Unikalne i sprawdzone teksty

Behawioryzm – charakterystyka, założenia, znaczenie

Behawioryzm to nurt psychologii, popularny w pierwszej połowie XX wieku. Zwolennicy behawioryzmu krytykowali wcześniejszą psychologię i psychoanalizę, jako coś nienaukowego. Uznawali oni, że trudno prowadzić poważne badania, jeśli dyscyplina nie posiada klarownej metodologii i nie można przeprowadzać serii podobnych eksperymentów.

Kluczem do rozwiązania tego problemu wydawały się prace Iwana Pawłowa. Odkrył on, eksperymentując na zwierzętach, tak zwany mechanizm warunkowania – jak zapewne wszyscy pamiętają, słynne psy Pawłowa śliniły się, gdy słyszały dźwięk, który kojarzył im się z wydawaniem pokarmu. Behawioryści uznali, że można przenieść ten mechanizm na człowieka. W ten sposób psychologia sprawdzałaby się do poznawania reakcji ludzi na określone bodźce. Jednak założenia behawiorystów miały kilka błędów – dzisiaj uznaje się, że podchodzili oni w sposób zbyt uproszczony do mechanizmów psychiki. Jednak wskazuje się też, że dzięki ich dokonaniom psychologia wkroczyła na wyższy poziom, jako nauka.

Behawioryzm w psychologii znalazł odzwierciedlenie w literaturze tamtej epoki. Głośnymi nazwiskami tego nurtu byli John Steinbeck oraz Ernest Hemingway. Literaccy behawioryści rezygnowali z prób „wgłębiania” się w psychikę bohaterów – stawiali raczej na opis tego, co oni czynią. Przedstawiając morderstwo, czy uwodzenie, behawiorysta nie dokonuje psychoanalizy postaci – ukazuje tylko, w jaki sposób dokonywali tych czynów. Można powiedzieć, że główne przesłanie behawioryzmu literackiego jest całkowicie inne, niż tego w psychologii. Psychologowie uznawali, że człowiek jest mechanizmem, którego funkcjonowanie można zrozumieć dzięki badaniom – pisarze zaś sądzili, że jest on wielką tajemnicą, której często nie da się przeniknąć w żaden sposób.

W literaturze polskiej behawioryzm pojawił się przy opisach okrucieństw II wojny światowej. Kojarzony jest przede wszystkim z takimi nazwiskami, jak Tadeusz Borowski i Zofia Nałkowska. Autorzy owi uznali, że zbrodnie nazistowskie są wystarczającą przerażające i nie potrzebują dodatkowych literackich ozdobników, by zostać opisane. Sądzili też, iż nie można przeniknąć duszy człowieka cierpiącego, ani kata – bo jak zrozumieć Niemca zabijającego dziecko albo człowieka, który umiera z głodu? W tej sytuacji rolą pisarza pozostawał tylko spokojny, pozornie beznamiętny opis wydarzeń. W gruncie rzeczy jednak literatura ta zawiera w sobie wielkie przesłanie moralne.

Behawioryzm do dzisiaj wykorzystywany jest przez niektórych autorów, np. przez Amerykanina Cormaca McCarthy’ego.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Witold Pruszkowski Sielanka –...

Witold Pruszkowski należał do grona najwybitniejszych malarzy schyłkowego okresu polskiego romantyzmu. W swojej twórczości łączył charakterystyczną dla tej epoki...

Fowizm – definicja założenia...

Louis Vauxcelles francuski krytyk sztuki w czasie podziwiania wystawy obrazów miał krzyknąć iż widzi Donatella wśród bestii (Donatello był renesansowym rzeźbiarzem)....

Opis dworku w Soplicowie

Opis dworku w Soplicowie rozpoczyna właściwą fabułę „Pana Tadeusza”. Umieszczenie go zaraz po „Inwokacji” będącej przecież pochwałą rodzimego...

Wszędzie dobrze ale w domu najlepiej...

Podróże kształcą. Mówią o tym wielcy filozofowie pisarze i artyści. Nic tak nie rozwija człowieka jak długa i pełna przygód wycieczka. Z drugiej...

Obraz życia codziennego ludzi epoki...

Przedstawienie obrazu życia we współczesności oraz w pozytywizmie warto by zacząć od porównania sytuacji ówczesnych ludzi z sytuacją ludzi obecnych....

Artur Grottger Pożegnanie powstańca...

„Pożegnanie powstańca” jest jedną z dwóch części dyptyku Artura Grottgera których tematyka wiąże się z powstaniem styczniowym. Płótno...

Legenda – definicja cechy przykłady...

Definicja cechy Legenda jest gatunkiem który posiada wiele niezwykłych cech i opowiada o niecodziennych wydarzeniach. Chcąc odnaleźć korzenie legendy należy cofnąć...

Moja pasja – wypracowanie

Pasja to ważna rzecz! Dzięki niej możemy się odprężyć nabrać sił do dalszej pracy. Nieważne czy człowiek jest uczniem czy emerytem – powinien mieć swoje hobby....

Napisz list do przyjaciela zachęcający...

Drogi Wojtku!Postanowiłem do Ciebie napisać ponieważ zbliżają się wakacje. Mam nadzieję że nie masz jeszcze żadnych planów ponieważ mam dla Ciebie propozycję....