Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Telemach w dżinsach – opracowanie, problematyka, bohaterowie

Geneza

„Telemach w dżinsach” – utwór autorstwa Adama Bahdaja wydany w 1979 r. Jest to powieść dla młodzieży przedstawiająca perypetie życiowe Maćka Łańki – piętnastolatka, który zawzięcie i niestrudzenie poszukuje swego ojca – ten zostawił rodzinę, gdy chłopiec miał zaledwie trzy lata. Poszukiwania okazują się dla Maćka prawdziwą szkołą życia – chłopiec zdobywa nowych przyjaciół, pierwszą sympatię, a jednocześnie uczy się jak wielkim poświęceniem okupione jest realizowanie własnych marzeń, celów i pragnień.

W swej niestrudzonej podróży, a także ze swym uporem i silnym, odpornym na porażki czy przeciwności losu charakterem jest podobny do mitologicznego Telemacha, który tak jak on nie zrażał się niepowodzeniami, lecz wytrwale i odważnie dążył do obranego celu (stąd tytuł utworu nawiązujący do postaci Telemacha – syna Odyseusza).

Czas i miejsce akcji

Akcja utworu rozgrywa się w II połowie XX w., dokładnie w 1979 r. Miejscem, gdzie toczą się wydarzenia jest początkowo Jerzmanów – mała miejscowość, gdzie miesza główny bohater – Maciek Łańko wcześnie osierocony przez matkę i porzucony w dzieciństwie przez ojca.

Chłopiec postanawia za wszelką cenę odnaleźć ojca, dlatego podejmuje poszukiwania i nieustannie widzimy go w drodze. Przemierza wiele pomorskich miejscowości – szuka ojca w Gdańsku, Ełku czy Olecku. Jednocześnie ma też niebezpieczną przygodę nad jeziorem.

W trakcie poszukiwań przełamuje swe słabości, nabywa wiedzy i doświadczenia, a także poznaje życzliwych mu ludzi.

Narracja w utworze jest prowadzona przez samego Maćka, który opisuje zdarzenia z własnej perspektywy.

Problematyka

Książka „Telemach w dżinsach” opisuje przygody i życiowe perypetie piętnastoletniego chłopca – Maćka Łańki, który postanawia odszukać ojca wbrew wszelkim trudnościom i przeciwnościom losu. Chłopak został wcześnie osierocony przez matkę, a ojciec opuścił go, gdy miał zaledwie 3 lata. Od tamtego czasu Maciek wychowywał się u ciotki, a potem u zaprzyjaźnionego państwa. Przez cały ten czas myślał jednak o ojcu, którego chciał jeszcze kiedyś ujrzeć. Jedyną po nim pamiątką była fotografia, jaką znalazł w domu ciotki Frani.

Wspomnienie o ojcu odżyło w nim kiedy pewnego dnia zobaczył w telewizji mężczyznę bardzo podobnego do jego taty. Przekonany, że to właśnie on udzielał wywiadu, postanawia niezwłocznie wyruszyć na jego poszukiwania. Ucieka więc z przyszkolnego internatu i przez kolejnych kilka tygodni cały czas jest w drodze, przeżywając przy tym liczne, nieraz bardzo niebezpieczne przygody.

Los niejednokrotnie wystawia go na ciężką próbę i chłopak przeżywa niejedno rozczarowanie. W kombinacie okazuje się, że jego ojciec już tu nie pracuje, a gdy w końcu udaje mu się go odnaleźć, tak naprawdę natrafia na swego stryja (ojciec jest w tym czasie w morskiej podróży).

Przeciwności losu uszlachetniają jednak charakter Maćka. Dzięki nim chłopak szybciej dojrzewa, nabywa doświadczenia, uczy się bycia zaradnym i rozsądnym, a jednocześnie przewartościowuje swe poglądy na życie (wie, że nic w życiu nie przychodzi łatwo). Choć porażki bolą i często rozczarowują, Maciek niestrudzenie i zawzięcie dąży do osiągnięcia celu. Początkowo czuje się rozdarty. Wie, że ma obowiązki wobec pana Sielickiego (swego opiekuna), a jednocześnie zmaga się z desperacką chęcią odnalezienia ojca.

