Unikalne i sprawdzone teksty

Kazania sejmowe - opracowanie

„Kazania Sejmowe” Piotrka Skargi przez lata uznawano za dzieło o proroczym wręcz charakterze. Ich autor przewidzieć miał upadek i rozbiory Rzeczypospolitej, a także przedstawić program, który pozwoliłby tej tragedii uniknąć. Legenda owa stworzona została prawdopodobnie przez Adama Mickiewicza, który opowiadał o Skardze w czasie swoich wykładów paryskich. Mit jezuity-proroka umocnił zaś swoim wspaniałym obrazem Jan Matejko.

„Kazania…” wydane zostały w 1597 roku. W tym czasie ich Skarga cieszył się już estymą, jako autor popularnych „Żywotów świętych” (1579). Dzieło miało w czasie jego życia osiem wydań, co należało do rekordów XVI i XVII-wiecznej Polski. Prócz tego jezuita uchodził za personę wpływową politycznie, będąc osobistym kaznodzieją króla Zygmunta III Wazy. „Kazania…” ogłosił więc człowiek znany i uznany, posiadający też wielu przeciwników. Pamiętać należy, że były to czasy gorących sporów religijnych i chociaż Rzeczpospolita uchodziła za „państwo bez stosów”, to jednak wzajemna podejrzliwość między katolikami i protestantami zawsze istniała. Skarga zaś był uznawany słusznie za jedną z najważniejszych postaci rodzimej kontrreformacji – katolickiej odpowiedzi na reformację. Jest to fakt istotny w interpretacji jego dzieła.

Jak wspomniano, czasy Skargi to okres dyskusji między wyznawcami różnych religii. Stąd zapewne popularność kazania jako formy literackiej – przedstawiciele katolicyzmu i protestantyzmu chcieli wstrząsać sumieniami swoich oponentów i nawrócić ich. Niejednokrotnie z postulatami religijnymi wiązały się też i kwestie polityczne – w tych czasach nigdy do końca nie rozdzielano obu tych zagadnień. W tym kontekście trudno się dziwić, iż Piotr Skarga zdecydował się wydać swoje przemyślenia jako „Kazania…” – chociaż nigdy nie zostały one wygłoszone z ambony.

Dzieło składa się z ośmiu kazań. Jezuita postulował w nich wzmocnienie władzy królewskiej i przestrzeganie prawa. Proponował polepszenie doli chłopów pańszczyźnianych. Niezwykle istotny jest wątek reformacji (herezji). Dla Skargi skandalem była zgoda religijna panująca w Rzeczypospolitej. Nawoływał:

Upadnie wszytko królestwo wasze, jeśli ten nowy stan, z którym się to ciało nie urodziło, do niego, to jest ewangelik! abo raczej wszytki heretyk!, przyjmiecie. […] Jakie upadki królestwom i policyjom herezyje czynią, a jako sama katolicka wiara świeckie królestwa zatrzymawa i szczęścia ich pomnaża […].

Dzisiaj stwierdzenia takie mogą szokować, ale w ówczesnej Europie nietolerancja religijna to norma (stąd wyjątkowość Polski).

„Kazania” Skargi wyróżniały się stylem – jezuita pisał w sposób podniosły, wzorując się na Piśmie Święty. Ów wyjątkowy język, połączony z religijnym i politycznym przesłaniem pozwala widzieć w Skardze prekursora XIX-wiecznego romantyzmu Polskiego.

Wreszcie wypada kilka słów poświęcić wspomnianej na początku legendzie o przepowiedzeniu rozbiorów. W kazaniu ósmym Skarga pisze o garncu którego skorupki spoić się i naprawić nie mogą”– taki też los ma czekać Polskę, jeśli jej obywatele nie będą wieść przykładnego i pobożnego życia. Trzeba jednak zwrócić uwagę, iż słowa te napisano w okresie, gdy Rzeczpospolita była u szczytu swojej potęgi. Trudno je więc uznawać za racjonalną prognozę polityczną – natomiast przepowiadanie upadku państwa należało do częstych chwytów retorycznych. Skarga wyróżnił się w tej kwestii nie przenikliwością polityczną, a tym, że owe ostrzeżenia ujął w wyjątkowo chwytliwej i pięknej językowo formie. 

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Noce i dnie - streszczenie plan...

Maria Dąbrowska przedstawia losy familii Niechciów i Ostrzeńskich. Bogumił Niechcic pochodzi z rodziny powstańczej – majątek jego bliskich został skonfiskowany...

Krzyczałem w nocy – interpretacja...

„Krzyczałem w nocy” to wiersz Tadeusza Różewicza z tomu „Poemat otwarty” z 1957 roku. Utwór ten przywołuje wojenne wspomnienia poety....

Królowa śniegu – streszczenie...

Streszczenie „Królowa śniegu” jest baśnią napisaną przez duńskiego pisarza Hansa Christiana Andersena. Pierwsza jej część opowiada historię magicznego...

Bajki – streszczenia i interpretacja...

„Przyjaciele” Streszczenie Leszek i Mieszek byli mężczyznami których łączyła szczególna więź. Mówiono o nich że gdy znaleźli orzeszek...

Ziemia obiecana – opracowanie...

Geneza „Ziemia obiecana” Władysława Reymonta została wydana w 1899 roku. Jej napisanie poprzedziły kilkumiesięczny pobyt autora w rozwijającej się wówczas...

Tango – streszczenie plan wydarzeń...

Streszczenie Osoby dramatu: Młody Człowiek czyli Artur Eleonora matka Artura Stomil ojciec Artura Osoba na razie zwana Babcią czyli Eugenia Starszy partner czyli Eugeniusz...

Mit o Nike - streszczenie

Streszczenie Bogini Nike to kobieta o czarnych włosach której znakiem szczególnym są skrzydła u jej ramion. Jest ona córką bogini rzeki Styks oraz tytana...

Syzyfowe prace – opracowanie problematyka...

Geneza Stefan Żeromski napisał powieść „Syzyfowe prace” na podstawie własnych doświadczeń w rosyjskiej szkole. Nie jest to jednak jego autobiografia –...

O dwóch takich co ukradli księżyc...

Streszczenie Akcja opowieści toczy się w biednej mieścinie zwanej Zapieckiem. Mieszkańcami Zapiecka są ludzie ubodzy ale za to pracowici i obdarzeni dobrym sercem. Wśród...