Unikalne i sprawdzone teksty

Nad wodą wielką i czystą – interpretacja i analiza

„Nad wodą wielką i czystą” to jeden z wierszy Adama Mickiewicza, który zaliczany jest do tzw. liryków lozańskich. Utwory te, powstałe w okresie 1839 – 1840, odróżniały się od poprzednich dzieł poety, głównie za sprawą stosowanej w nich retoryki (mniej opisowej, bardziej zwięzłej) i podejmowanych tematów – bardziej osobistych, personalnych.

Analiza

Wiersz składa się z sześciu strof, spośród których pięć jest tetrastychami (napisanych regularnym ośmiozgłoskowcem), a jedna składa się z dwóch wersów (także ośmiozgłoskowych). Budową dzieło nawiązuje do sonetu, gdyż ów dystych dzieli je na dwie części. Pierwszą można uznać za opisową (trzy strofy), drugą zaś (dwie zwrotki) za refleksyjną. Układ rymów jest niejednorodny, wygląda następująco: abac abac adad aa efef ghgh. W wierszu występują rymy klauzulowe żeńskie, część z nich to rymy międzystrofowe.

Warstwa stylistyczna dzieła jest zróżnicowana, a jej funkcję stanowi budowa nastroju. W pierwszych trzech zwrotkach pojawia się paralelizm składniowy (zdania o podobnej budowie), co wprowadza spokój, jakby imituje stojącą wodę jeziora. Poeta zastosował także wiele epitetów (np. woda wielka i czysta, czarne obłoki) dopełniających lirycznej wizji krajobrazu. Chociaż obrazowanie użyte przez twórcę jest łagodne, harmonijne, strofa trzecia przełamuje tę konwencję, ukazując uderzenie pioruna. Za sprawą użytej tutaj instrumentacji głoskowej (grom ryknął) fragment ten (podobnie jak strofa ostatnia) zaznacza potęgę zjawisk obecnych w świecie. W dziele dostrzec można także powtórzenie (płynąć, płynąć i płynąć) oraz asyndeton obecny w ostatniej strofie.

Interpretacja

Sposób przedstawienia sytuacji lirycznej może sugerować, iż podmiot liryczny przebywa nad wielkim zbiornikiem wodnym (kontekst biograficzny nasuwa skojarzenia z Jeziorem Genewskim). W tej scenerii dokonuje obserwacji świata, czyniąc to w sposób nietypowy, bowiem zapośredniczony przez taflę wody. Jej krystalicznie czysta powierzchnia odbija poszczególne zjawiska, eksponując pewne charakteryzujące je cechy (czarne opoki, marne kształty obłoków).
Fragment refleksyjny zdaje się porównywać ludzką duszę do opisanego wcześniej zwierciadła stworzonego przez przyrodę. Podmiot liryczny mówi: Tę wodę widzę dokoła / I wszystko wiernie odbijam. Dostrzega pewne zbieżności między lustrem tafli wody, a sobą samym. W zbliżony sposób odbija on obraz świata, przekształcając go i zmieniając.

Tytułowa woda pełni w wierszu funkcję obrazową oraz metaforyczną. Buduje więc nastrój, nadaje wywodowi podmiotu lirycznego harmonijny charakter. Ponadto zdaje się przypominać ludzką duszę. Jednak tafla jest nieruchoma, a owo ludzkie zwierciadło wciąż płynie, nieustannie podlega zmianom.

Ostatnia strofa przywołuje cztery żywioły. Tym przypisanym człowiekowi jest właśnie woda – zmienna, nieprzewidywalna, fascynująca, ale i niebezpieczna, groźna.

„Nad wodą wielką i czystą” to wiersz poświęcony przede wszystkim tematowi przemijania i zmienności, które nieustannie towarzyszą ludzkiej egzystencji. Skały muszą stać, obłoki nieść deszcze, błyskawica grzmieć i ginąć, a człowiek – woda – musi płynąć, płynąć i płynąć. Przekonanie to zostało ukazane w dziele w sposób w pełni akceptujący taki stan rzeczy.

Opisywane przez podmiot liryczny lustro można potraktować także jako metaforę poezji. Twórczość podobnie jak woda (w zależności od kąta padania światła) przekształca rzeczywistość, nadając jej cechy odmienne od rzeczywistych. W tym wypadku filtrem dokonującym przeistoczenia jest ludzka dusza.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Quo vadis – opracowanie problematyka...

Geneza Początkowo „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza publikowane było w formie odcinkowej w trzech periodykach ukazujących się na terenie trzech zaborów....

Sto lat samotności - opracowanie...

Geneza „Sto lat samotności” uchodzi za największe arcydzieło literatury iberoamerykańskiej. Książka otoczona jest prawdziwym kultem – zarówno przez...

Pinokio – streszczenie plan wydarzeń...

Streszczenie Akcja „Pinokia” zaczyna się gdy w ręce stolarza Wisienki trafia niezwykłe mówiące drewno. Nie nadaje się ono na zwykłą nogę od stołu...

Eviva l'arte! - interpretacja i...

„Eviva l'arte!” to jeden z wierszy Kazimierza Przerwy-Tetmajera wyrażający uwielbienie poety dla sztuki i dumę z bycia artystą. Tytułowe wykrzyknienie w języku...

Mikołajek i inne chłopaki –...

Streszczenie „Mikołajek i inne chłopaki” to utwór stanowiący trzecią część cyklu powieści o przygodach tytułowego Mikołajka – małego chłopca...

Dewotka - interpretacja i analiza...

W utworze „Dewotka” Ignacy Krasicki wykpiwa fałszywą pobożność. Oto widzimy kobietę oddającą się modlitwie. Służąca krzątająca się wokoło robi coś...

Kolęda katyńska – interpretacja...

Kazimiera Iłłakowiczówna napisała „Kolędę katyńską” w 1943 roku a więc niedługo po odkryciu przez Niemców w lasach katyńskich ciał kilkudziesięciu...

Modlitwa Pana Cogito podróżnika...

„Modlitwa Pana Cogito podróżnika” Zbigniewa Herberta to wiersz noszący cechy poezji religijnej. Poeta za pośrednictwem bohatera lirycznego – Pana...

Ziemia obiecana – streszczenie

Tom I Akcja powieści rozgrywa się w Łodzi w latach 80. XIX wieku. Głównym bohaterem jest Karol Borowiecki. Mężczyzna dowiaduje się że spłonęła fabryka Goldberga...