Unikalne i sprawdzone teksty

„Bogurodzica” w kontekście poezji średniowiecznej

Polską poezję średniowieczną dzieli się najczęściej na świecką i religijną. Przyporządkowanie niektórych tekstów do jednej z powyższych kategorii nie jest jednak łatwe i jednoznaczne, gdyż świeckie teksty poetyckie nierzadko również podejmowały tematykę religijną, jednakże – i to wyróżnia je jako świeckie – nie miały one charakteru liturgicznego. „Bogurodzicę” zaliczyć należy bez wątpienia w poczet pieśni religijnych, gdyż głosi ona treści stricte chrześcijańskie, przede wszystkim zaś służyła ona celom modlitewnym. W zestawieniu z innymi pieśniami religijnymi polskiego średniowiecza jawi się „Bogurodzica” jako tekst nowatorski, choć nie brakuje w nim elementów typowych dla całej religijnej twórczości poetyckiej tego okresu.

Średniowieczne religijne pieśni polskie silnie czerpały z hymnografii łacińskiej, między innymi wykorzystując charakterystyczne dla nich tropy, czyli krótkie teksty dopasowywane do melodii znanych z liturgii. Wśród najbardziej popularnych tropów wymienić należy „Alleluja” i „Kyrie eleison”. Pierwszy z nich realizowały pieśni wielkanocne, „Krystus z martwych wstał je” oraz „Przez twe święte zmartwychwstanie”. Drugi wykorzystuje „Bogurodzica”, konkretnie zaś jej dwie pierwsze, archaiczne strofy, zakończone epiforą „Kiryjelejzon”, która stanowi uproszczoną formę greckiego „Kyrie eleison”, oznaczającego słowa „Panie, zmiłuj się”.

Poezja religijna okresu średniowiecza chętnie sięgała po tematy związane ze szczególnymi okresami roku liturgicznego, stąd też jej zdecydowana większość to pieśni pasyjne, wielkanocne, bożonarodzeniowe. Nie brakuje też utworów sławiących świętych Kościoła. Z pewnością wyróżnia się tu „Legenda o św. Aleksym” jako tekst hagiograficzny. „Bogurodzica” jednak zręcznie przejmuje wszystkie te tematy. W jakimś stopniu jest ona bowiem pieśnią maryjną, sławiącą przymioty Matki Jezusa; prośba do Maryi o zesłanie na ziemię Jezusa sprawia, że niektórzy badacze widzieliby tę pieśń jako utwór śpiewany w okresie adwentu; dopisane w XV wieku strofy nawiązują do tematyki pasyjnej i wielkanocnej.

Ponieważ pieśni religijne epoki średniowiecza powstawały głównie dla celów liturgicznych, większość z polskich utworów spisanych w języku narodowym to po prostu tłumaczenia łacińskich tekstów. Charakter taki mają pieśni „Idą krolewskie proporce” czy „Jezus Chrystus, Bog człowiek, mądrość Oćca swego...”. „Bogurodzica” przedstawia się w tym kontekście jako wyjątkowe dzieło, gdyż historykom literatury staropolskiej nie udało się dotąd odnaleźć łacińskiego odpowiednika tej pieśni, co może oznaczać, iż jest ona oryginalnym, autorskim tekstem polskiego poety.

Wartość „Bogurodzicy” dla historii polskiej literatury jest nieoceniona. Tekst ten bogaty jest w elementy charakterystyczne dla całej poezji wieków średnich, jednocześnie wyróżniając się oryginalnością formalną oraz językiem, w którym występują archaizmy niespotykane w innych polskich utworach tego okresu.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Marc Chagall Upadek Ikara – opis...

Motyw Ikara – wywodzący się z mitologii greckiej – wielokrotnie pojawiał się w dziełach późniejszych epok. Przykładami mogą być dzieła Pietera Bruegela...

Obraz szlachty w wierszu „Zbytki...

Poeci od wieków wypominali swoim rodakom wady i przywary. Satyra była środkiem który miał na celu poprawę obyczajów i sytuacji politycznej zmotywowanie...

„Nie-boska komedia” jako dramat...

„Nie-boska komedia” Zygmunta Krasińskiego jest utworem szczególnym. Ten dramat romantyczny zaliczany jest do najważniejszych dzieł gatunku a jego autor...

Interpretacja fresku Michała Anioła...

„Wygnanie z raju” autorstwa Michała Anioła to obraz który tematycznie bezpośrednio odwołuje się do Biblii. Uwieczniona scena jest elementem fresku w Kaplicy...

„Tragedia jest tam gdzie jest...

Rozważania na temat fatum wolnej woli i doli człowieka skazanego na niepewny los w świecie o nieustalonych zasadach – to sól która od stuleci nadaje smaku...

Porównaj antyczny ideał człowieka...

Starożytność to okres którego koniec historycy umiejscawiają w piątym wieku po Chrystusie. Jednak nie oznacza to że później antyczny świat poszedł w zapomnienie!...

Obraz wojny z punktu widzenia narratora...

Tłem młodości Cezarego Baryki - głównego bohatera „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego - była wojna. Najpierw znał ją tylko z listów wysyłanych...

Wyobraź sobie że zgubiłeś się...

Każdy ma coś czego się boi. Niektórzy lękają się ciemności inni groźnie ujadających psów. Wreszcie są tacy dla których nie ma nic bardziej przerażającego...

Świat bez książki – świat...

Literatura odegrała olbrzymią rolę w kształtowaniu obrazu świata jaki dzisiaj znamy. Najważniejsze dzieła poszczególnych epok nie tylko wpłynęły na filozofię...