Unikalne i sprawdzone teksty

Doktór Piotr – opracowanie, interpretacja, bohaterowie

Geneza, czas i miejsce akcji

Nowela Stefana Żeromskiego „Doktór Piotr” przedstawia obraz społeczeństwa polskiego pod koniec XIX wieku. Akcja toczy się na terenach zaboru rosyjskiego (tzw. Kongresówka), chociaż wspomniane zostają też inne miejsca (Zurich, Anglia).

Bohaterowie

Ukazane zostaje kilka postaci, których losy łączą się ze sobą. Jedną z nich jest Dominik Cedyński, zubożały właściciel ziemski. Musiał zostawić ukochaną ojcowiznę (Kozikowo) i szukać pracy zarobkowej. Dostaje posadę dozorcy u dorobkiewicza Bijakowskiego. Ten czerpie satysfakcję z zatrudniania osoby o lepszym od siebie pochodzeniu społecznym. Stary szlachetka zdobywa jego zaufanie, więc Bijakowski ustanawia go nadzorcą budowy. Cedyński korzysta z okazji i oszukuje robotników na wypłatach, by przesyłać pieniądze synowi uczącemu się w Szwajcarii. Dominik bardzo tęskni za potomkiem, list od niego traktuje jak świętość – są dla niego jedyną pociechą. Wreszcie syn się zjawia, ale Dominik nie jest w stanie zatrzymać go przy sobie, kiedy wychodzą na jaw oszustwa, jakich się dopuścił. Stary Cedyński to postać skomplikowana – ma cechy sympatyczne, takie jak wielka miłość do syna i tęsknota za nim. Z drugiej jednak strony jest osobą pogardzającą wszystkimi, nie mającymi szlacheckiego pochodzenia. Grzech wobec osoby z plebsu nie jest grzechem, mówi niemal wprost Cedyński.
Jego syn Piotr to młody naukowiec. Studiował chemię w Zurichu, jednak ma problemy ze znalezieniem pracy. Wreszcie otrzymuje ofertę z Anglii. Przed przyjęciem jej udaje się na spotkanie z ojcem. Wzruszony żywiołową reakcją rodziciela, postanawia zostać z nim w Polsce. Dowiaduje się jednak o tym, że Dominik okradał podległych sobie robotników. Pragnie oddać im pieniądze i przyjmuje posadę w Anglii, zostawiając ojca, którym od tego czasu gardzi.
Wreszcie istotną postacią jest Teodor Bijakowski. Wychowany w ubogiej rodzinie, przez szczęśliwie zrządzenie losu uzyskał możliwość nauki (zaopiekowała się nim stara panna, której sprawił ongiś psikusa). Już jako inżynier Bijakowski odnajduje się w biznesie. Prowadzi wiele przedsięwzięć gospodarczych i zbija niemałą fortunę.

Interpretacja

Wydaje się, że historia przedstawia po prostu życiorysy trzech postaci. Tak jednak nie jest – są to bowiem bohaterowie symboliczni. Każdy z nich jest modelowym przedstawicielem swojej klasy – szlachty, inteligencji i ludzi biznesu/przemysłowców. Prawdziwa tragiczność opowiadania Żeromskiego kryje się w tym, że żaden z nich nie jest postacią specjalnie pozytywną. Dominik Cedyński i Teodor Bijakowski to osoby skupione na własnym interesie, nie przejmujące się problemami społecznymi. Nie zależy im na podniesieniu cywilizacyjnego poziomu kraju – Dominik myśli tylko o chwalebnej przeszłości swojego rodu, zaś Bijakowski szybko zapomina, iż sam pochodzi z plebsu i nie podejmuje żadnych starań o poprawę losu ubogich. Na tym tle wyróżnia się Piotr. Chce on oddać pieniądze robotnikom – ale jednocześnie zaczyna gardzić swoim ojcem (a przecież ten dopuścił się malwersacji nie dla własnych korzyści, a dla Piotra).
Obraz społeczeństwa, wyłaniający się z opowiadania Żeromskiego, jest przejmujący i wręcz nihilistyczny. Zapewne musi być taki, bowiem stanowi wezwanie – skierowane do wszystkich warstw społeczeństwa – do poprawy zgubnych nawyków i porzucenia egoizmu.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Dywizjon 303 – streszczenie plan...

„Bitwa o Brytanię 1940 roku” Autor streszcza historię II wojny światowej do momentu napaści Hitlera na Anglię. Niemcy we wrześniu 1939 roku napadły Polskę...

Makbet - streszczenie plan wydarzeń...

Streszczenie Akt pierwszy Scena I „Makbet” Williama Szekspira rozpoczyna się sceną przedstawiającą sabat trzech czarownic. Oczekują one na zakończenie bitwy...

Rozmiłowała się ma dusza... –...

„Rozmiłowała się ma dusza...” to wiersz Jana Kasprowicza pochodzący z tomu „Księga ubogich” (1916). Liryk ma charakter poetyckiego wyznania podmiotu...

Opium w rosole – opracowanie problematyka...

Czas i miejsce akcji Miejscem akcji powieści „Opium w rosole” Małgorzaty Musierowicz jest Poznań. Większość wydarzeń rozgrywa się w kamienicy nr 5 przy ulicy...

O doktorze Hiszpanie - interpretacja...

Fraszka „O doktorze Hiszpanie” przedstawia dowcipną anegdotę związaną z okresem gdy Kochanowski żył na dworze królewskim. Doktor Hiszpan to Piotr Rozjusz...

Pierwsza przechadzka – interpretacja...

„Pierwsza przechadzka” to wiersz Leopolda Staffa napisany w 1946 roku. Utwór powstał tuż po II wojnie światowej i traktuje właśnie o owym trudnym czasie...

Bajka o królu Murdasie – streszczenie...

Streszczenie Po Heliksandrze władcy powszechnie uważanym za dobrego na tronie zasiadł Murdas. Fakt ten zmartwił nieco poddanych gdyż wiadomo było iż nowy król to...

Anka – opracowanie cyklu wierszy...

Cykl wierszy „Anka” należy do ostatnich dzieł Władysława Broniewskiego. Broniewski należał do najbardziej kontrowersyjnych i skomplikowanych polskich artystów...

Hymn św. Franciszka z Asyżu –...

„Hymn świętego Franciszka z Asyżu” to utwór Jana Kasprowicza pochodzący z tomu „Salve Regina” stanowiący niejako rehabilitację poety za bluźnierczy...