W końcu jednak podejmuje decyzję, że się nie podda i zrobi wszystko, by jeszcze raz ujrzeć ojca. Podejmuje walkę z własnymi słabościami i wyrusza w drogę usianą trudnościami. Wydaje mi się, że autor chciał nam przez to powiedzieć, że każdy z nas na pewnym etapie swego życia prowadzi „własne poszukiwania”. Poszukiwania ojca w „Telemachu” są jakby pewnym symbolem – obrazują człowieczy trud dążenia do czegoś, próbę zrozumienia i poznania siebie, swoich słabości, ograniczeń, ale i swych możliwości i siły, dzięki której jesteśmy w stanie osiągnąć naprawdę wszystko. Próba odnalezienia i poznania oraz zrozumienia siebie towarzyszy nam nieustannie. Podejmując ją, zmieniamy się wewnętrznie i nabywamy życiowej mądrości – uczymy się radzić sobie z problemami i z tym, co nas często przytłacza. Maciek również się zmienia podczas swej wędrówki – dorośleje i nawiązuje przyjazne relacje z innymi (nawet się zakochuje). Zaczyna rozumieć co w życiu najbardziej się liczy i o co warto zabiegać. Nie rezygnuje ze swych marzeń i nie kończy swej wędrówki mimo że wszystko zdaje się stawać mu na drodze. Jest wytrwały, zdeterminowany, odważny i cierpliwy. Odczuwa też naturalną, ludzką potrzebę posiadania kogoś bliskiego – kogoś kto mu pomoże i dzięki komu wytrwa w swej wędrówce. Kogoś komu można zaufać i się mu zwierzyć.

I choć w finale nie znajduje on ojca, jego wędrówka wydaje się mieć głębszy sens. Podjęte wysiłki opłaciły się – zamiast ojca Maciek poznał prawdziwych przyjaciół, a także zrozumiał siebie i wiedział, że nie ma dla niego rzeczy nieosiągalnych. Można powiedzieć, że zdał celująco egzamin z dojrzałości – swym morderczym trudem i swymi wytrwałymi poszukiwaniami udowodnił, że jest gotowy poświęcić naprawdę wiele dla realizacji swych marzeń i pragnień.

Życie Maćka od początku nie było usłane różami i nie należało do najszczęśliwszych. Mimo porażki chłopiec nie zatracił dziecięcej wrażliwości, pogody ducha, wesołego usposobienia, a także ufności i życzliwej postawy wobec innych. Przy końcu swych poszukiwań był takim samym chłopcem jak kiedyś – nie brakowało mu wiary, optymizmu i hartu ducha. Chociaż nie znalazł ojca, nie chciał się załamywać i poddawać. Dzięki poszukiwaniom stał się bardziej dojrzały i odpowiedzialny, a przede wszystkim poznał własną tożsamość, swoje możliwości i ograniczenia.

Wydarzenia ukazane w powieści odnoszą się do „Odysei” Homera, a tytuł nawiązuje do mitologicznego Telemacha (syna Odyseusza), który tak jak Maciek wytrwale i długo szukał swego ojca. Bohaterów łączyła wiara w to, że ich poszukiwania mają sens i znajdą w końcu szczęśliwy finał.

Charakterystyka Maćka Łańki

Maciek Łańko jest głównym bohaterem utworu Adama Bahdaja pt. „Telemach w dżinsach”. Jest piętnastoletnim chłopcem pochodzącym z Jerzmanowa. Wcześnie stracił matkę, a kiedy odszedł również ojciec, sierotą zaopiekowała się ciotka Frania. Ta jednak zginęła w pożarze, dlatego od tej pory bohater znalazł się pod opieką pani Telichowskiej i pana Sielickiego.

Maciek był pogodnym, radosnym nastolatkiem. Starał się być wytrwały i z uporem realizować swe cele. Był odważny i nie zrażały go przeciwności losu napotykane po drodze. Choć niekiedy był impulsywny, znacznie częściej starł się kierować rozsądkiem. Zupełny przypadek sprawił, że los się do niego uśmiechnął – któregoś dnia Maciek rozpoznaje w telewizorze twarz swojego ojca i wtedy rodzi się w nim myśl, że za wszelką cenę go odnajdzie. Ucieka zatem z domu i wyrusza w świat, trzymając się tylko nadziei, że kiedyś wreszcie spotka ojca. Jego decyzję o ucieczce z domu i wyruszeniu w nieznane trudno nazwać dojrzałą czy odpowiedzialną. Nie mniej jednak bohater wykazał się tu niezłomnym charakterem i odwagą, a także olbrzymią ufnością i wiarą w to, że mu się powiedzie.

