Unikalne i sprawdzone teksty
Hans Memling - "Sąd ostateczny"

Hans Memling, Sąd ostateczny – tryptyk – opis, interpretacja i analiza

Przedstawiający sąd ostateczny tryptyk Hansa Memlinga powstał najprawdopodobniej w okresie między 1467 a 1471 r. Pierwotnie dzieło przeznaczone było dla jednego z florenckich kościołów, lecz atak kaprów na przewożący go statek sprawił, że trafiło do Gdańska. Chociaż w międzyczasie dzieło znalazło się jeszcze w Paryżu i Berlinie, dzisiaj podziwiać można je właśnie w stolicy województwa pomorskiego.

Opis

Tryptyk wykonany został techniką olejowo – temperową na desce. Charakterystyczna dla tego rodzaju malunków trzyczęściowa budowa jest zbieżna z podziałem na raj, ziemię i piekło.

Punktem centralnym środkowej części jest postać archanioła Michała. Jest on odziany w pozłacaną zbroję, a w ręce trzyma wagę. Na jej dwóch szalach umieszczone są ludzkie postaci. Jedna z nich składa dłonie w pobożnym geście, druga wyraża rozpacz, przerażenie. Obok wysłannika Boga zgromadzeni są ludzie. Ci po jego prawicy są radośni spokojni, lecz kilkoro z nich kieruje na archanioła błagalne spojrzenia. Zaś z lewej strony znajdują się potępieni. Ich twarze zdradzają lęk i strach. Wśród nich szaleją czarne sylwetki demonów, które zapędzają grzeszników w stronę piekła. Podział na lewą i prawą stronę uwidacznia się także w krajobrazie rozdartym na dwie części – jałową i pokrytą kojącą nadzieją.

Ponad sceną sądu ziemskiego znajduje się tęcza (symbol przymierza z Bogiem), na której zasiada Chrystus w czerwonej szacie. Jedna ręka Syna Bożego w górę (prawa), druga skierowana jest w dół, a stopy spoczywają na złotej kuli symbolizującej świat. Obok Jezusa znajdują się apostołowie oraz Matka Boska, a nad głową Zbawiciela widnieją lilia (zbawienie, czystość) oraz ostrze (cierpienie, potępienie). W oddali dostrzec można aniołów niosących symbole męki Chrystusa. Z kolei pod tęczą widoczni są aniołowie dmący w trąby.

Na lewym skrzydle tryptyku ukazane zostały kryształowe schody prowadzące do nieba. Stoi na nich wielu ludzi, są oni nadzy, lecz spokojni, wolni od cierpień. Na drugim schodzie ulokowany jest święty Piotr, który trzyma klucze otwierające bramę do raju. Przed samym wejściem dostrzec można z kolei aniołów wręczających ludziom szaty. Sama brama jest bogato zdobiona scenami znanymi z Biblii, a wszystko odbywa się przy wtórze radosnej muzyki (stojący na bramie aniołowie grają na trąbach i instrumentach strunowych).

Prawe skrzydło przedstawia obraz diametralnie inny. Na mające tam miejsce sceny spogląda anioł grający na trąbie. Pod nim rozwiera się piekielna otchłań, do której strącani są ludzie. Ich ciała wygięte są w grymasie cierpienia, twarze wyrażają przerażenie, niemal nieskończony ból. Czarne sylwetki diabłów uwijają się jak w ukropie, by wepchnąć ludzi w wypełnioną płomieniami czeluść.

Kolorystyka dzieła jest ponura, utrzymana w ciemnych barwach. Świat spowity jest czarnymi chmurami, z prawej strony strzelają płomienie, a w górę wznosi się gęsty dym. Tę konwencję przełamują tęcza, szata Chrystusa oraz roztaczająca się za Zbawicielem złota łuna (może być odczytywana jako alegoria władzy).

Interpretacja

Dzieło Hansa Memlinga należy do najbardziej wyrazistych przedstawień wizji sądu ostatecznego. Artysta posłużył się zaczerpniętą z Biblii koncepcją, podkreślając fakt, iż nadejdzie dzień, w którym wszyscy ludzie zostaną sprawiedliwie ocenieni, a następnie trafią na wieczność do raju lub piekła. Bogata symbolika podkreśla władzę Boga nad światem, akcentując zarazem poświęcenie Chrystusa i konieczność życia zgodnego z przykazaniami i regułami zaczerpniętymi z wiary.

Kompozycja obrazu sprawia, że ukazana została na nim zarówno kara, jak i nagroda. Dzięki temu pełni on funkcję dydaktyczną, będąc zarazem przestrogą przed życiem w grzechu, jak i zachętą do wypełniania nauk Syna Bożego.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

„Jak kamienie przez Boga rzucane...

Tytuł powieści Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec” został zaczerpnięty z wiersza Juliusza Słowackiego „Testament mój”. Pisarz posłużył...

List do Jesieni

Szanowna Pani Jesień Ulica Opadłych Liści 12 Droga Pani piszę do Pani ponieważ może się Pani czuć niedoceniania jako pora roku. Ja jednak chciałbym wyrazić moją najserdeczniejszą...

„Inny świat” jako utwór o...

„Inny świat” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego to poruszająca powieść o życiu w sowieckich łagrach napisana na podstawie wspomnień pisarza z okresu II wojny...

Jakie cechy charakteru cenisz w...

Które cechy charakteru są najważniejsze? Zapewne każdy z nas wielokrotnie zastanawiał się nad tym pytaniem. To bardzo istotna kwestia bowiem wbrew pozorom nie jest...

Powieść realistyczna – definicja...

Definicja i wyznaczniki gatunkuPowieść realistyczna była gatunkiem który powstał i ukształtował się w epoce pozytywizmu. W niej także bym bardzo popularny a charakter...

Opis złego charakteru człowieka...

Scharakteryzowanie złego człowieka nie jest zadaniem łatwym. Można powiedzieć że zła osoba to ta która krzywdzi innych ludzi. Jednak nie zawsze krzywda wyrządzona...

Motyw matki w literaturze i sztuce...

Matka to osoba szczególna. Dzięki niej trafiamy na świat ona zajmuje się naszym wychowaniem przybliża nam podstawowe pojęcia. Nawet jeśli jest prostą osobą to...

Testament mój – interpretacja...

Wiersz zatytułowany „Testament mój” napisał Juliusz Słowacki na przełomie lat 1839 - 1840 będąc w tym czasie w Paryżu. Dzieło odbija nastrój...

Sytuacja kobiet w sowieckich łagrach...

Gustaw Herling-Grudziński w „Innym świecie” przedstawia przerażający obraz życia w sowieckich łagrach w których ludzie podlegają fizycznej i moralnej...