Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Kajtkowe przygody – opracowanie, problematyka, bohaterowie

Geneza

„Kajtkowe przygody” to zbiór opowiadań o młodym bocianie Kajtku autorstwa Marii Kownackiej. Bociek z powodu złamanego skrzydła nie mógł odlecieć z rodziną do ciepłych krajów i dlatego zamieszkał w gospodarstwie państwa Orczyków, którzy się nim zaopiekowali.

Maria Kownacka w swej twórczości starała się opisać jak wygląda stosunek dzieci do świata przyrody; w jaki sposób nawiązują się więzi i relacje właśnie na gruncie tego kontaktu. Nie inaczej jest również w „Kajtkowych przygodach”. Utwór wydany w 1948 r. zawiera też w sobie treści dydaktyczne. Na przykładzie bohaterów poznajemy jak wygląda życie na wiejskim gospodarstwie. Jednocześnie zaprezentowane wydarzenia i problemy bohaterów rozgrywają się w świcie mającym nierozerwalne związki z przyrodą i życiem na wsi.

Czas i miejsce akcji

Wydarzenia zaprezentowane w utworze „Kajtkowe przygody” rozgrywają się na wsi w gospodarstwie państwa Orczyków, u których na dachu stodoły gniazdko wiją sobie rodzice Kajtka. Jednocześnie śledzimy poczynania tytułowego bohatera w obszarze wokół gospodarstwa. Bociek pomaga w pracach na polu czy łące, towarzyszy dzieciom w lesie, a zmuszony do szukania schronienia przed zimą, przenosi się również do domu państwa Orczyków.

Czas akcji obejmuje okres roku (wydarzenia dzieją się od wiosny do wiosny).

Problematyka

W utworze „Kajtkowe przygody” perypetie tytułowego Kajtka reprezentującego świat zwierząt nierozerwalnie łączą się ze światem ludzi (rodzina państwa Orczyków). Z dużą starannością ukazana jest też przyroda i oblicze polskiej wsi. Narracja utworu jest pierwszoosobowa. To Kajtek jako subiektywny obserwator oprowadza nas po gospodarstwie Orczyków i relacjonuje wszystkie wydarzenia i prace, które się na nim odbywają.

Kajtek to młody bocian, który w dzieciństwie miał nieszczęśliwy wypadek. Któregoś dnia siłując się z bratem o jedzenie, wypadł z gniazda i dotkliwie złamał sobie skrzydło. Z tego powodu stał się najsłabszym w gnieździe i nie mógł lecieć z rodzicami do Afryki. Wtedy opieką postanowili otoczyć go państwo Orczykowie, u których od teraz zamieszkał, nie unikając przy tym licznych kłopotów i popadania w rozmaite tarapaty.

Kajtek był bardzo ciekawy świata, choć to przysparzało mu niekiedy wielu kłopotów. Lubił chodzić za dziećmi państwa Orczyków i towarzyszyć im w zabawach. Państwo Orczykowie traktowali go niemal jako pełnoprawnego członka rodziny – toteż pozwalali mu przebywać w domu, czy powierzali mu opiekę nad swym malcem Wawrzonkiem. Ludzie go doceniali i liczyli na jego pomoc.

Dobre traktowanie ze strony ludzi nie mogło jednak zmienić typowo zwierzęcej natury Kajtka. Niejednokrotnie odzywał się w nim zrozumiały instynkt przetrwania, który kazał mu np. szukać schronienia przed mrozem czy upolować kolejną mysz lub żabkę (albo ukraść trochę jedzenia z domu). Kajtek nie był w stanie do końca zrozumieć świat ludzi i ich intencje, co nieraz było powodem komicznych sytuacji (połknął np. naparstek babci myśląc, że to ślimak). Jego zachowanie było dziecięce i niedojrzałe, a często też bezmyślne, ale za swe dziecięce wybryki spotkała go zasłużona kara. Mimo to nie chciał opuszczać państwa Orczyków, którzy darzyli go szczerą sympatią i zapewniali mu poczucie bezpieczeństwa.

Kajtek choć reprezentuje świat zwierzęcy, posiada w sobie cechy typowo ludzkie – bardzo przywiązuje się do dzieci państwa Orczyków, tęskni za rodziną, nosi w sobie poczucie odrzucenia, bycia kimś gorszym i nie wartościowym. Kieruje nim chęć pomagania, choć nie zawsze przynosi to oczekiwane rezultaty. Mimo to bohater stara się być optymistą i nie zrażać się przeszkodami, jakie los stawia mu na drodze. Wierzy, że kiedyś założy własne gniazdo i będzie miał rodzinę, którą ochroni tak, jak kiedyś i jemu ocalenie przynieśli państwo Orczykowie.

