Unikalne i sprawdzone teksty

Czuć, kochać i cierpieć jak Werter – Na czym polega werteryzm? Odpowiedz, odwołując się do powieści Goethego

Główny bohater „Cierpień młodego Wertera” należy do grona postaci literackich, które niedyskretnie wymknęły się poza karty powieści i zaczęły wieść własne życie. Już wkrótce po publikacji dzieła Goethego europejskie miasteczka i wsie przemierzane były przez młodzieńców naśladujących sylwetkę w niebieskim stroju. Oddziaływanie jego historii było tak mocne, że zaczęto nawet stwierdzać samobójstwa wyraźnie inspirowane losem bohatera (XX-wieczna socjologia ukuła nawet termin „efekt Wertera”). I dzisiaj adorator Loty jest powszechnie znany, a werteryzm to pojęcie wciąż aktualne. By określić, na czym ono polega, warto nieco bliżej przyjrzeć się przyjacielowi Wilhelma.

Wkrótce po przybyciu do Wahlheim Werter odnalazł szczęście w kontemplacji przyrody. Cały mikroświat, który z taką pasją eksplorował, jawił mu się jako przestrzeń niezwykła. Doskonałym odbiciem tego przeświadczenia są listy bohatera. Nawet zwykłym miejscom przypisywał w nich szczególne znaczenie, czuł się w nich wyjątkowo. Wiele akapitów poświęca w swej korespondencji pewnej studni. Dla okolicznych mieszkańców był to punkt obecny w codziennych rutynach, Werterowi dawał z kolei szczególne poczucie obcowania ze światem znanym z dawnych wyobrażeń (w opisach odnosił się do „Odysei”).

Przełomowym momentem w życiu tytułowego bohatera jest spotkanie Loty. Od tego momentu większość swojego czasu poświęca on przebywaniu z córką komisarza. Każdemj minicue z ną spędzonej przypisuje olbrzymią rangę, po rozstaniu długo wspomina wspólne chwile. Miłość staje się sensem życia Wertera. Rozmowy, jakie odbywa z Lotą, napełniają go szczęściem - w jej towarzystwie czuje się spełniony, wie, że obcuje z osobą inteligentną i wykształconą. Jednak młodzieniec nie ma szans na spełnienie swych marzeń. Wszak córka komisarza pozostaje w związku z Albertem. Dlatego źródło radości i pięknych chwil szybko staje się dlań krynicą rozpaczy i bólu. Werter nie potrafi zmienić swego postępowania - wszystko popycha go ku Locie. Ostatecznie, mając świadomość niemożności osiągnięcia upragnionego celu, popełnia samobójstwo.

Interesującym epizodem z życia tytułowego bohatera jest pobyt w D. Podjąwszy pracę w poselstwie, próbował on odwrócić swe myśli od Loty. W listach do Wilhelma wiele miejsca poświęcał wówczas swoim relacjom ze społeczeństwem. Werter bardzo krytycznie odnosił się do ludzi, szczególnie mocno piętnując ich hipokryzję i gotowość poświęcenia wszystkiego w imię kariery. Mierziły go także osoby przykładające wagę do tytułów, które nie korespondowały z postawą i wyznawanymi wartościami. Jednak w określonych realiach - wyznaczanych głównie przez wzajemne zależności - sprzeciw Wertera nie ma żadnego znaczenia. Jest on jedynie drobnym urzędnikiem, nikt nie słucha jego głosu.

Werter zwykł spędzać czas w osamotnieniu. Bardzo mocno przeżywał wszystkie niepowodzenia, utarczki i konflikty. Nie lubił także, gdy ktoś próbował wpłynąć na podejmowane przez niego decyzje (wielokrotnie wyrzuca Wilhelmowi i matce, że to oni doradzili mu podjęcie pracy w poselstwie). Nie mógł porozumieć się z przełożonym, któremu zarzucał ciasnotę umysłu, irytował go książę, gdyż zbyt wiele sądów i opinii przyjmował w sposób bezkrytyczny.

Gdy Werter wiedział, iż nigdy nie połączy się z Lotą, zmianie uległ jego sposób postrzegania świata. Szczególnie mocno przeżył powódź, która nawiedziła Wahlheim. Żywioł nie tylko zniszczył miejsca przywołujące u niego pozytywne wspomnienia, ale także stał się dlań symbolem klęski i porażki.

Tytułowy bohater powieści Goethego jest więc postacią, którą charakteryzuje zbiór bardzo wyraźnych cech. Nadmierna uczuciowość sprawia, że idealizuje Lotę, a na świat spogląda przez pryzmat emocji (większość zjawisk wywołuje u niego poruszenie). Bunt wobec skostniałego porządku społecznego odsuwa go od ogółu, czyniąc Wertera pogrążonym w marzeniach samotnikiem. Z kolei melancholijne usposobienie, które uwidacznia się głównie w ostatnich fragmentach dzieła, sprawia, że widzi on świat w ciemnych barwach, nie mając żadnej nadziei na szczęście.

Werteryzm można więc określić jako postawę człowieka zwracającego się ku swemu wnętrzu. Rzeczywistość postrzega on przez pryzmat marzeń, emocji oraz literatury. Nie godzi się więc na ponury (z jego perspektywy) obraz. Jednakże nie ma wystarczającej siły, by go zmienić, stąd stopniowo pogrąża się w pesymizmie, dostrzega bezcelowość życia. Taki stan opisywany jest także jako ból świata (Weltschmerz), a finał nierzadko znajduje w samobójczej śmierci.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Czy świat można naprawić uśmiechem?...

Śmiech jest naturalną reakcją człowieka na to co zabawne przyjemne miłe. Nie jest to jednak jedyny kontekst uśmiechu. Nierzadko uśmiechamy się gdy nie pozostaje nam nic...

„Człowiek bez ojczyzny jest jak...

Stare przysłowie mówi że „człowiek bez ojczyzny jest jak drzewo bez korzeni”. Niektórzy twierdzą że w dzisiejszych czasach maksyma ta staje się...

Postacie fantastyczne i ich funkcja...

Pojawienie się postaci fantastycznych w utworach pełniło różnorodne funkcje. Przede wszystkim ich obecność widoczna była już w mitologii. Postacie fantastyczne...

Porównaj antyczny ideał człowieka...

Starożytność to okres którego koniec historycy umiejscawiają w piątym wieku po Chrystusie. Jednak nie oznacza to że później antyczny świat poszedł w zapomnienie!...

Kazania ojca Paneloux – interpretacja...

Ojciec Paneloux to jedna z najciekawszych postaci „Dżumy” Alberta Camusa. Reprezentuje on religijny sposób interpretacji świata a właściwie dwa różne...

Topos theatrum mundi we fraszce...

Jednym z motywów które zdobył sporą popularność w okresie renesansu było theatrum mundi (świata-teatru). Pojawia się on również w utworach Jana Kochanowskiego...

Arystokracja w „Lalce” – przedstawiciele...

Scena w której Wokulski dostrzega pannę Łęcką siedzącą w teatralnej loży ma symboliczne znaczenie. Od tego momentu zamożny kupiec będzie starał się wspiąć...

Turpizm w poezji Grochowiaka

Turpizm czyli upodobanie do przedstawiania brzydoty nie jest niczym nowym w kulturze. Dostrzec go można w średniowiecznych tańcach śmierci czy w twórczości epoki...

Miłość jako natchnienie pisarzy...

Miłość stanowi jedno z najsilniejszych uczuć jakich doświadczyć może człowiek. Skłania do poświęcenia zdrowia a nawet życia dla dobra ukochanej osoby. Inspiruje do...