Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty
Hieronim Bosch - "Syn marnotrawny"

Hieronim Bosch, Syn marnotrawny – opis, interpretacja i analiza obrazu

„Syn marnotrawny” (zwany też „Wędrowcem”) należy do najbardziej rozpoznawalnych i najciekawszych obrazów Hieronima Boscha – pochodzącego z terenów dzisiejszej Holandii przedstawiciela prymitywizmu niderlandzkiego. Dzieło ma formę tonda (czyli koła) o średnicy 71,5cm, które wpisane jest w ośmiokąt, a namalowane zostało techniką olejną na desce i reprezentuje stylistykę charakterystyczną dla malarstwa późnogotyckiego. Najprawdopodobniej było ono fragmentem częściowo zaginionego dyptyku lub tryptyku, który zawierał także „Alegorię obżarstwa i rozpusty”, „Śmierć skąpca” i „Statek głupców”.

Opis

Na pierwszym planie dzieła widnieje tytułowa postać – wędrowiec lub syn marnotrawny – będąca starszym mężczyzną o pomarszczonej twarzy i siwych włosach. Ukazany został on w ruchu, jego lewa ręka (trzyma w niej czapkę) wyciągnięta jest w prawą stronę, a więc do przodu, w kierunku, w którym zmierza. Z kolei wzrok mężczyzny zwraca się do tyłu, gdzie widnieje wysoki budynek z otwartymi okiennicami i zniszczonym dachem. Podróżnik ma na sobie szare, zniszczone odzienie, w prawej ręce dzierży służący mu do podpierania się kij, a na plecach niesie wiklinowy kosz. W pojemniku zawierającym cały jego dorobek uwagę zwracają łyżka oraz skóra zwierzęcia – najprawdopodobniej kota. Co ciekawe, mężczyzna porusza się w dwóch różnych butach.

Postać wędrowca dzieli obraz na dwie części - lewą i prawą. Za nim (czyli po lewej stronie) znajduje się wspomniany wcześniej budynek, przed którym stoją świnia z prosiakami (zgromadzone wokół pustego koryta) oraz warczący pies. W drzwiach mężczyznę obściskującego kobietę, a z okna wychylają się niewyraźne twarze. Z kolei nieco za budynkiem stoi mężczyzna oddający mocz. Dostrzec można także koguta, beczkę, klatkę, w której uwięziony jest ptak, szyld przedstawiający łabędzia (lub innego ptaka wodnego), spodnie (lub koszulę) białego koloru wywieszone z okna, kilka małych ptasząt oraz dzbanek zatknięty na kiju sterczącym ze zniszczonego dachu. Budynek najprawdopodobniej jest karczmą albo zajazdem.

Z prawej strony widnieje niewielka brama wykonana z drewna, za którą stoi byk. Wędrowiec porusza się wyraźnie zaznaczoną ścieżką prowadzącą go właśnie w stronę pól roztaczających się za tym ogrodzeniem. Na stojącym nieopodal furtki drzewie zaobserwować można dwa ptaki – sowę i najprawdopodobniej sikorkę. Z kolei na ścieżce, obok drzwiczek, widnieje kolejny ptak niewielkich rozmiarów.

Kolorystyka obrazu jest bardzo stonowana, wręcz wyblakła. Tłem przedstawionej sceny są pokryte zżółkłą trawą pola i pagórki oraz szare, przysłonięte warstwą grubych chmur niebo.

Analiza i interpretacja

Niezwykle ważną rolę w dziele Boscha pełnią umieszczone w nim symbole i alegorie. Lewa strona, czyli alegoria życia doczesnego – zepsutego i niedoskonałego, przedstawia m. in. uwięzionego ptaka (utrata wolności), pustą beczkę (wyraźnie sugeruje powierzchowność, brak głębszego sensu), mężczyznę i kobietę (wielka waga przyjemności fizycznej i ludzkie przywiązanie do niej) oraz szyld przedstawiający ptaka wodnego (ptactwo wodne uznawane było za niższe w hierarchii bytów niż ptactwo latające). Z kolei świnia z prosiakami, które szukają jedzenia w pustym korycie, podkreślają brak jakiegokolwiek wartościowego „pożywienia” w tej sferze. Zwieńczeniem kompozycji lewej strony zdaje się oddający mocz mężczyzna. Jego zachowanie akcentuje bezwartościowość tej przestrzeni.