Zanim jednak dorośnie i założy swe gniazdo, musi dostosować się do warunków panujących w gospodarstwie i przestrzegać zasad, które niekiedy opacznie rozumie (zastanawiało go np. dlaczego wieśniacy nie wykopują z ziemi żab czy nie łowią ryb). Rytm życia na wsi wyznaczały pory roku. Kajtek był świadkiem kolejnych prac, które w odpowiednim czasie wykonywano – latem Orczykowie obrabiali buraki, a jesienią kisili kapustę i robili zapasy na zimę. Praca i życie stanowiły więc jedno – przy wspólnej pracy ludzie się jednoczyli i mieli poczucie wspólnoty. Również i Kajtek musiał dostosować się do zwyczajów, jakie panują na wsi, choć nie było to dla niego wcale takie łatwe. Prace, w których brał udział, a także opieka nad małym Wawrzonkiem nauczyły go jednak odpowiedzialności – powoli rozumiał na czym ona polega i jak wiele kosztuje.

Dzięki włączeniu się w życie gospodarskie, Kajtek nauczył się współistnienia z ludźmi, a także powoli zaczynał rozumieć reguły panujące w ich świcie. Miał poczucie, że jest potrzebny i, że inni nie patrzą na niego tylko przez pryzmat obcości. W ten sposób udało mu się niejako wtopić w świat ludzi i choć ostatecznie odszedł z innymi bocianami, na pewno to co przeżył u państwa Orczyków wiele go nauczyło i było prawdziwą szkołą życia.

Bohaterowie

W utworze występują bohaterowie reprezentujący zarówno świat ludzki, jak i zwierzęcy.

Kajtek – to główny bohater i najważniejszy przedstawiciel świata zwierząt. Jest sympatycznym, niesfornym boćkiem, którego zuchwalstwo i rozbrykanie przysparza mu nieraz wielu kłopotów. Któregoś dnia, chcąc wyrwać bratu porcję jedzenia, wychyla się zanadto z gniazda i upada na ziemię, raniąc sobie przy tym skrzydło. Na szczęście z pomocą przychodzi mu rodzina państwa Orczyków, która dba, by Kajtuś odzyskał siły. Niestety jest jeszcze zbyt słaby i nie może odlecieć z rodziną do ciepłych krajów. Dlatego jako jedyny zostaje sam w gnieździe. Początkowo czuje się samotny, ale w końcu znajduje sobie zajęcie, w tym głównie dokuczanie innym zwierzętom, podkradanie im jedzenia i zaprowadzanie na podwórzu własnych rządów i władzy absolutnej.

Przez niegrzeczne zachowanie Kajtek zraził do siebie inne zwierzęta, a nawet dzieci, które nie lubiły go, bo wyjadał im chleb (a także niszczył ich zabawki). Wraz z nastaniem wiosny do gniazda powróciła rodzina Kajtka. Nikt go jednak nie zauważał i nikt się nim nie interesował. Kajtek po raz kolejny poczuł się samotnie i postanowił, że zmieni swoje złe zachowanie.

Pomocną dłoń wyciągnął do niego wtedy Antek, który chciał go nauczyć dobrych manier i wyeliminować jego egoizm, złośliwość i łakomstwo. W tym celu daje mu do zjedzenia kromkę posypaną pieprzem. Jest to dla Kajtka nauką moresu, dzięki której jednak powoli, acz skutecznie zaczyna się zmieniać. W końcu odkrył też, że potrafi latać, ale nie mógł już powrócić do gniazda, dlatego ostatecznie przyłączył się do stada dzikich bocianów.

Pies Bukiet – Kajtek niezbyt go lubi, gdyż uważa, że został źle wychowany. Bukiet pilnuje innych zwierząt w zagrodzie i jest dumny ze swego zadania. Dlatego nie lubi Kajtka, który zaczyna rozporządzać się po podwórku, ustawia innych i wydaje rozkazy. Z tego powodu często szczeka na Kajtka i traktuje boćka jak zwykłego przybłędę. Mimo to Bukiet jest w stanie pójść na ugodę i zawrzeć z Kajtkiem coś w rodzaju przyjaźni.

Cukiereczek – kolejny z podwórzowych psów. Mały piesek, który znajduje przyjemność w dokuczaniu Kajtkowi (wyrządza mu różne psikusy, np. zagania go do dołu z którego trudno potem wyjść). Cukiereczek nie jest kundelkiem państwa Orczyków, lecz należy do ich sąsiadów. Kajtek nie może się z nim dogadać i nie potrafi darzyć go sympatią.

Gęś – lubi szarogęsić się po podwórku i zaprowadzać na nim porządek, czując się jego panią i właścicielką. Znajduje przyjemność w podszczypywaniu innych zwierząt. Jest dumna i zarozumiała; wiecznie chce stawiać na swoim.