Jego podróż stanowi poniekąd symbol wędrówki w głąb siebie i poszukiwania własnej tożsamości. Maciek na swej drodze spotyka wiele interesujących, niekiedy bardzo przyjaznych i życzliwych postaci, które usiłują mu pomóc. Jedną z pierwszych takich osób jest Jojo, który ratuje go przed utonięciem w rzece. Od razu nawiązuje się między nimi nić porozumienia i przyjaźni. Głębsze uczucie zaczyna łączyć bohatera również z Dorotą – dziewczyną, którą spotyka w Jelitkowie. Oczywiście na swej drodze Maciek spotyka też osoby mu nieprzychylne (zostaje oszukany w pociągu przez cwanego Romea przez co musi uciekać przed strażą kolejową).

Wędrówkę Maćka można porównać do poszukiwań Telemacha – syna Odyseusza (stąd tytuł). Mimo podjętego trudu chłopcu nie udało się odnaleźć taty – gdy przybył na miejsce, gdzie miał się rzekomo znajdować okazało się, że w telewizji widział nie tatę, lecz stryja. Ten powiedział mu, że ojciec jest teraz w trakcie morskiej podróży. Mimo tej porażki Maciek się nie załamał; nadal pozostała w nim dziecięca ufność i radość. Powrócił do domu, by wieść życie takie jak dawniej, bogatszy oczywiście w nowe przeżycia i wartościowe, życiowe doświadczenia.

Można powiedzieć, że podróż i cały wysiłek z niej wynikający bardzo go odmieniły. Bohater jakby wydoroślał; stał się bardziej odpowiedzialny, wytrwały, konsekwentny i ambitny. Stał się też silniejszy wewnętrznie i lepiej potrafił zrozumieć siebie samego – to kim jest i do czego zmierza, a także czego pragnie i o co gotowy jest walczyć.

Najbardziej zależało mu na poznaniu ojca i był gotowy zdobyć się na największe poświęcenie, by tylko go ujrzeć. Heroizm przyjętej postawy świadczył o ogromnej sile woli, samozaparcia i wiary, że jego wędrówka ma sens. Maciek zdecydował się na poszukiwania, zdając sobie sprawę z konsekwencji i wszelkich niebezpieczeństw z nimi związanych. Mimo to był zdeterminowany i nic nie było w stanie zmienić jego postawy.

Maciek był dojrzałym, dobrym i wrażliwym chłopcem, który może budzić naszą sympatię. Nasz szczery podziw budzi zwłaszcza to, że bohater swą postawą udowodnił jakie wartości najbardziej się dla niego liczą. To chęć bliskości i zaznania prawdziwego, rodzinnego ciepła, a także doświadczenia rodzicielskiej miłości ukierunkowała jego działania. To wreszcie chęć poznania ojca zdeterminowała jego wysiłki i dla tego właśnie celu był gotowy naprawdę dużo poświęcić.

Bohaterowie

Jojo – był włóczęgą mieszkającym w chatce nad jeziorem. To on uratował Maćka przed utonięciem w dziurawym kajaku. Swą prostotą i dobrocią zdobył przyjaźń bohatera. Maciek podziwiał jego szczerość, a także niezłomny charakter. Jojo był niezależny i gardził wszelkim oszustwem czy krętactwem. Żył samotnie, ale miał życzliwy stosunek do innych, którym chętnie pomagał, będąc wiernym wyznawanym wartościom.

Jojo został później kierowcą taksówki i pomógł zawieść Maćka do kombinatu, gdzie chłopiec miał rzekomo spotkać ojca.

Romeo – nieprzyjazny chłopak, którego Maciek spotyka w trakcie podróży pociągiem (Romeo uciekł z domu). Jest cwany i przebiegły. Ma przewrotną naturę i bez przerwy oszukuje. Składa też fałszywe obietnice, których potem nigdy nie dotrzymuje. Jest dwulicowy i potrafi się podlizywać. To z jego powodu Maciek zostaje wyrzucony z pociągu – musi uciekać przed strażą kolejową.

