Unikalne i sprawdzone teksty

Cuda miłości, Jan Andrzej Morsztyn – interpretacja i analiza

„Cuda miłości” Jana Andrzeja Morsztyna to wiersz reprezentujący gatunek sonetu. Wszedł on w skład zbioru „Lutnia” (księga wtóra), co oznacza, że został napisany przed 1661.

Analiza

Utwór składa się z czterech strof. Typowy dla sonetu podział na część opisową i refleksyjną zostaje tutaj zaburzony, ponieważ w skład pierwszej wchodzą aż 3 zwrotki, a tylko ostatnia poświęcona została przemyśleniom. Warto także zaznaczyć, iż każdy wers zawiera 11 zgłosek, co, w połączeniu z układem rymów (abba, abba, cdd, cdd), nadaje dziełu charakterystyczny rytm.

Warstwa stylistyczna tekstu jest niezwykle bogata. Rozpoczyna go wykrzyknienie, które wyraża zdumienie – przebóg! – a za nim pojawiają się pytania retoryczne. Ich funkcją jest skłonienie odbiorcy do refleksji nad doświadczeniami podmiotu lirycznego. Pojawiają się także charakterystyczne dla barokowej poezji antytezy (np. Nie żyjąc, jako ogień w sobie czuję?) służące podkreśleniu sprzeczności zachodzących we wnętrzu ja mówiącego. Jednak najważniejszym środkiem stylistycznym wydaje się być personifikacja miłości, która przejawia się w nadaniu jej siły sprawczej charakteryzującej nie tyle ludzi, co byty o jeszcze wyższej randze: Cuda te czyni miłość, jej to czyny. Ponadto w utworze dostrzec można także przerzutnie (np. u dziewczyny / Pociechy – wersy 9 – 10).

„Cuda miłości” należą do nurtu liryki bezpośredniej (podmiot liryczny wypowiada się w 1 os. lp.), a ze względu na tematykę utwór można zaliczyć do poezji miłosnej.

Interpretacja

Koncept dzieła oparty został na antytezach. Już pierwsze pytanie retoryczne zawiera w sobie sprzeczność - Jak żyję, serca już nie mając? – której towarzyszy wielkie zdziwienie podmiotu lirycznego. Następnie wzbogaca on opis swego stanu, wspominając o palącym go ogniu, jaki odczytywać można jako wyraz targającej nim namiętności.

Druga strofa także stanowi introspekcję. Obok gorącego ognia pojawiają się kontrastujące z nim łzy, co nieco odsłania wnętrze podmiotu lirycznego, ukazując obecne w nim przeciwne emocje. Zawarte tutaj pytania retoryczne potęgują bezsilność nadawcy komunikatu lirycznego, który nie potrafi zwalczyć żadnej z dominujących nad nim mocy (zgasić ogień łzami lub wysuszyć łzy ogniem).

W trzeciej zwrotce podmiot liryczny ujawnia, że istnieje antidotum na jego stan. Są nim oczy dziewczyny (Ponieważ wszytkie w oczach u dziewczyny / Pociechy,). Jednak i tutaj pojawia się antyteza, gdyż ja liryczne musi stronić od owych oczu, a jednocześnie nieustannie naraża się na ich oglądanie, co, jak można się domyślać, powoduje kolejne cierpienia.

Kluczem do odgadnięcia przyczyn targających podmiotem lirycznych sprzeczności jest ostatnia zwrotka. Za cuda te odpowiada miłość – to ona sprawia, że ja liryczne żyje bez serca, znosi łzy i ogień. Jednak obrona przed tym uczuciem jest niemożliwa, co ukazuje ostatni dwuwiersz: Którym kto by chciał rozumem się bronić, / Tym prędzej w sidło z rozumem swym wskoczy, ponieważ rozum nie ma nad nim władzy.

„Cuda miłości” są utworem charakterystycznym dla barokowego marinizmu. Głównym celem tego nurtu było ubranie tematu w odpowiednią formę, jaka zaszokuje czytelnika i skłoni go do refleksji. Z pewnością osiągnął go Morsztyn, kreując zagubiony i bezradny podmiot liryczny (złapany w sidła miłości), który swoim monologiem angażuje odbiorcę, a następnie, w krótkiej puencie utworu, ukazuje swoje doświadczenie będące zarazem, przynajmniej w jego mniemaniu, ostateczną prawdą (wszak znalazł się we władaniu potężnego uczucia). Ta swego rodzaju gra z czytelnikiem służy nie tylko pokazaniu cudów tytułowej miłości, która jest wielką siłą zdolną całkowicie zapanować nad człowiekiem, ale także cudów poezji – potrafiącej zaskakiwać, frapować i bawić.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Do Mecenasa Horacy – interpretacja...

Utwór Horacego pt. „Do mecenasa” znajduje się w I tomie „Pieśni”. Podmiot liryczny zwraca się w nim do Mecenasa czyli do protektora sztuki poety....

Deszcz jesienny – interpretacja...

Wiersz Leopolda Staffa „Deszcz jesienny” pochodzi z tomu poetyckiego „Dzień duszy” (1903). Tekst należy do wczesnych utworów autora w których...

Sonet X John Donne – interpretacja...

„Sonet X” Johna Donne’a rozpoczyna się (w tłumaczeniu Stanisława Barańczaka) niezwykle odważnym wręcz wyzywającym zwrotem adresowanym do Śmierci: Śmierci...

Żołnierz polski – interpretacja...

„Żołnierz polski” to wiersz Władysława Broniewskiego napisany po klęsce wrześniowej 1939 roku. Jak wiadomo 28 września 1939 roku Warszawa podpisała kapitulację...

Psalm 144 – interpretacja i analiza...

Psalm 144 znajduje się w „Księdze psalmów” i nosi tytuł „Modlitwa króla za naród”. Psalm 144 jest utworem pochwalnym oraz dziękczynnym...

Pan Samochodzik i templariusze –...

Geneza Powieść „Pan Samochodzik i templariusze” Zbigniewa Nienackiego ukazała się w 1966 r. Jest to powieść sensacyjno – przygodowa przeznaczona głównie...

Oda do młodości jako manifest...

„Oda do młodości” to utwór który określany jest jako manifest romantyczny i nie jest to bezpodstawne. W utworze stworzonym przez Adama Mickiewicza...

Kartoteka – streszczenie plan...

Streszczenie Bohater leży w łóżku. Rodzice rozmawiają z nim i przypominają jego złe zachowanie z okresu dzieciństwa. Zarzucają mu również lenistwo. Bohater...

Dusza Pana Cogito – interpretacja...

„Dusza Pana Cogito” Zbigniewa Herberta to wiersz który stanowi refleksję nad duchową kondycją współczesnego człowieka. Główną opozycją...