Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Oświecenie

Oświecenie to epoka, która ideologicznie nawiązywała do renesansu, a była kontrastowa względem baroku. W centrum zainteresowania stawiany był człowiek oraz jego rozwój intelektualny, duchowy, kulturalny czy filozoficzny. Najważniejsze hasło w epoce oświecenia stanowił zwrot: „Myślę, więc jestem”.

Ideę epoki rozumu stanowi cytat Immanuela Kanta:

Oświecenie jest wyjściem człowieka z niepełności, w którą popadł z własnej winy. Niepełnoletność to niezdolność człowieka do posługiwania się swym własnym rozumem, bez obcego kierownictwa. […] Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem – tak oto brzmi hasło oświecenia.

W sytuacji politycznej Polski okresu oświecenia dochodzi do pewnego paradoksu. W Europie bowiem tworzą się nowoczesne monarchie absolutne, rozwija się kultura, nauka. Natomiast w Polsce dochodzi do rozpadu kraju i utraty pozycji europejskiego mocarstwa.

Granice czasowe

Początki oświecenia sięgają XVII i XVIII w.  Oświecenie polskie przypada na 1740 r. (utworzenie Collegium Nobilium przez Stanisława Konarskiego), a koniec to ok. 1822 r., czyli data ukazania się „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza.

Epoka rozumu

Okres oświecenia był epoką, w której rozwinął się racjonalizm. Było to przekonanie, że rozum ludzki jest „narzędziem”, które bierze udział w rozpoznaniu i opisie rzeczywistości. Za ważnego filozofa epoki uznaje się Immanuela Kanta, który twierdził, że rzeczywiste jest jedynie to, co można poznać na drodze rozumowej. Prekursorem racjonalizmu był Kartezjusz.

Wraz z ideą racjonalizmu rozwinęły się także inne teorie:

Ateizm – przekonanie o nieistnieniu Boga. Koncepcja ta rozpowszechniona została przez Diderota.
Deizm  głoszony przez Woltera. Jest to założenie, że Bóg istnieje, ale nie ma wpływu na świat, który stworzył.
Empiryzm – świat poznawany jest na drodze doświadczenia. Zapoczątkowany został przez John’a Locke’a.
Sensualizm – używanie zmysłowych metod do poznania świata.

Literatura oświecenia

W epoce oświecenia pojawiły się trzy charakterystyczne nurty estetyczne:

Klasycyzm – nawiązujący do koncepcji starożytnych i renesansowych, zakłada proporcję, harmonię oraz dydaktyzm – ma uczyć i bawić. Wśród twórców klasycystycznych znaleźli się: Ignacy Krasicki, Adam Naruszewicz, Stanisław Trembecki oraz Franciszek Bohomolec.

Sentymentalizm – poruszał problem uczuć i rozwijał się w opozycji do klasycyzmu i racjonalizmu.  Za twórcę nurtu uznaje się Jeana Jacquesa Rousseau. Sentymentalizm czerpał natchnienie ze sztuki ludowej.  Charakterystycznymi twórcami sentymentalizmu w Polsce są: Franciszek Karpiński, Franciszek Dionizy Kniaźnin, Jakub Jasiński oraz Franciszek Salezy Jezierski.

Rokoko to nurt, rozwijający się w kręgach dworskich.  Jest to przykład kontynuacji barokowych idei.

W okresie oświecenia nobilitowana została proza. Widoczny jest także rozkwit gatunków:

•    Bajka,
•    Satyra,
•    Komedia,
•    Poemat heroikomiczny,
•    Publicystyka.

Rozwój kultury polskiej

W okresie oświecenia pojawiają się liczne czasopisma, które prezentują nową wizję kraju. Najważniejszym czasopismem okresu był „Monitor”, wydawany w latach 1765 – 1785.
Założona zostaje Biblioteka Załuskich w 1847 roku, która była pierwszą biblioteką publiczną w kraju.

W 1765 r. działalność rozpoczyna Teatr Narodowy, w którym prezentowane są patriotyczne i edukacyjne sztuki w języku polskim.

W Warszawie pojawia się mnóstwo renowacji architektonicznych, m.in. takich obiektów jak: Łazienki, Stare Miasto i Krakowskie Przedmieście.

Epoka oświecenia skutkowała także uchwaleniem Konstytucji 3 maja 1791 roku.

Losowe tematy

Romantyzm

Początki romantyzmu widoczne są już w epoce poprzedniej. W oświeceniu pojawia się nurt zwany sentymentalizmem który porusza problem uczuć. Romantyzm ma dwojakie...

Renesans

Epoka renesansu zwana jest także „odrodzeniem”. Oba terminy odpowiadają francuskiemu słowu „reneissance”. Kolebką odrodzenia były Włochy gdzie w...

Antyk

Antyk inaczej nazywany starożytnością jest najstarszą epoką wyróżnianą w historii literatury niemniej jednak późniejsi twórcy (w tym współcześni)...

Oświecenie

Oświecenie to epoka która ideologicznie nawiązywała do renesansu a była kontrastowa względem baroku. W centrum zainteresowania stawiany był człowiek oraz jego rozwój...

Średniowiecze

Średniowiecze jest drugą epoką literacką następującą po starożytności. Przejście pomiędzy epokami jest płynne jednakże względem siebie są one kontrastowe. W średniowieczu...

Barok

Nazwa epoki pochodzi od włoskiego słowa „barocco” co oznacza dziwny przesadny napuszony lub perła o nieregularnych kształtach. Zaczęto wyznawać wtedy zasadę:...

Pozytywizm

Pozytywizm to epoka która miała na celu odbudowę i wzmocnienie kraju poprzez wykształcenie ludzi. Termin „pozytywizm” został wprowadzony przez Auguste’a...

Współczesność

Literatura okresu współczesności została wyznaczona przez wydarzenia historyczne: II wojna światowa okres po zakończeniu wojny i rozrachunek z przeszłością czas...