Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Inny świat – opracowanie, problematyka, bohaterowie

Geneza

Gustaw Herling-Grudziński wydał „Inny świat” w 1951 roku w Anglii. Wcześniej powieść drukowano w odcinkach w londyńskich „Wiadomościach”. Powieść została oparta na wspomnieniach pisarza z pobytu w radzieckim łagrze w Jercewie w latach 1940 – 1942.

Czas i miejsce akcji

Akcja powieści została umieszczona w ZSRR pomiędzy 1940 a 1942 rokiem. Wydarzenia rozgrywają się głównie w sowieckim łagrze w Jercewie, ale pojawiają się również inne miejsca – więzienia, w których bohater przebywa przed wyrokiem i miejscowości, jakie odwiedza w drodze z łagru do armii Andersa.

Problematyka

„Inny świat” to powieść należąca do literatury łagrowej. Książka prezentuje złożony obraz radzieckich obozów pracy, przedstawia specyfikę ich funkcjonowania, skrajnie trudne warunki życiowe więźniów oraz portrety skazańców. Sowiecki łagier jawi się jako precyzyjnie skonstruowana machina służąca do wykorzystywania ludzi do katorżniczej pracy. Grudziński pokazuje, w jaki sposób totalitarne więzienie niszczy ludzką psychikę i przekształca jednostkę w istotę wyzutą z wszelkich wyższych odruchów, zredukowaną do poziomu zwierzęcia walczącego o przetrwanie.

Bohaterowie

Gustaw

Gustaw to porte-parole autora, nosi bowiem cechy zaczerpnięte z biografii pisarza. Jest to młody, 21-letni mężczyzna, który zostaje złapany przez Sowietów na próbie przekroczenia granicy. Uznany za oficera obcych wojsk otrzymuje wyrok zesłania do radzieckiego łagru. Zostaje przetransportowany do obozu w Jercewie, gdzie w skrajnie ciężkich warunkach spędza dwa lata życia.

Gustaw jawi się jako człowiek, który nie traci nadziei. Dzięki inteligencji i zmysłowi obserwacji udaje mu się szybko zorientować w zasadach obowiązujących w łagrze i dostosować do nich. Mężczyzna wykorzystuje rady od współtowarzyszy, dzięki czemu już na początku zyskuje jedną z lżejszych prac w brygadzie tragarzy (oddaje za nią urkowi swoje oficerskie buty). Stara się również w miarę możliwości pomagać innym, np. młodej Polce oferuje fikcyjne małżeństwo, by uchronić ją przed wykorzystywaniem seksualnych przez współwięźniów.

Gustaw to mężczyzna otwarty na innych, pomimo skrajnych warunków, nawiązuje w obozie przyjaźnie, np. z Kostylewem. Największą siłę swojego charakteru ujawnia, gdy podejmuje decyzję o morderczej głodówce w akcie protestu przeciw nieprzestrzegania przez Sowietów warunków porozumienia Sikorski-Majski. Dzięki upartej postawie i niezłomnej woli uzyskuje wreszcie zwolnienie z łagru i może wraz z armią generała Andersa wydostać się z ZSRR.

Charakterystyka Kostylewa

Kostylew to młody rosyjski student AkademiiMorskiej, który trafia do łagru za czytanie literatury francuskiej. Mężczyzna wychował się w rodzinie o sympatiach komunistycznych. Długo wierzył w uproszczoną wizję świata oferowaną przez socjalistyczną ideologię. Był przekonany, że wielka rewolucja proletariatu stanowi lekarstwo na społeczną niesprawiedliwość i nędzę. Kiedy jednak Kostylew zetknął się z dziełami największych francuskich pisarzy, np. Wiktora Hugo, Stendhala czy Balzaka, zaczął wątpić w słuszność komunizmu. Przestał również aktywnie uczestniczyć w działaniach komunistów. Gdy właściciel wypożyczalni, z której korzystał Kostylew został aresztowany, również student został aresztowany. Pod wpływem tortur w końcu przyznał się do próby obalenia ZSRR i z wyrokiem 10 lat więzienia został zesłany do łagru.

Kostylew początkowo trafia do Kostowicy, gdzie otrzymuje niezbyt ciężką pracę inżyniera. Ujawnia wówczas najlepsze cechy swojego charakteru: dzieli się ze słabszymi żywnością. Zostaje jednak zadenuncjowany i przeniesiony za karę do pracy w lesie. Niestety nie wytrzymuje próby katorżniczej pracy. Szybko traci siły i wpada na pomysł, żeby dzięki samookaleczeniu (przypaleniu ręki) dostać się do szpitala. Ostatecznie załamuje się jednak w Jercewie, gdy dociera do niego wiadomość, że ma trafić do Kołymy, obozu, z którego nikt się już nie wydostaje. Desperacki akt oblania się wrzątkiem stanowi gest rozpaczy i tragiczny przykład złamania młodego, inteligentnego człowieka przez nieludzki komunistyczny terror.

