Unikalne i sprawdzone teksty

Hieronim Bosch, Syn marnotrawny – opis, interpretacja i analiza obrazu

„Syn marnotrawny” (zwany też „Wędrowcem”) należy do najbardziej rozpoznawalnych i najciekawszych obrazów Hieronima Boscha – pochodzącego z terenów dzisiejszej Holandii przedstawiciela prymitywizmu niderlandzkiego. Dzieło ma formę tonda (czyli koła) o średnicy 71,5cm, które wpisane jest w ośmiokąt, a namalowane zostało techniką olejną na desce i reprezentuje stylistykę charakterystyczną dla malarstwa późnogotyckiego. Najprawdopodobniej było ono fragmentem częściowo zaginionego dyptyku lub tryptyku, który zawierał także „Alegorię obżarstwa i rozpusty”, „Śmierć skąpca” i „Statek głupców”.

Opis

Na pierwszym planie dzieła widnieje tytułowa postać – wędrowiec lub syn marnotrawny – będąca starszym mężczyzną o pomarszczonej twarzy i siwych włosach. Ukazany został on w ruchu, jego lewa ręka (trzyma w niej czapkę) wyciągnięta jest w prawą stronę, a więc do przodu, w kierunku, w którym zmierza. Z kolei wzrok mężczyzny zwraca się do tyłu, gdzie widnieje wysoki budynek z otwartymi okiennicami i zniszczonym dachem. Podróżnik ma na sobie szare, zniszczone odzienie, w prawej ręce dzierży służący mu do podpierania się kij, a na plecach niesie wiklinowy kosz. W pojemniku zawierającym cały jego dorobek uwagę zwracają łyżka oraz skóra zwierzęcia – najprawdopodobniej kota. Co ciekawe, mężczyzna porusza się w dwóch różnych butach.

Postać wędrowca dzieli obraz na dwie części - lewą i prawą. Za nim (czyli po lewej stronie) znajduje się wspomniany wcześniej budynek, przed którym stoją świnia z prosiakami (zgromadzone wokół pustego koryta) oraz warczący pies. W drzwiach mężczyznę obściskującego kobietę, a z okna wychylają się niewyraźne twarze. Z kolei nieco za budynkiem stoi mężczyzna oddający mocz. Dostrzec można także koguta, beczkę, klatkę, w której uwięziony jest ptak, szyld przedstawiający łabędzia (lub innego ptaka wodnego), spodnie (lub koszulę) białego koloru wywieszone z okna, kilka małych ptasząt oraz dzbanek zatknięty na kiju sterczącym ze zniszczonego dachu. Budynek najprawdopodobniej jest karczmą albo zajazdem.

Z prawej strony widnieje niewielka brama wykonana z drewna, za którą stoi byk. Wędrowiec porusza się wyraźnie zaznaczoną ścieżką prowadzącą go właśnie w stronę pól roztaczających się za tym ogrodzeniem. Na stojącym nieopodal furtki drzewie zaobserwować można dwa ptaki – sowę i najprawdopodobniej sikorkę. Z kolei na ścieżce, obok drzwiczek, widnieje kolejny ptak niewielkich rozmiarów.

Kolorystyka obrazu jest bardzo stonowana, wręcz wyblakła. Tłem przedstawionej sceny są pokryte zżółkłą trawą pola i pagórki oraz szare, przysłonięte warstwą grubych chmur niebo.

Analiza i interpretacja

Niezwykle ważną rolę w dziele Boscha pełnią umieszczone w nim symbole i alegorie. Lewa strona, czyli alegoria życia doczesnego – zepsutego i niedoskonałego, przedstawia m. in. uwięzionego ptaka (utrata wolności), pustą beczkę (wyraźnie sugeruje powierzchowność, brak głębszego sensu), mężczyznę i kobietę (wielka waga przyjemności fizycznej i ludzkie przywiązanie do niej) oraz szyld przedstawiający ptaka wodnego (ptactwo wodne uznawane było za niższe w hierarchii bytów niż ptactwo latające). Z kolei świnia z prosiakami, które szukają jedzenia w pustym korycie, podkreślają brak jakiegokolwiek wartościowego „pożywienia” w tej sferze. Zwieńczeniem kompozycji lewej strony zdaje się oddający mocz mężczyzna. Jego zachowanie akcentuje bezwartościowość tej przestrzeni.

