Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Renesans

Epoka renesansu zwana jest także „odrodzeniem”. Oba terminy odpowiadają francuskiemu słowu „reneissance”.

Kolebką odrodzenia były Włochy, gdzie w XIV wieku narodziła się myśl humanistyczna.  W pozostałych krajach Europy, początki renesansu przypadają na XV-XVI w.

Nazwa „odrodzenie” odnosi się do pierwszej epoki historycznoliterackiej, czyli antyku. Będzie to zatem odrodzenie starożytności. Epoka renesansu jednocześnie wiąże się z upadkiem paradygmatów średniowiecznych, m.in. teocentryzmu. Renesans będzie zatem epoką kontrastową do średniowiecza, a nawiązującą do starożytności.

Ramy czasowe renesansu

Za początki renesansu w Europie uznaje się połowę XIV w., a za koniec XVI w. Początki polskiego renesansu przypadają  na połowę XV w., a jego apogeum na 1543 r. (opublikowanie dzieła Mikołaja Kopernika oraz utworów Mikołaja Reja). Za koniec renesansu w Polsce uznaje się 1584 r., czyli datę śmierci Jana Kochanowskiego.

Humanizm

Poprzez zainteresowanie antykiem, wzrosła także inspiracja filozofią, dzięki czemu rozwinęła się myśl humanistyczna. Zatem – w przeciwieństwie do średniowiecza – zainteresowano się antropocentryzmem, stawiającym człowieka w centrum zainteresowań. Renesansowy humanizm odwoływał się do myśli Terencjusza: „Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”.  Poszukiwano wiedzy o człowieku; rozwijały się nauki humanistyczne, m.in.: literatura, sztuka, filozofia; nawiązywano także do antycznych koncepcji filozoficznych: epikureizmu i stoicyzmu.

Humanizm polski

Początki polskiej myśli humanistycznej sięgają działalności Grzegorza z Sanoka oraz twórczości literackiej Klemensa Janickiego czy Biernata z Lublina.

Ważnymi twórcami tego nurtu byli: Jan Kochanowski, Mikołaj Rej, Szymon Szymonowic czy Andrzej Frycz Modrzewski, którzy chętnie sięgali po antyczne wzorce.

Reformacja

Kluczową rolę dla rozwoju epoki odrodzenia miała reformacja.  Wiązała się ona z upadkiem moralnym papiestwa w Kościele rzymskokatolickim w XVI w. Początki reformacji łączą się z wystąpieniem Marcina Lutra, który sprzeciwił się odpustom, głosząc zasadę fiducji. W jej myśl wiara miała być wyrazem ufności w zbawienie, do którego nie trzeba spełniać dobrych uczynków. Sprzeciwił się on także kultowi świętych i relikwii oraz celibatowi.  Proponował poszukiwanie prawd w Biblii, zamiast w naukach Kościoła.  Reformacja doprowadziła do rozbicia jedności wyznaniowej w  Europie.

W Rzeczpospolitej reformacja nie miała gwałtownego przebiegu. Wspominana była ona głównie w różnych dyskusjach.  Rzeczpospolita, nazwana państwem bez stosów, wyróżniała się wielowyznaniowością: katolicyzm, prawosławie, islam. Kontrofensywa kościoła spowodowała znaczne osłabienie reformacji

Kształt kultury

W Rzeczpospolitej doszło do unowocześnienia. Nastąpił także rozwój drukarni i druku, osiągnięcie wysokiego poziomu nauczania przez krajowe uczelnie, głównie przez Akademię Krakowską, która stanowiła źródło humanizmu.
Zaczęła się rozwijać również twórczość w języku ojczystym, ale współistniała nadal z językiem łacińskim. Sięgano także po antyczne gatunki literackie, wśród których odnaleźć można:

Elegie (tworzone m.in. przez Jana Kochanowskiego i Klemensa Janickiego),
Sielanki (wyrosłe z bukolików; tworzyli je Jan Kochanowski i Szymon Szymonowic),
Pieśni (inspiracją do ich powstania były wszystkie księgi „Pieśni” Horacego),
Treny (pisane przez Jana Kochanowskiego, wywodzące się od antycznych epicedium),
Fraszki (wzorowane na anakreontykach i pieśniach biesiadnych),
Tragedie antyczne  („Odprawa posłów greckich” Jana Kochanowskiego”).

Okres renesansu ukształtował także zupełnie nowe gatunki, które miały wpływ na rozwój literatury europejskiej.  Wyrosły one za sprawą postępu w piśmiennictwie. Wyróżnić możemy:

Dramat nowożytny (twórczość Wiliama Shakespeare’a, która miała wpływ na narodziny teatru elżbietańskiego. Jego utwory wiązały się bowiem z epoką Elżbiety I, kiedy rozwijała się twórczość dramatyczna),
Sonety włoskie („Sonety do Laury” Francesca Petrarki),
Powieść nowożytna („Don Kichote” Miquela Cervantesa),
Moralitet („Kupiec” Mikołaja Reja),
Dialog („Krótka rozprawa między trzema osobami: panem, wójtem i plebanem” Mikołaja Reja).


Losowe tematy

Barok

Nazwa epoki pochodzi od włoskiego słowa „barocco” co oznacza dziwny przesadny napuszony lub perła o nieregularnych kształtach. Zaczęto wyznawać wtedy zasadę:...

Antyk

Antyk inaczej nazywany starożytnością jest najstarszą epoką wyróżnianą w historii literatury niemniej jednak późniejsi twórcy (w tym współcześni)...

Romantyzm

Początki romantyzmu widoczne są już w epoce poprzedniej. W oświeceniu pojawia się nurt zwany sentymentalizmem który porusza problem uczuć. Romantyzm ma dwojakie...

Renesans

Epoka renesansu zwana jest także „odrodzeniem”. Oba terminy odpowiadają francuskiemu słowu „reneissance”. Kolebką odrodzenia były Włochy gdzie w...

Współczesność

Literatura okresu współczesności została wyznaczona przez wydarzenia historyczne: II wojna światowa okres po zakończeniu wojny i rozrachunek z przeszłością czas...

Oświecenie

Oświecenie to epoka która ideologicznie nawiązywała do renesansu a była kontrastowa względem baroku. W centrum zainteresowania stawiany był człowiek oraz jego rozwój...

Średniowiecze

Średniowiecze jest drugą epoką literacką następującą po starożytności. Przejście pomiędzy epokami jest płynne jednakże względem siebie są one kontrastowe. W średniowieczu...

XX-lecie międzywojenne

Ramy czasowe Czas trwania XX-lecia międzywojennego obejmuje okres pomiędzy I a II wojną światową. To pierwsza epoka której granice czasowe są tak wyraźnie zarysowane....