Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Groteska w „Szewcach”

Dominującą kategorią estetyczną w „Szewcach” Witkacego jest groteska. Świat dzieła wykreowany został w taki sposób, by zaprzeczyć prawidłowościom zachodzącym w rzeczywistości i wywołać u odbiorcy uczucie absurdu, wyobcowania. Dla osiągnięcia takiego efektu autor posłużył się wieloma metodami, odpowiednio modelując poszczególne segmenty budujące jego utwór.

Groteska przejawia się już w tworzywie językowym dramatu. Bohaterowie posługują się różnorodnym językiem, łącząc w swoich wypowiedziach styl niski z wysokim. Naprzemiennie wygłaszają mowy dotyczące filozofii, polityki i psychologii, odwołując się przy tym do konkretnych koncepcji i ich twórców, oraz obrzucają się wulgaryzmami, operując prostą gwarą. Nierzadko sięgają także po neologizmy (np. skurczyflak, wywątrobić) będące wyrazem nowego porządku.

Język „Szewców” jest niejednorodny, zróżnicowany. W utworze pełni on nie tylko funkcję budulca groteskowej atmosfery. Można bowiem uznać go także za sygnał uświadamiający czytelnikowi zmiany, jakie zaszły w rzeczywistości. Wypowiedzi bohaterów, sposób ich budowania, wygłaszania akcentują swoją formą i treścią zaburzony porządek wartości w dramacie.

Świat przedstawiony utworu także ukazany został w sposób groteskowy. Wszystkie jego elementy zaprzeczają rzeczywistości, parodiują ją, wyszydzają. Przejawia się to przede wszystkim w warstwie fabularnej. Dramat obfituje w epizody absurdalne, zupełnie nierealistyczne i nielogiczne. Sajetan Tempe otrzymuje trzy śmiertelne rany, co nie przeszkadza mu nadal wygłaszać swoich teorii. Z kolei w trzecim akcie Scurvy, który zostaje przywiązany do pnia, nabiera cech charakteryzujących psa - np. porusza się na czterech kończynach. Warto również zwrócić uwagę na motywy działania bohaterów. Często pozostają one zupełnie niezrozumiałe dla odbiorcy. Oto po dokonanej rewolucji Czeladnicy zamierzają uśmiercić Sajetana - ich wcześniejszego majstra i przewodnika - gdyż są zmęczeni jego gadaniem. Gdyby było tego mało, dołącza do nich Księżna, która jeszcze chwilę wcześniej prowadziła z mężczyzną ożywiony dialog. Kiedy w końcu dokonują oni tego straszliwego czynu, kładą Sajetana na baranim worku, by ten mógł się... wygadać.

Również bohaterowie ukazani w „Szewcach” przepełnieni są groteską. Autor przedstawia odbiorcy jedynie powierzchowną charakterystykę, a wyznacznikiem cech poszczególnych postaci czyni ich nazwiska. Prokurator Robert Scurvy jest człowiekiem mściwym i niebezpiecznym, odnajdującym radość w uśmiercaniu skazanych przez siebie ludzi. Z kolei Zbereźnicka jest kobietą wyuzdaną, w każdej sytuacji poszukującą spełnienia swych wyrafinowanych żądz. Osoby pojawiające się w dramacie nie są bohaterami złożonymi, wielowarstwowymi. To raczej typy, groteskowe schematy, w których łączą się przeciwstawne cechy lub wyolbrzymione zostają pewne przywary. Przykładowo szewcy, chociaż zdają się być prostymi ludźmi, doskonale orientują się w zagadnieniach naukowych. Mimo to zupełnie poświęcają się swojej pracy, nie widząc poza nią sensu. Z kolei w reprezentantach arystokracji wyraźnie zaakcentowane zostało przywiązanie do określonego stylu życia - np. Scurvy przechwalający się spożywaniem owoców morza.

Wszechobecna w „Szewcach” groteska odziera ten dramat z realizmu, przedstawiając przerażającą, łączącą w sobie przeciwstawne cechy (kategorie estetyczne) rzeczywistość. Sceny krwawe i odrzucające przeplatają się w utworze z epizodami komicznymi, a niejasny i zagadkowy świat skupia uwagę odbiorcy. Groteskowości utworu można przypisać dwie nadrzędne funkcje. Pierwszą jest ostrzeżenie poprzez katastroficzny obraz świata przed umacniającymi się totalitaryzmami (faszyzmem komunizmem i nazizmem). Jako drugą można z kolei postrzegać próbę oswojenia rzeczywistości, wypunktowania jej wad i przezwyciężenia ich.

Losowe tematy

Sposoby postrzegania wsi i chłopów...

„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego to jeden z najważniejszych polskich dramatów narodowych. Pisarz zawarł w nim trafną i wyrazistą ocenę społecznych...

Porównaj starogrecki i średniowieczny...

Termin rycerstwo kojarzymy przede wszystkim z europejskim średniowieczem. Wymawiając to słowo chyba każdy wyobraża sobie zakutych w pancerze jeźdźców którzy...

Czy zgadzasz się z twierdzeniem...

Dzisiejszy świat zachęca by przywiązywać dużą wagę do dóbr materialnych. W telewizji oglądamy teledyski na których gwiazdy muzyki obnoszą się ze swoimi...

Czy warto poświęcić życie dla...

Odpowiedź na pytanie czy warto poświęcić życie na idei nie jest odpowiedzią prostą. Pytanie to najczęściej rozpatrywane jest w kontekście ważnych wydarzeń historycznych...

Wygnanie z raju - interpretacja...

„Wygnanie z raju” to obraz stworzony przez Massaccia. Dzieło to fresk który znajduje się w kaplicy Brancaccich. Piętnastowieczne dzieło jest przedstawieniem...

Nietzscheanizm – charakterystyka...

Nietzscheanizm to nazwa koncepcji filozoficznej która powstała od nazwiska myśliciela będącego jej twórcą. Fryderyk Nietzsche był filozofem który żył...

Sprawozdanie z przebiegu pierwszej...

2 sierpnia 1940 roku objąłem dowództwo nad Dywizjonem 303 złożonym z polskich pilotów. 1 września o godzinie 16.00 otrzymaliśmy rozkaz wyruszenia do walki....

Orientalizm w Sonetach krymskich

Zainteresowanie wschodem jego kulturą oraz sztuką było zjawiskiem charakterystycznym dla epoki romantyzmu. Orientalizm jako zjawisko występował w wielu utworach. Jego przejawy...

Czy we współczesnym świecie można...

W naszych wyobrażeniach rycerze często funkcjonują jako wielcy niezwykle silni mężczyźni którzy w lśniących zbrojach mkną na cudnych rumakach. Zazwyczaj pojawiają...