Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Barok

Nazwa epoki pochodzi od włoskiego słowa „barocco”, co oznacza dziwny, przesadny, napuszony lub perła o nieregularnych kształtach.  Zaczęto wyznawać wtedy zasadę: zadziwić i zaskoczyć.

Barok zrodził się na gruncie nauk plastycznych i uznany został za epokę gorszą w obliczu renesansu.

Ramy czasowe

Barok trwał od połowy XVI do końca XVII w. Natomiast w Polsce pojawia się w ostatnim dwudziestoleciu XVI w. i trwa do XVIII w.  Wyróżnić można trzy fazy baroku:

Pierwsza faza trwała od lat osiemdziesiątych XVI w. do lat dwudziestych XVII w. Nowe tendencje współistniały z ideami renesansowymi.
Faza baroku dojrzałego – między latami dwudziestymi a siedemdziesiątymi XVII w. Dochodzi wtedy do nasilenia kontrreformacji.
Faza trzecia pomiędzy osiemdziesiątymi latami XVII w. a trzydziestymi XVIII w. Następuje upadek polskiej kultury.

Kontrreformacja

Kontrreformacja rozpoczęła się już u schyłku renesansu. Pojawiały się  postawy ksenofobiczne oraz obawa o losy Rzeczpospolitej, która narażona była na kryzys, gdyż wskazywały na to wolne elekcje.

Kryzys humanizmu

W okresie baroku człowiek staje się zagubiony i nieszczęśliwy.  Nie wie, czy ważniejsze jest zainteresowanie Bogiem, czy człowiekiem.

Barok w Polsce

Za prekursora baroku polskiego uznaje się Mikołaja Sępa Szarzyńskiego. Stworzył on cykl sonetów, które ukazywały wewnętrzne rozerwanie człowieka, pomiędzy ciałem a duszą.

Literatura barokowa

W epoce baroku forma była bogata i kunsztowna, a zatem ważniejsza niż treść. Wyznawano wtedy zasadę: Przerost formy nad treścią.

Literatura tego okresu była początkowo skomplikowana i skierowana do wykształconego odbiorcy.  Oparta była często na koncepcie, czyli na jakimś zaskakującym pomyśle. Często stosowano przy tym tzw. poetykę paradoksu, realizowaną w puencie utworu poetyckiego.

Za mistrza konceptu uznano włoskiego twórcę Giambattisty Marina, według którego w poezji istnienie tylko jedna zasada: łamanie wszystkich zasad.  Doczekał się on grona naśladowców, dlatego też nurt zapoczątkowanej przez niego poezji nazwano „marinizmem”.

Literatura barokowa często opierała się na kontrastach: przeżycia duchowe mieszają się ze zmysłowymi, religijność z erotyzmem itp.

Literaturę baroku możemy podzielić na dwa nurty:

Nurt dworski, tworzony przez szlachtę i dotyczący dworu; teksty były lekkie, zabawne, poruszały problem miłości, erotyki. Twórcy tego nurtu bawili się słowem, a wśród nich byli: Jan Andrzej Morsztyn, Daniel Naborowski.
Nurt ziemiański związany ze wsią. W tekstach pojawiała się pochwała wsi oraz krytyka, skonstruowana np. przez Wacława Potockiego.

Literaturę barokową w Polsce tworzyła elita intelektualna: Mikołaj Sęp Szarzyński, Sebastian Grabowiecki, Maciej Kazimierz Sarbiewski,  Szymon Szymonowic, Łukasz i Krzysztof Opalińscy, Jan Andrzej Morsztyn, Stanisław Herakliusz Lubomirski oraz Daniel Naborowski. Na przełomie XVI i XVII w. popularni byli: Hieronim Morsztyn i Szymon Zimorowic.

Po „potopie” szwedzkim, w drugiej połowie XVII w., kultura i literatura polska zamknęły się na wpływy europejskie. Rozwijały się wtedy w myśl katolicyzmu i sarmatyzmu.

U schyłku XVIII w. ogromną sławą cieszy się Józef Baka.

Sarmatyzm

Idea sarmatyzmu wiąże się z nieuzasadnionym historycznie przekonaniem o wywodzeniu się szlachty polskiej ze starożytnego plemienia Sarmatów, których cechowała: odwaga, dzielność, patriotyczna postawa.  W zamierzchłych czasach podbili oni ziemię nad Wisłą. Taką koncepcją szlachta polska tłumaczyła swą wyjątkową pozycję. Postawa taka dotyczy wyłącznie szlachty i wiązała się z przekonaniem o wyższości narodu polskiego.

Losowe tematy

Średniowiecze

Średniowiecze jest drugą epoką literacką następującą po starożytności. Przejście pomiędzy epokami jest płynne jednakże względem siebie są one kontrastowe. W średniowieczu...

Pozytywizm

Pozytywizm to epoka która miała na celu odbudowę i wzmocnienie kraju poprzez wykształcenie ludzi. Termin „pozytywizm” został wprowadzony przez Auguste’a...

Antyk

Antyk inaczej nazywany starożytnością jest najstarszą epoką wyróżnianą w historii literatury niemniej jednak późniejsi twórcy (w tym współcześni)...

Renesans

Epoka renesansu zwana jest także „odrodzeniem”. Oba terminy odpowiadają francuskiemu słowu „reneissance”. Kolebką odrodzenia były Włochy gdzie w...

Młoda Polska

Młoda Polska bywa nazywana także modernizmem. Nazwa ta podkreślała nowe poglądy i realizacje artystyczne. Modernizm czasem bywa definiowany także jako faza wstępna Młodej...

Barok

Nazwa epoki pochodzi od włoskiego słowa „barocco” co oznacza dziwny przesadny napuszony lub perła o nieregularnych kształtach. Zaczęto wyznawać wtedy zasadę:...

Współczesność

Literatura okresu współczesności została wyznaczona przez wydarzenia historyczne: II wojna światowa okres po zakończeniu wojny i rozrachunek z przeszłością czas...

Romantyzm

Początki romantyzmu widoczne są już w epoce poprzedniej. W oświeceniu pojawia się nurt zwany sentymentalizmem który porusza problem uczuć. Romantyzm ma dwojakie...