Ciotka Wronisława – wrona; śledzi i bacznie przygląda się wszystkiemu, co dzieje się na podwórzu. Ze wszystkich zwierząt to ona zawsze jest najlepiej poinformowana. Wie, co dzieje się w okolicy i orientuje się w sprawach bieżących. To ona ostrzega Kajtka przed grasującym po okolicy lisem.

Filip Wypłosz – kolejny reprezentant świata zwierzęcego; zając, który ostrzega Kajtka przed niebezpieczną łasicą. Mieszka z żoną w kotlince. Jest bardzo zaradny, pomysłowy i przedsiębiorczy. To on radzi Kajtkowi, w jaki sposób można przetrwać zimę.

Oprócz tego: krowa Krasula dająca dobre mleko i wróble znające historię Kajtka i próbujące swym śpiewem dokuczyć mu, by zmienił swoje postępowanie.

Świat ludzi w utworze reprezentują:

Państwo Orczykowie – prowadzą małe gospodarstwo rolne i dobrze nim zarządzają. Są dobrzy, gościnni i wyrozumiali, a także wrażliwi na krzywę zwierząt – przyjmują pod swój dach chorego Kajtka i chcą się nim zaopiekować, by powrócił do zdrowia. W prowadzeniu gospodarstwa pomaga im parobek Antek, który jest bardzo zaradny, dobrze wykonuje swą pracę i potrafi naprawić zepsuty sprzęt. Antek jest też wyrozumiał i litościwy – stara się pomóc Kajtkowi i wpłynąć na zmianę jego postępowania (nauczka z kromką posypaną pieprzem). Jednocześnie jest mądry i odpowiedzialny – wie, że każdemu należy się druga szansa. Wierzy w dobre intencje boćka. Jest wrażliwy na krzywdę innych zwierząt, wobec której nie przechodzi obojętnie.

Troje dzieci: Weronika, Kacperek i Wawrzonek – dzieci państwa Orczyków. Z Weroniką i Kacperkiem Kajtek bawi się i chodzi na grzyby. Wawrzonka zaś, który jest malcem, pilnuje w czasie, gdy jego rodzice zajmują się pracami gospodarskimi.

Babcia – ostoja domu; pogodna, ciepła i wyrozumiała, stwarzająca niezwykłą atmosferę. Babcia darzy sympatią niesfornego i niegrzecznego Kajtka i często występuje w jego obronie. Kajtek lubił towarzystwo przychylnej mu babci i chętnie przyglądał się wykonywanym przez nią pracom (razem pletli kosze).

Oprócz tego: ciocia Zosia i sąsiedzi Orczyków – państwo Chmielowie.

Losowe tematy

Ja kiedy usta... - interpretacja...

Wiersz Kazimierza Przerwy-Tetmajera o incipicie „Ja kiedy usta…” należy do liryki miłosnej. Poeta w bardzo śmiały sposób analizuje tu naturę aktu...

Lew czarownica i stara szafa - opracowanie...

Geneza Lew czarownica i stara szafa – to pierwsza część sagi „Opowieści z Narnii” autorstwa C. S. Lewisa która ukazała się w 1950 r. Inspiracją...

Lewa kieszeń – interpretacja...

Wiersz Kazimierza Wierzyńskiego „Lewa kieszeń” to pozornie opis zwykłego dnia. Jednak pod relacją o codziennych czynnościach kryje się pewna myśl filozoficzna...

Charakterystyka Urszulki

Według przyjętych zasad gatunku utwory żałobne poświęcano osobom znaczącym mężom stanu wodzom wybitnym duchownym. Jan Kochanowski odszedł od tej reguły. „Treny”...

Wojna i pokój – streszczenie

Tom I Akcja powieści toczy się na początku XIX wieku w Rosji. W 1805 roku w Petersburgu arystokratka Anna Scherer organizuje u siebie przyjęcie. Zjawiają się na nim wszyscy...

Bracia Grimm Jaś i Małgosia –...

W domu ubogiego drwala żyło sobie rodzeństwo – Jaś i Małgosia. Za namową ich macochy pewnego dnia ojciec wyprowadza dzieci do lasu i tu je pozostawia na łaskę losu...

Dzieci z Bullerbyn – opracowanie...

Geneza „Dzieci z Bullerbyn” – to powieść autorstwa szwedzkiej pisarki – Astrid Lindgren. Powstała w 1947 r. i stanowiła pierwszą część opisującą...

Psalm 8 – interpretacja i analiza...

Psalm 8 ma budowę klamrową: rozpoczyna się i kończy apostrofą do Boga: „O Panie nasz Boże”. Podmiot liryczny w tym utworze chwali wielkość Stwórcy....

Exegi monumentum Horacy - interpretacja...

Utwór pt. „Exegi monomentum” Horacego jest zaliczany do gatunku ody czyli liryki która wywodzi się z greckiej pieśni chóralnej. Utrzymana była...