej Akademii Literatury. Związał się wówczas z Ireną Krzywicką, z którą prowadził wspólnie prywatną klinikę.

Od początku II wojny światowej Żeleński mieszkał we Lwowie, gdzie na Uniwersytecie Lwowskim kierował katedrą historii literatury francuskiej, a także z inicjatywy władz sowieckich angażował się w działalność propagandową. W lipcu 1941 roku został aresztowany przez wkraczających do Lwowa Niemców i rozstrzelany wraz z grupą polskich profesorów.

Charakterystyka twórczości

Tadeusz Boy-Żeleński był przede wszystkim tłumaczem literatury francuskiej i jej wybitnym znawcą. To jemu zawdzięczamy przekłady Moliera, Balzaca, Stendhala czy Prousta. Ponadto zajmował się działalnością krytycznoliteracką, eseistyczną i publicystyczną. Znamy go również jako poetę-satyryka, Żeleński pisywał bowiem sonety, jednak najbardziej znanym z jego dzieł są „Słówka”.

Można je traktować jako rodzaj kroniki z życia Krakowa początku XX wieku. Jednocześnie jest to satyryczny portret miasta, jego mieszkańców, a przede wszystkim jego artystów. Są również „Słówka” swoistą rozprawą z młodopolską manierą językową. Ważne miejsce zajmuje tu erotyka i walka ze stereotypem cnotliwej kobiety. Boy-Żeleński jawi się nie tylko jako pamflecista, ale posiada również skłonność do celnych aforyzmów („W tym największy jest ambaras, żeby dwoje chciało naraz”).

Spod pióra Boya-Żeleńskiego wyszły świetne, rewizjonistyczne teksty na temat polskich pisarzy: Stanisława Przybyszewskiego (np. „Blaski i cienie”, „Kłamstwo Przybyszewskiego”), biografie Adama Mickiewicza (np. „Brązownicy”) i Aleksandra Fredry („Obrachunki fredrowskie”).

Rozwiń więcej
Tadeusz Boy-Żeleński

Losowe tematy

Antoni Słonimski – biografia...

Antoni Słonimski urodził się w Warszawie w 1895 roku. Pochodził z rodziny żydowskiej co w późniejszym okresie sprowadziło na niego ataki prasowe ze strony antysemitów....

Henryk Sienkiewicz

Henryk Sienkiewicz Urodził się 5 maja 1846 w miejscowości Wola Okrzejowska. Tam też zamieszkuje przez część dzieciństwa by następnie przenieść się do Warszawy gdzie...

Mira Jaworczakowa – biografia...

Mira Jaworczakowa – polska pisarka autorka niezwykle popularnych powieści dla dzieci i młodzieży oraz opowiadań historycznych chętnie czytanych od pokoleń. Urodziła...

Krystyna Drzewiecka – biografia...

Krystyna Drzewiecka z wykształcenia historyk zasłynęła jako autorka interesujących i jedynych w swoim rodzaju książek dla najmłodszych czytelników. Szersze grono...

Wanda Chotomska – biografia i...

Biografia i charakterystyka twórczości Wanda Chotomska (właśc. Wanda Maria Chotomska) – jedna z najsłynniejszych polskich pisarek która swą twórczość...

Andrzej Szczypiorski – biografia...

Obecnie Andrzej Szczypiorski wydaje się postacią cokolwiek zapomnianą. Jego książki nie były wznawiane od kilku lat a nazwisko rzadko przewija się w dyskusjach literackich....

Stefan Żeromski

Stefan Żeromski należał do najpopularniejszych polskich autorów przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość stanowiła istotny głos w sprawach społecznych obyczajowych...

Jan III Sobieski

Biografia Jan III Sobieski znany jest przede wszystkim jako jeden z najznamienitszych władców Polski zwycięzca spod Wiednia i doskonały wódz. Warto jednak pamiętać...

Umberto Eco – biografia i charakterystyka...

Umberto Eco był bodaj najbardziej znanym i poważanym intelektualistą współczesnych Włoch. Światową reputację zapewniły mu już prace naukowe a twórczość...