Unikalne i sprawdzone teksty

Dlaczego XVI wiek nazywamy złotym wiekiem Rzeczpospolitej?

Szesnasty wiek był szczególnym okresem w historii Polski. To właśnie w tym stuleciu polski król (Zygmunt I Stary) odbierał na krakowskim rynku hołd od pruskiego księcia, a rodzimi artyści, odebrawszy wykształcenie na najlepszych uniwersytetach ówczesnej Europy, przenosili na grunt ojczyzny najważniejsze prądy i tendencje panujące w kulturze.

Za panowania ostatnich Jagiellonów Rzeczpospolita Obojga Narodów rozciągała się od Morza Bałtyckiego do Morza Czarnego. Potęga terytorialna ściśle wiązała się z potęgą militarną, dzięki czemu państwo ze stolicą w Krakowie stanowiło jedno z największych mocarstw ówczesnej Europy. Stan ten utrzymywał się także dzięki rozsądnej polityce gwarantującej względną stabilność.

W takich warunkach sztuka rozwijała się w sposób nieskrępowany i żywiołowy. Szesnasty wiek to okres działalności Jana Kochanowskiego (1530 – 1584), czyli jednego z najwybitniejszych poetów Starego Kontynentu. Swoje dzieła tworzył wówczas także Mikołaj Rej (1505 – 1569). Obaj uważani są za ojców języka polskiego i rodzimej literatury (byli jedynymi z pierwszych, którzy pisali, używając ojczystej mowy). Obok nich na scenie pojawili się m. in. Andrzej Frycz Modrzewski, Szymon Szymonowic, Piotr Kochanowski, Jan z Koszyczek, Baltazar z Lublina, Stanisław Orzechowski oraz Mikołaj Sęp-Szarzyński (przełom renesansu i baroku).

W rodzimej literaturze pojawiły się wartości charakterystyczne dla renesansowego humanizmu, czyli umiłowanie piękna, zwrot w stronę kultury antyku i jego filozofii (platonizm, arystotelizm, stoicyzm, epikureizm, sceptycyzm) oraz zainteresowanie człowiekiem (antropocentryzm). Zmianie uległa także popularność gatunków literackich. Wśród najchętniej stosowanych znalazły się m. in. fraszki, pieśni, elegie, sonety, sielanki, bajki, satyry, tragedie oraz kazania i traktaty. Oznaczało to nie tylko ponowne zainteresowanie starożytnością, ale także polityką i sytuacją społeczną.

Na terenie Rzeczpospolitej działali także najwybitniejsi architekci i rzeźbiarze ówczesnej Europy – m. in. Bartolomeo Bereecci (Kaplica Zygmuntowska), Hans Vredeman de Vries (dekoracje malarskie gdańskiego ratusza i Dworu Artusa), Jan Maria Padovano (m. in. nagrobek Zygmunta Starego i Sukiennice), Santi Gucci (zamek w Baranowie Sandomierskim) oraz Hans Kramer (Brama Zielona). Z kolei jednym z wiodących tematów malarstwa (oprócz charakterystycznej dla gotyku funkcji ozdobnej) stały się portrety (Marcin Kober).

Rozwijało się życie umysłowe. W Krakowie wciąż działała Akademia Krakowska (chociaż ze względu na odrzucenie reformacji straciła nieco na znaczeniu w ówczesnej Europie), która wykształciła m. in. Reja, Kochanowskiego, Kromera i Modrzewskiego. W 1519 r. w Poznaniu powstała Akademia Lubrańśkiego, z kolei w 1579 r. założony został Uniwersytet Wileński, a 15 lat później Zamojski ufundował Akademię Zamojską. Jednak jednym z najważniejszych i najbardziej znamiennych wydarzeń było wydanie w Norymberdze w 1543 r. dzieła „O obrotach sfer niebieskich” napisanego przez Mikołaja Kopernika.

Wiek XVI z pewnością był jednym z najlepszych okresów w historii Rzeczpospolitej. Zmęczone wojną z Państwem Zakonu Krzyżackiego kraj odnalazł spokój i mógł zregenerować nadwyrężone siły. Stabilna sytuacja wewnętrzna (także dzięki tolerancji religijnej) i silne wojsko pozwalały na rozwój w innych sferach. Jednak wraz z upływającymi latami sytuacja stawała się coraz trudniejsza, a mozolnie wypracowana równowaga zaczynała ulegać wahaniom.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem...

Przyjaźń uchodzi za jedną z najwspanialszych rzeczy jakie mogą spotkać człowieka. Przyjaciel wysłuchuje naszych problemów wspiera nas gotów jest pomóc...

Literackie portrety rodziny –...

Rodzina jest istotną wartością dla polskiego społeczeństwa. W ciągu zaborów i okupacji jakich nie brakowało w czasie naszej najnowszej historii to właśnie grono...

Pablo Picasso Panny z Awinionu -...

Pablo Picasso namalował „Panny z Avignon” niewiele po ukończeniu 25 roku życia. To jak wyjątkowe stało się osiągnięcie młodego artysty można zrozumieć...

Opis bitwy pod Grunwaldem w „Krzyżakach”...

Bitwa pod Grunwaldem jedno z największych starć w historii średniowiecznej Europy w czasie którego zgodnie ze źródłami stanęły naprzeciwko siebie składająca...

Wymyśl nową postać taką jak...

Każdy z nas lubi dzielnych bohaterów walczących ze złem i niegodziwością! Nie ma chyba człowieka który nie śledziłby z sympatią przygód Robin Hooda...

List gończy wysłany za władcą...

Poszukiwany król Koryntu! W dniu 14 sierpnia bieżącego roku ze świata podziemnego zbiegł Syzyf. Pod pretekstem powrotu na ziemię i ukarania żony która nie...

Niezapomniana przygoda - opowiadanie...

Nigdy nie sądziłam że niezapomniana przygoda przytrafi mi się podczas drogi do szkoły. Od zawsze przecież chodziłam tą samą ścieżką przez las. Jednak do ostatniej...

Gdybym był jednym z greckich bogów...

Greccy bogowie z pewnością należeli do postaci z tzw. „charakterem”. Nieobce były im czysto ludzkie namiętności – gniew skłonność do romansów...

Motyw Boga i wiary w literaturze...

Od stuleci człowiek zmagał się z problemami metafizycznymi. Kwestia istnienia Boga powinności człowieka wobec Stwórcy oraz teologiczne rozważania zajmowały najtęższe...