Wędrowiec posiada łyżkę (oznacza ona, że sam potrafi się wyżywić), kocią skórę (wyraz zręczności, wiedzy, sprawności) oraz wystającą z marynarki racicę (najprawdopodobniej jelenia, który symbolizował w średniowieczu Chrystusa zwyciężającego ze złem).

Symbolika prawej strony także jest złożona. Najbardziej czytelną alegorią okazuje się wyrażająca mądrość sowa. Obok niej ukazana jest sikorka – przedstawiona w sposób znany z „Ogrodu ziemskich rozkoszy”. Z kolei byk może symbolizować zarówno odwagę, determinację, jak i mękę Chrystusa. Wyrazistym, choć niezwykle niepozornym, jest natomiast mały ptaszek umieszczony obok furtki (być może sroka). To właśnie on, po lewej stronie obrazu, znajduje się w klatce.

Obraz Boscha ze względu na niejednorodną i nieco zatartą (z powodu upływu czasu) symbolikę bywa interpretowany różnorodnie. Jednak dwa równolegle stosowane tytuły zdają się przedstawiać te najważniejsze możliwości jego odczytania. „Syn marnotrawny” oznacza powrót do Boga, opuszczenie niedoskonałego i zepsutego świata, wyrzeczenie się grzechów. Z kolei „Wędrowiec” może ukazywać życie jako wędrówkę, ciągłe zmierzanie ku wartościom i doskonałości.

Losowe tematy

Czego nauczył się Mały Książę...

„Mały Książę” Antoine’a de Sain-Exupery’ego to piękna baśń o dojrzewaniu poznawaniu świata i tego co w życiu najważniejsze – miłości...

Czy Gandalf postąpił słusznie...

Przeciętny dzień mieszkającego w Hobbitonie pana Bagginsa upływał na przyjemnościach oferowanych przez jego niezwykle komfortową norkę. Jedzenie lektury wygodny fotel...

Dekadentyzm – definicja charakterystyka...

Dekadentyzm to prąd w sztuce charakterystyczny dla przełomu XIX i XX wieku. Słowo „dekadentyzm” wywodzi się oczywiście od „dekadencji” oznaczającej...

Czy jestem patriotą? Co to znaczy...

Patriotyzm rozumiem przede wszystkim jako gotowość poświęceń w imię ojczyzny. Jednak pojęcie to jest bardzo szerokie i zawiera w sobie wiele przykładów działania...

Porównaj artykuł Aleksandra Świetochowskiego...

Porównanie manifestu napisanego przez Aleksandra Świętochowskiego z wierszem napisanym przez Adama Asnyka pokazuje podejście przedstawicieli dwóch pokoleń do...

Sąd nad Polską i sen o Polsce...

Problem narodu i ojczyzny od stuleci zajmował ważną rolę w literaturze polskiej. W okresie romantyzmu Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki ogłaszali nasz kraj „Chrystusem...

Dzieci z Bullerbyn – opis wybranej...

Dzieci z Bullerbyn miały wiele ciekawych nieraz niebezpiecznych a nieraz bardzo zabawnych przygód. Jedna z nich opowiada o tym jak dzieci udały się do młyna na poszukiwanie...

„Legenda o świętym Aleksym”...

Powstające od IV wieku naszej ery hagiografie przybierające najczęściej formy legend o losach świętych Kościoła stanowiły bardzo ważny element pisarstwa średniowiecznego....

Narracja w sklepach cynamonowych

„Sklepy cynamonowe” Brunona Schulza to zbiór opowiadań które zabierają czytelnika w niezwykłą podróż do niewielkiego galicyjskiego miasteczka....