Unikalne i sprawdzone teksty

Charakterystyka porównawcza Marcina Borowicza i Andrzeja Radka

Powieść Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace” stanowi wyjątkowy obraz dorastania Polaka w zaborze rosyjskim pod koniec XIX wieku. Bohaterowie dojrzewają psychicznie i intelektualnie, gromadzą nową wiedzę, przeżywają dramaty osobiste i religijne. Wszystko to rozgrywa się na tle mrocznego projektu polityczno-kulturalnego, jakim była rusyfikacja.

Koleje życia młodych Polaków w tamtym okresie symbolizują dwie, kluczowe dla powieści postacie – Marcin Borowicz i Andrzej Radek. Opisując ich dorastanie, Żeromski przedstawia nam zarazem obraz problemów całego społeczeństwa.

Marcin Borowicz to potomek niespecjalnie zamożnej szlachty. Rodzice starają się go wykształcić, co wymaga znacznych inwestycji, uszczuplających ich i tak niezbyt obfity majątek. Żeby Marcin mógł przygotować się do gimnazjum, rodzina oddaje go pod opiekę nauczyciela Wiechowskiego. Za tę edukację jego rodzice płacić muszą w płodach rolnych, ponieważ nie stać ich na opłatę w gotówce. Kiedy muszą ją w końcu wysupłać, by pokryć koszty korepetycji (a właściwie łapówki) przed egzaminem do gimnazjum w Klerykowie, jest to dla nich duży problem.

Marcin początkowo nie przykłada się do nauki. Szkoła kojarzy mu się z samotnością, zwłaszcza po śmierci ukochanej matki. Chłopak tęskni za życiem na wsi. Do edukacji zaczyna się przykładać po niefortunnej aferze z pistoletami, którą prawie przypłacił usunięciem ze szkoły.

Borowicz od pewnego momentu zaczyna fascynować się kulturą rosyjską oraz możliwościami, jakie daje mu uleganie rusyfikacji (jak życzliwość nauczycieli). Zafascynowany pozytywizmem, zostaje wolnomyślicielem (ateistą) i niemal całkowicie wyrzeka się polskości. Zmienia się to, kiedy pod wpływem Bernarda Zygiera rozpoczyna czytanie klasyków literatury patriotycznej (jak Mickiewicz).

Andrzej Radek pochodzi z jeszcze niższych warstw społecznych, niż Marcin Borowicz. Jest synem chłopa i już jako dziecko musi zajmować się pracami gospodarczymi. Potrafi wybornie parodiować ludzi, w tym miejscowego nauczyciela, Antoniego Paluszkiewicza. Paluszkiewicz przyłapuje go na tym, ale nie karci chłopaka – zamiast tego zabiera go do siebie i próbuje zafascynować nauką. Początkowo chłopski syn jest nieufny, ale szybko pękają te pierwsze lody. Nauczyciel zostaje jego opiekunem i kształci go najlepiej, jak umie. Niestety, dobry pedagog umiera – Radek nie chce jednak wrócić do wiejskiego życia. Udaje mu się dostać do gimnazjum w Klerykowie. Łączy edukację z pracą korepetytora. Koledzy, w większości synowie szlachty i mieszczan, wyśmiewają jego ubóstwo i chłopskie pochodzenie. Zdenerwowany chłopak bije jednego z kolegów, co omal nie kończy się wyrzuceniem go ze szkoły – w jego obronie staje jednak Marcin Borowicz. Po tej przygodzie chłopcy zostają przyjaciółmi.

Obaj bohaterowie mieli trudne dzieciństwo. Mimo wszystko Borowicz cieszył się wsparciem najpierw matki, później zaś nauczycieli. Dzięki temu jest osobą dużo bardziej śmiałą, niezależną i odważną. Z kolei za Andrzejem Radkiem ciągnie się kwestia chłopskiego pochodzenia. Chłopak wstydzi się swoich korzeni, a jednocześnie wie, że musi z ich powodu być dużo bardziej pracowity niż synowie szlachty. Zdaje sobie sprawę, iż po śmierci Paluszkiewicza nie może oczekiwać znikąd pomocy i wszystko musi osiągnąć sam. Z tego powodu jest bardziej milczący i nieśmiały niż Borowicz, ale zarazem skrywa w sobie żelazną wolę – w końcu zdobywa wymarzoną edukację.

Stefan Żeromski w postaciach Marcina Borowicza i Andrzeja Radka ukazał problemy polskiego społeczeństwa. Chłopcy zmagają się z rusyfikacją, kłopotami finansowymi i podziałami klasowymi (w przypadku Radka). Nie są jednak postaciami symbolicznymi, reprezentującymi wyłącznie szlachtę lub chłopstwo – każdy z nich jest osobą „z krwi i kości”. Umiejętne połączenie metafory społecznej i realistycznego opisu, to wielka zasługa tego wybitnego pisarza.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Na kołach – interpretacja i analiza...

Gdyby jednym słowem wskazać temat utworu Juliana Przybosia byłby to „ruch”. Z wiersza aż bije fascynacja pędem dynamizmem szybkością. Jak swój dzień...

Rodzaje komizmu w utworach Moliera...

Molier uchodzi za jednego z najwybitniejszych komediopisarzy w dziejach literatury. Jak nikt inny potrafił wyśmiać przywary dziwactwa i grzeszki swoich współczesnych....

Antyczne korzenie i rozwój epoki...

Starożytność uchodzi za jedną z najważniejszych epok w historii Europy. Wpływ antyku widać było już w średniowieczu. Ówcześni filozofowie powtarzali że są...

Judym jako bohater romantyczny

Tomasz Judym to główny bohater powieści „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego. Dzieło to ukazało się w roku 1900 i uważane jest powszechnie za symbol...

„Chłopi” jako epopeja

„Chłopów” Władysława Reymonta można nazwać epopeją wsi ponieważ ukazują drobiazgowy i sugestywny obraz tej warstwy społecznej. Reymont posługując...

Salvador Dali Trwałość pamięci...

„Trwałość pamięci” Salvadora Dalego który namalowany został w 1931 r. techniką olejną na płótnie o wymiarach 24 1 x 33cm. Znany jest on także...

Postacie i wydarzenia historyczne...

Akcja „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza rozpoczyna się w trzynastym roku panowania Władysława Jagiełły (1399) a kończy się chwalebnym zwycięstwem polskich...

Topos homo viator na przykładzie...

Homo viator to topos którego nazwa zaciągnięta jest z języka łacińskiego i oznacza podróżnego pielgrzyma. Zatem odnosi się do człowieka wędrującego doświadczającego...

Bezdomność w „Ludziach bezdomnych”...

„Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego należą do najbardziej przejmujących powieści opisujących bolączki polskiego społeczeństwa. Napisana przed ponad stu...