Fuga – jest przeciwieństwem Romea. Maciek poznaje go w restauracji „Kolorowa”. Fuga objeżdża całą Polskę autostopem. Jest pogodnym chłopcem życzliwe nastawionym wobec innych. Ma radosne usposobienie i cieszy się każdą chwilą. Fuga jest dobrodusznym i prostolinijnym człowiekiem i wierzy, że z każdej sytuacji można znaleźć wyjście, bo jak często podkreślał: „życie i tak jest piękne”.

Bufalo – kolejny z chłopaków, jakich na swej drodze spotyka Maciek. Bohater spotyka go na plaży w Jelitkowie. Bufalo jest od niego o kilka lat starszy i bez chwili wahania pomaga mu znaleźć nocleg i pracę (ostrzega go też przed milicją). Bufalo z wyglądu przypomina „Londowskiego trampa”. Niestety pod koniec powieści Bufalo popada w kłopoty, ale nawet i wtedy zachowuje swą godność i honor. Nic nie jest w stanie zmienić jego stosunku i pozytywnego nastawienia do życia.

Dorota – dziewczyna, którą Maciek spotyka nad morzem w Jelitkowie. Od razu zaczyna łączyć ich przyjaźń, a nawet coś między nimi iskrzy. Dorota jest dobrą, uczynną dziewczyną, choć bywa, że ma zmienne nastroje – zazwyczaj pogodna i uśmiechnięta, czasami wpada w złość lub melancholię. W kontaktach z innymi stara się być szczera i bezpośrednia. Gardzi kłamstwem i obłudą. Chętnie rozmawia z Maćkiem i jest skłonna do pomocy. Jest też wrażliwa i czuła na cierpienie innych.

Pani Satsia – młoda wdowa, jest pokojówką w hotelu pracowniczym. Niejednokrotnie pomaga Maćkowi. Jest kobietą o ciepłym sercu i łagodnym usposobieniu.

Waldemar Łańko – stryj Maćka. Chłopiec był przekonany, że to jego ojciec, którego ujrzał pewnego dnia w telewizji. Niestety Waldemar mówi, że ojciec Maćka odbywa teraz właśnie morską podróż. Mimo rozczarowania Maciek zostaje z nim przez kilka dni. Stryj przyjmuje go u siebie i sprawia wrażenie wyrozumiałego, szczerego i prostodusznego człowieka, skłonnego do rozmowy.

Losowe tematy

Ars poetica – interpretacja i...

„Ars poetica” to wiersz Leopolda Staffa o charakterze autotematycznym – dotyczy on bowiem twórczości zarówno samego procesu pisania jak i jego...

Święty Szymon Słupnik – interpretacja...

Wiersz Stanisława Grochowiaka „Święty Szymon Słupnik” pochodzi z wydanego w 1956 roku zbioru „Ballada rycerska”. Jak wskazuje sam tytuł poeta odnosi...

Transakcja wojny chocimskiej –...

Streszczenie skrótowe Epos Wacława Potockiego rozpoczyna się inwokacją do Boga. Następnie pojawia się rozbudowany pełen aluzji mitologicznych i biblijnych opis ówczesnej...

Mit o Nike - streszczenie

Streszczenie Bogini Nike to kobieta o czarnych włosach której znakiem szczególnym są skrzydła u jej ramion. Jest ona córką bogini rzeki Styks oraz tytana...

Giaur – streszczenie plan wydarzeń...

Streszczenie Przedmowa autora W słowach poprzedzających dzieło Byron podkreśla że opisana w nim historia nosi pewne znamiona prawdopodobieństwa. Określa także czas w...

Powracająca fala – opracowanie...

Geneza czas i miejsce akcji Akcja utworu dzieje się w miejscowości która nie została w żaden sposób nazwana. Czytelnik ma okazję dowiedzieć się że mieści...

Brzezina – opracowanie interpretacja...

Geneza Brzezina to opowiadanie Jarosława Iwaszkiewicza. Autor spisał je w 1932 roku. Uważane jest za jedno z najbardziej intrygujący i odważnych utworów polskich...

Rozdzióbią nas kruki wrony –...

Geneza czas i miejsce akcji Pośród utworów poświęconych powstaniu styczniowemu do najważniejszych i najbardziej przejmujących należy nowela Stefana Żeromskiego...

Quo vadis – opracowanie problematyka...

Geneza Początkowo „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza publikowane było w formie odcinkowej w trzech periodykach ukazujących się na terenie trzech zaborów....