Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Barokowe spojrzenie na życie ludzkie ukazane na przykładzie twórczości Naborowskiego i Sępa-Szarzyńskiego

Barok należy do najciekawszych epok polskiej literatury. Przez długi czas był on niedoceniany przez literaturoznawców, podkreślano jego przesadę, swego rodzaju „histeryczność”. Silne emocje religijne pomieszane z ludowymi przesądami wydawały się negatywnie kontrastować z klarownością myśli późniejszego oświecenia. Obecnie jednak podkreśla się oryginalną estetykę wypracowaną w tym okresie, a ekspresyjność i szczerą uczuciowość uznaje się za zaletę.

Wybitnymi przedstawicielami baroku byli między innymi Mikołaj Sęp-Szarzyński i Daniel Naborowski. Pierwszy z niż żył i pisał w szczytowym okresie polskiego renesansu, naszej „złotej epoce”. Jednak jego dzieła zapowiadają już barok i zazwyczaj do tego okresu są włączane.

Twórczość renesansowa kładła nacisk na równowagę między życiem duchowym, a radościami tego świata. Zdradzała wyraźne inspiracje podejściem starożytnych – w końcu mistrzowie antyku wywierali wielki wpływ na luminarzy odrodzenia. Od owej harmonii odchodzi barok. Gdzie jest bowiem miejsce wspomnianego ładu, skoro, jak pisze Szarzyński, bojowanie /Byt nasz podniebny? (Sonet IV). Życie jest nieustanną walką, bowiem na duszę człowieka czeka srogi ciemności hetman (szatan). W dziele zniszczenia wspomagają szatana powaby świata oraz ciało. Ciało bowiem upaść na wieki żądać nie przestanie i zawodzi duszę(Sonet V). Poeta zauważa, iż „nasze chciwość od swej szczęśliwości /Własnej (co Bogiem zowiemy) odwodzą. (Sonet I) Człowiek jest więc „rozdwojony w sobie” – jednak dzięki wsparciu Stwórcy odniesie zwycięstwo nad siłami zła, ciągnącymi go ku wiecznemu potępieniu. Trzeba jednak nieustannie skupiać myśli na prawdziwym dobru (czyli właśnie na Bogu), nie zaś na sprawach ziemskich, które są tylko „cieniami”. Krótko tu na świecie żywie, konstatuje wreszcie Sęp-Szarzyńki (Sonet II). Musimy również być nieustannie gotowi do sądu nad swą duszą, ponieważ Śmierć - tuż za nami spore czyni kroki. (Sonet I).

Na niepewność losu ludzkiego zwraca też uwagę Naborowski. W „Krótkości żywota” pisze, iż czas na ziemi to dźwięk, cień, dym, wiatr, błysk, głos, punkt. Dodaje: Między śmiercią, rodzeniem byt nasz , ledwie może/ Nazwan być czwartą częścią mgnienia. Cały świat hołduje marności – przekonuje poeta w utworze „Marność”. Jednak konstatacja taka, paradoksalnie, nie jest powodem rozpaczy:

Miłujmy i żartujmy,
Żartujmy i miłujmy,
Lecz pobożnie, uczciwie,
A co czyste, właściwie.

Życie człowieka można porównać do róży („Róża") – kwiatu pięknego, ale kwitnącego przez krótki czas, a także niepozbawionego kolców. Świat tak już jest skonstruowany, iż rozkosz sama nigdy, lecz z troską na poł. Trzeba więc nauczyć się chłonąć piękno, jednocześnie pamiętając o jego ulotności i o celu wyższym, jakim pozostaje zbawienie duszy. Nie należy odrzucać świata, ale też nie wolno, pod wpływem jego uroków, zapominać o sprawach metafizycznych.

Zarówno Sęp-Szarzyński, jak i Naborowski zwracają uwagę na ułomność i krótkotrwałość ludzkiego życia. Nie są jednak nihilistami – bowiem z faktu, że odpowiedzi na dręczące pytanie nie da się odnaleźć na tym świecie nie wynika, iż odpowiedź owa nie istnieje. Obaj autorzy są przekonani, że jest inaczej. Oczywiście odpowiedzią ową jest sam Bóg – dzięki jego wsparciu człowiek może uniknąć wiecznego potępienia, a nawet czerpać satysfakcję z życia na tej niedoskonałej ziemi.

 

Losowe tematy

Uroda cieszy tylko oczy dobroć...

Podejście do kwestii piękna i dobra na przestrzeni wieków często podlegało zmianom. Jeśli jednak uroda i dobro zostaną potraktowane jako wartości przeciwstawne...

Wzorce osobowościowe średniowiecza...

Średniowiecze było epoką która wykształciła trzy wzorce parenetyczne. Pierwszym z nich był idealny władca drugim święty (asceta) a trzecim rycerz. Wzorce osobowościowe...

„Człowiek nie może żyć bez...

Największy z Polaków papież Jan Paweł II stwierdził że człowiek nie może żyć bez miłości. Sądzę że to jedna z najważniejszych lekcji jakich udzielił nam...

Michał Anioł Dawid – opis interpretacja...

„Dawid” Michała Anioła jest jedną z najbardziej cenionych rzeźb prawdziwym arcydziełem uznanym na całym świecie. Wybitny twórca pracował nad nim przez...

Napisz opowiadanie (może być z...

Niewinna podmianaNawet Olimpijczycy pijący na co dzień ambrozję i nektar oraz oglądający świat z góry mają swoje problemy. Tym bardziej że w ich pałacu często...

Opis obrzędu dziadów w cmentarnej...

Jest noc. Ciemność spowiła świat gdzieniegdzie widać tylko błyskające oczy tajemniczych stworzeń. W niewielkiej kaplicy mieszczącej się tuż obok cmentarza zgromadzili...

Opis Białej Czarownicy

Biała Czarownica to jedna z głównych bohaterek całego cyklu „Opowieści z Narnii” C. S. Lewisa. Była ona władczynią Narnii ale pod jej rządami kraina...

Gustav Klimt Pocałunek - opis interpretacja...

„Pocałunek” Gustava Klimat uważany jest za najważniejsze osiągnięcie „złotego” okresu twórczości artysty. Wykonany został w latach 1907-1908...

Don Kichot i Sancho Pansa – porównanie...

Don Kichot i jego giermek Sancho Pansa to bodaj najbardziej znana para literatury światowej. W literackich odniesieniach czy w ikonografii postacie te stanowią swego rodzaju...