Wędrowiec posiada łyżkę (oznacza ona, że sam potrafi się wyżywić), kocią skórę (wyraz zręczności, wiedzy, sprawności) oraz wystającą z marynarki racicę (najprawdopodobniej jelenia, który symbolizował w średniowieczu Chrystusa zwyciężającego ze złem).

Symbolika prawej strony także jest złożona. Najbardziej czytelną alegorią okazuje się wyrażająca mądrość sowa. Obok niej ukazana jest sikorka – przedstawiona w sposób znany z „Ogrodu ziemskich rozkoszy”. Z kolei byk może symbolizować zarówno odwagę, determinację, jak i mękę Chrystusa. Wyrazistym, choć niezwykle niepozornym, jest natomiast mały ptaszek umieszczony obok furtki (być może sroka). To właśnie on, po lewej stronie obrazu, znajduje się w klatce.

Obraz Boscha ze względu na niejednorodną i nieco zatartą (z powodu upływu czasu) symbolikę bywa interpretowany różnorodnie. Jednak dwa równolegle stosowane tytuły zdają się przedstawiać te najważniejsze możliwości jego odczytania. „Syn marnotrawny” oznacza powrót do Boga, opuszczenie niedoskonałego i zepsutego świata, wyrzeczenie się grzechów. Z kolei „Wędrowiec” może ukazywać życie jako wędrówkę, ciągłe zmierzanie ku wartościom i doskonałości.

Rozwiń więcej
Hieronim Bosch - "Syn marnotrawny"

Losowe tematy

„Zemsta” - sprawozdanie z książki...

„Zemsta” to komedia napisana przez Aleksandra Fredrę na początku lat 30 XIX stulecia. Na okładce tej pozycji najczęściej pojawiają się mur krokodyl szlachcic...

Motyw odwagi w literaturze i sztuce...

Odwaga to jedna z najbardziej docenianych cnót. Nikt nie pragnie uchodzić za tchórza natomiast każdy z przyjemnością słucha gdy ktoś nazywa go dzielnym. Przed...

Wejdź w rolę filozofa i omów...

W wypowiedziach głównych bohaterów powieści „Opium w rosole” zawarte są cenne wskazania a także mądrości życiowe które uczą nas jak postępować...

Czym jest miłość w dzisiejszych...

Ludzie często narzekają że w dzisiejszych czasach wszystkie wartości ulegają rozkładowi. Prawdziwa przyjaźń jest coraz większą rzadkością. Skupieni na karierze nie...

Czy potrzebna jest nam pamięć...

Historia to nie tylko daty zapisane w szkolnych podręcznikach. Każdy czytelnik gazet czy portali internetowych może zauważyć że spory o znaczenie historii nie zanikają....

Opis Syrenki Warszawskiej

Syrenka Warszawska to pomnik który jest symbolem miasta. Jej postać ma przypominać o legendzie która tłumaczy jego powstanie i być ozdobą która wyróżnia...

Kartka z pamiętnika Elizy - „Skąpiec”...

Mój ojciec jest doprawdy okropny! Właśnie dowiedziałam się że pragnie mnie wydać za naszego sąsiada Anzelma. I to tylko dlatego że Anzelm nie żąda ode mnie posagu!...

Dzieje Cezarego Baryki

Dzieciństwo Cezarego Baryki - syna Seweryna i Jadwigi z Dąbrowskich - było okresem pełnym szczęścia i miłości. Rodzice otaczali swe jedyne dziecko troskliwą opieką...

Dzieje Raskolnikowa w punktach

1. Ubogie życie Raskolnikowa i jego rozmyślania filozoficzne 2. Spotkanie Rodiona z Marmieładowem i historia alkoholika 3. List od matki donoszący o trudnej sytuacji Duni...