Unikalne i sprawdzone teksty

Historyzm – definicja, cechy, znaczenie

Definicja

Historyzm jest pojęciem niezwykle szerokim, odnoszącym się do kultury. W jego obrębie wyróżnić można historyzm architektoniczny i związany ze sztukami plastycznymi oraz historyzm literacki. Ten pierwszy oznacza zwrot w doborze metod twórczych w stronę przeszłości, korzystanie z dorobku wielkich poprzedników (czasem w sposób eklektyczny). Z kolei w kontekście literatury termin ten oznacza wzmożone zainteresowanie historią, wykorzystywanie doniosłych wydarzeń jako tła opisywanych wydarzeń (tak autentycznych jak fikcyjnych). Natomiast w filozofii historyzm wiąże się głównie z patrzeniem na świat przez pryzmat zachodzących w nim przemian.

Cechy

Dzieła powstałe w koncepcji historyzmu akcentują ludzkie uwikłanie w odwieczny proces dziejowy. Mechanizm upływu kolejnych lat kształtuje nie tylko rzeczywistość, ale także ludzi, wpływając na ich wybory, decyzje. Dzięki temu człowieka zaczęto postrzegać jako nierozłącznie związanego z realiami, w jakich przyszło mu żyć.

Wprowadzanie wydarzeń historycznych w świat przedstawiony dzieła literackiego miało miejsce już w starożytności. Jednak do oświecenia relację człowieka z historią ujmowano w sposób statyczny, przypisując obu członom porównania uniwersalny, niezmienny charakter. Dopiero romantyzm wprowadził tutaj koncepcję zmiany, ewolucji. Historiozofia (czyli historia filozofii) szczególny rozkwit przeżyła właśnie w romantyzmie (kontynuacja poszukiwań oświeceniowych), a stało się to głównie za sprawą J.G. Herdera i G.W.F. Hegla.

Refleksja nad historią, jej przebiegiem i charakterem (przypadkowy czy zaplanowany) doprowadziła do powstania różnorodnych koncepcji dziejów. Obecne są one także w literaturze - np. mickiewiczowski mesjanizm lub charakterystyczna dla Słowackiego filozofia genezyjska. Pierwsze z tych przekonań oddają „Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego”, z kolei drugie „Genezis z Ducha” (historia jest w dziele Słowackiego przestrzenią, w której Duch osiąga nowe, coraz doskonalsze formy).

Szczególnym przykładem historyzmu jest historyzm maski. Wykorzystując realia historyczne, najczęściej zaczerpnięte ze średniowiecza (epoka rycerstwa, bohaterów itp.), dokonywano krytyki otaczającej rzeczywistości, poprzez wyraźne analogie komentowano aktualne zjawiska itp. Przykładem takiego dzieła jest napisany przez Adama Mickiewicza „Konrad Wallenrod”.

Dziełami powstałymi w nurcie historyzmu są także powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego. W swoich utworach przywołał on prawdziwe bogactwo wspaniałych wydarzeń wpisanych w polską historię, odwołując się do czasów przedpiastowskich, piastowskich i Jagiellońskich.

Znaczenie

Historyzm wiąże się z odwiecznymi poszukiwaniami dotyczącymi miejsca człowieka na świecie i określenia charakteru jego uwikłania w historię. Rozumienie i wyjaśnianie pewnych zdarzeń, w myśl tego poglądu, stają się możliwymi jedynie wówczas, gdy zostaną odniesione go szerszego kontekstu, jakim jest właśnie historia. Sam ciąg wydarzeń jawi się zaś jako „zapis” poddający się interpretacji lub analizie, przez co ułatwia zrozumienie teraźniejszości.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Wszędzie dobrze ale w domu najlepiej...

Podróże kształcą. Mówią o tym wielcy filozofowie pisarze i artyści. Nic tak nie rozwija człowieka jak długa i pełna przygód wycieczka. Z drugiej...

Motyw ogrodu w literaturze i sztuce...

Motyw ogrodu to jeden z motywów literackich które pojawiając się w różnorakich powieściach przyjmują odmienne znaczenie i symbolikę. Sposoby przedstawienia...

Bohaterowie historyczni fikcyjni...

Trzecia część „Dziadów” Adama Mickiewicza jest dramatem w którym fikcja literacka rzeczywistość historyczna i płaszczyzna fantastyczna przenikają...

Model patriotyzmu wyłaniający...

Jednym z najwspanialszych utworów patriotycznych osiemnastowiecznej Polski jest „Hymn do miłości ojczyzny” Ignacego Krasickiego. Przedstawia on ciekawy model...

Opis planety Małego Księcia

Mały Książę mieszkał na maleńkiej planecie którą w 1909 roku odkrył pewien turecki astronom. Naukowiec nadał jej oficjalną nazwę asteroidy B-612. Na planecie...

Jak będzie wyglądać moja szkoła...

Moja szkoła to niezwykle piękny stary budynek którego jedna ze ścian pokryta jest pnącym bluszczem. Gdybym miał wyobrazić ją sobie za sto lat myślę że jej wygląd...

Dżuma – znaczenie tytułu

„Dżuma” jest powieścią Alberta Camusa jednym z najważniejszych dzieł francuskiego noblisty. Opublikowana została po raz pierwszy w 1947 roku tuż po II wojnie...

Interpretacja fresku Michała Anioła...

„Wygnanie z raju” autorstwa Michała Anioła to obraz który tematycznie bezpośrednio odwołuje się do Biblii. Uwieczniona scena jest elementem fresku w Kaplicy...

Porównanie postaw Kordiana i Męża...

Spośród postaci jakie zapełniają karty dzieł polskich romantyków niewątpliwie do najciekawszych należą Kordian i Mąż. Pierwszy jest tytułowym bohaterem...