Unikalne i sprawdzone teksty

Pamięć i tożsamość – streszczenie skrótowe, interpretacja

„Pamięć i tożsamość” to ostatnia pozycja z bogatego dorobku literackiego Jana Pawła II. Książka została wydana niedługo przed śmiercią papieża, w lutym 2005 roku, jednak jej geneza jest dużo starsza. Praca została bowiem oparta na spisanych rozmowach, jakie w 1993 roku prowadzili z Janem Pawłem II dwaj wybitni uczeni – ksiądz profesor Józef Tischner i profesor Krzysztof Michalski. Same te nazwiska są wiele mówiące – każdy z nich był bowiem nie tylko osobą głębokiej duchowości, ale i wielkiego formatu intelektualnego.

Centralnym tematem książki jest niewątpliwie problem zła. U progu XXI stulecia rozmówcy wspominają wiek XX, wiek, który wszyscy zdążyli doskonale poznać (Karol Wojtyła urodził się w 1920 roku, Józef Tischner w 1930, zaś najmłodszy z nich Krzysztof Michalski – w 1948). Poprzednie sto lat naznaczone zostało niebywałymi zbrodniami, związanymi przede wszystkim (choć nie tylko) z systemami totalitarnymi – nazizmem i komunizmem. Nie należy jednak, zauważa Jan Paweł II, sprowadzać dziedzictwa epoki do rozlewu krwi:

Wiek XX był w jakimś sensie widownią narastania procesów dziejowych, a także procesów ideowych, które zmierzały w kierunku wielkiego „wybuchu” zła, ale także był widownią ich pokonywania. Czy zatem spojrzenie na Europę jedynie od strony zła, które pojawiło się w jej nowożytnych dziejach, jest spojrzeniem słusznym?

Wydarzenia historyczne, uważa papież, muszą być rozumiane przez pryzmat odwiecznych prawd filozoficznych i teologicznych. Zło nie jest bytem samym w sobie, powtarza za średniowiecznymi doktorami Kościoła:

Zło jest zawsze brakiem jakiegoś dobra, które w danym bycie powinno się znajdować, jest niedostatkiem. Nigdy nie jest jednak całkowitą nieobecnością dobra.

W dalszej części książki analizowane są źródła duchowego spustoszenia, jakie stało się podstawą powstania XX-wiecznych totalitaryzmów. Jan Paweł II zwraca uwagę na dwuznaczne, paradoksalne dziedzictwo filozofii racjonalnej, która postawiła człowieka w miejsce Boga, jednocześnie wiodąc do odebrania jednostce godności.

Kolejne fragmenty „Pamięci i tożsamości” to rozważania poświęcone patriotyzmowi. Kwestię narodu, dowodzi papież, można również interpretować za pomocą teologii. Dekalog nakłada na nas obowiązek szanowania ojca i matki, a ojczyzna jest swego rodzaju matką – stąd konieczność dbania o jej dobro. Jednak nie usprawiedliwia to nacjonalizmu i ksenofobii. Szczególnie mocno widać to na przykładzie Polski, która niejako w naturze swojej ma tolerancyjność – nietolerancja jest więc zaprzeczeniem narodowego dziedzictwa, jego szarganiem. Jak dowodzi papież: polskość to w gruncie rzeczy wielość i pluralizm, a nie ciasnota i zamknięcie. Wydaje się jednak, że ten „jagielloński” wymiar polskości, o którym wspomniałem, przestał być, niestety, w naszych czasach czymś oczywistym. Ojciec święty podkreśla choćby wielki wkład Żydów w polską kulturę.

Na końcu książki znajdują się bardziej osobiste wspomnienia. Papież opowiada między innymi o szczegółach zamachu na swoje życie z 1981 roku.

„Pamięć i tożsamość”, co warto podkreślić, jest dziełem przystępnym – co nie jest oczywiste, gdy rozmowę prowadzą trzej wybitni profesorowie (pamiętajmy, że Jan Paweł II też był profesorem). Ta książka stanowi zarówno testament intelektualny Papieża-Polaka, jak i doskonałe wprowadzenie w jego twórczość filozoficzną i teologiczną.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Zabawa w klucz – streszczenie...

Streszczenie Rodzina jak każdego innego dnia po spożyciu posiłku przygotowuje się do zabawy w klucz. Uczestniczą w niej wszyscy domownicy. Rolą matki jest udawanie dzwonka....

Pan Samochodzik i templariusze –...

Streszczenie Rozdział I Główni bohaterowie utworu – Sokole Oko Wilhelm Tell i Wiewiórka byli wytrawnymi odkrywcami interesującymi się zamierzchłą przeszłością....

Przypadki Robinsona Crusoe - streszczenie...

Streszczenie Bohaterem powieści Daniela Defoe jest tytułowy Robinson Crusoe żyjący w połowie XVII wieku syn angielskiego handlarza. Ojciec pragnie zapewnić mu karierę...

Do Justyny. Tęskność na wiosnę...

Wiesz Franciszka Karpińskiego „Do Justyny. Tęskność na wiosnę” należy do najbardziej znanych przykładów polskiej XVIII-wiecznej liryki miłosnej. W...

Lot nad kukułczym gniazdem –...

Geneza „Lot nad kukułczym gniazdem” to debiutancka powieść Kena Keseya. Jak się czasem zdarza debiut okazał się najważniejszym dziełem w dorobku autora. Do...

Charlie i fabryka czekolady –...

Streszczenie W małym domku na skraju dużego miasta mieszkał Charlie Bucket razem z rodzicami i czwórką rodzeństwa. Była to biedna rodzina i codziennie rodzice musieli...

O książce – interpretacja i...

Wiesz Czesława Miłosza „O książce” pochodzi z 1934 roku. W tym okresie przyszły noblista działał w wileńskiej grupie poetyckiej „Żagary” a jego...

Samotność bogów - opracowanie...

„Samotność bogów” uchodzi za najbardziej niezwykła powieść Doroty Terakowskiej. Książka ukazała się w 1998 roku. Pisząc ją autorka czerpała mocno...

Ferdydurke – streszczenie plan...

Streszczenie Rozdział I - Porwanie Narrator obudził się o dziwnej porze - ni to nocą ni to o świcie. Zbudzony chciał pędzić na dworzec taksówką lecz po chwili...