Charakterystyka Pamfiłowa

Pamfiłow to jeden z więźniów sowieckiego łagru w Jercewie. Był to kułak, czyli zamożny właściciel wiejskiego gospodarstwa, który po kolektywizacji wsi został pozbawiony ziemi i zesłany na Syberię. Wkrótce stracił żonę, a jego syn został wcielony do Armii Czerwonej. On sam został zaś umieszczony w łagrze. Pamfiłow to mężczyzna, dla którego najważniejszą wartością w życiu jest rodzina. Wszystko, co robi, czyni z myślą o swoim synu. Bardzo ciężko pracuje, by swoją niezłomną postawą zasłużyć na widzenie z ukochanym Saszą.

Miłość do syna nadaje sens życiu mężczyzny. Niemal z nabożeństwem odczytuje listy od Saszy i niecierpliwie czeka na każdą wiadomość od niego. Kiedy dowiaduje się, że przez jakiś czas syn nie będzie do niego pisać, mężczyzna popada w depresję. Przestaje pracować i zostaje umieszczony w izolatorze. Dopiero przybycie do Jercewa syna, który również stał się więźniem łagru, ponieważ był w oddziale, który poddał się Finom, przywraca mężczyznę do życia i daje mu nową nadzieję.

Charakterystyka Natalii Lwownej

Natalia Lwowna to młoda więźniarka sowieckiego łagru. Jest kobietą nieatrakcyjną i chorowitą. Znalazła się w sowieckim obozie, ponieważ mieszkała na terenach sprzedanych przez Rosję Japonii. W łagrze pracuje w biurze rachmistrzów. Jest kobietą inteligentna i niezwykle wrażliwą. Jej największą pociechę stanowi powieść Fiodora Dostojewskiego „Zapiski z martwego domu”. Pod wpływem tej lektury Lwowna pielęgnuje w sobie wiarę, że człowiek nawet w warunkach całkowitego zniewolenia zachowuje możliwość wyboru – jest to wybór życia lub śmierci przez samobójstwo.

Lwowna w końcu decyduje się na desperacki krok i próbuje odebrać sobie życie. Zostaje jednak odratowana i po pobycie w szpitalu odesłana do pracy przy żywności. Mimo tego doświadczenia Natalia nie traci swojej wrażliwości na cierpienie innych. Rozdaje żywność więźniom w trupiarni. Przyłapana na tym traci i to zajęcie i zostaje zatrudniona przy szyciu worków. Lwowna to kobieta niezwykle szlachetna, której postawa wyraziście kontrastuje z brutalną rzeczywistością łagru. Jej inność potrafią jednak zauważyć współwięźniowie, którzy otaczają ją szacunkiem.

Urkowie

Urkowie to grupa najbardziej zdegenerowanych moralnie więźniów, którzy terroryzują innych zesłańców. Jest to zorganizowana grupa, w skład której wchodzą zbrodniarze i wielokrotni recydywiści. Urkowie bardzo wygodnie urządzają się w obozowej rzeczywistości. Przywłaszczają sobie cudze rzeczy, bezkarnie gwałcą kobiety, a nawet zabijają dla zabawy współwięźniów.

Losowe tematy

Przedstaw Świętoszka Moliera jako...

Komedia Moliera pod tytułem „Świętoszek” wywołała w chwili premiery wielkie kontrowersje. Doszło nawet do czasowego zakazu jej wystawiania. Uznawano iż atakuje...

Księga ubogich – interpretacja...

„Księga ubogich” to zbiór wierszy Jana Kasprowicza wydanych w 1916 roku. Większość utworów składających się na ten cykl powstało podczas I wojny...

Wieża Babel – interpretacja streszczenie...

Streszczenie Biblia głosi że pierwotnie ludzie posługiwali się jednym wspólnym językiem. Ludzie jednak chcieli udowodnić swą wielkość dlatego też postanowili...

Mit o czterech wiekach ludzkości...

Streszczenie Pierwszym z wieków ludzkości był wiek złoty. Przypadał on na czas panowania Kronosa. Był to okres niezwykle dobry dla ludzi. Mieli oni czas na uczty...

Eviva l'arte! - interpretacja i...

„Eviva l'arte!” to jeden z wierszy Kazimierza Przerwy-Tetmajera wyrażający uwielbienie poety dla sztuki i dumę z bycia artystą. Tytułowe wykrzyknienie w języku...

Rok 1984 – streszczenie plan wydarzeń...

Streszczenie „Rok 1984” to powieść Georga Orwella. Jej akcja toczy się w przyszłości (z punktu widzenia autora) w Anglii. Kraj znajduje się pod rządami totalitarnej...

Zniewolony umysł – streszczenie...

Streszczenie „Zniewolony umysł” Czesława Miłosza to zbiór esejów które analizują uwikłanie polskich pisarzy w ideologię komunistyczną....

Daremne żale – interpretacja...

Analiza Utwór rozpoczyna się wyliczeniami oraz wykrzyknieniem podkreślającymi bezradność w sytuacji poruszanej w wierszu. Kolejna strofa stanowi przedstawienie niemocy...

Cisza morska – interpretacja i...

„Cisza morska” to jeden z sonetów stworzonych przez Adama Mickiewicza który wchodzi w skład „Sonetów krymskich”. Czterostrofowy...