Unikalne i sprawdzone teksty

Jakie postawy wobec tradycji narodowej reprezentują bohaterowie „Nad Niemnem”?

„Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej to powieść gloryfikująca narodową tradycję. Kult przeszłości, zarówno tej bardzo odległej, niemal mitycznej, jak i bliższej, współtworzy klimat całej książki i stanowi istotną płaszczyznę znaczeniową dzieła. Jakie postawy wobec narodowej tradycji reprezentują bohaterowie powieści?

Zasadniczo można podzielić je na dwie grupy, są to mianowicie pragmatyzm i romantyzm – dwa światopoglądy obecne w polskiej historii od końca XVIII wieku, a więc od czasu utraty przez Polskę niepodległości. Postawa pragmatyczna zakłada, że tradycja narodowa, a zwłaszcza suwerenność kraju nie należą do najważniejszych wartości. Nie należy podejmować walki, jeśli nie sprzyjają ku temu okoliczności, a w podejściu do sprawy narodowej najistotniejszy jest realizm. Pragmatyści uważają, że Polak powinien nauczyć się funkcjonować w warunkach niewoli i dbać jedynie o pomnożenie własnego majątku oraz osobisty rozwój.

Przykładem takiej postawy jest zachowanie hrabiego Darzeckiego czy Zygmunta Korczyńskiego. Zygmunt jest człowiekiem światowym, wykształconym za granicą i przyzwyczajonym do życia w luksusie. Czuje się on przede wszystkim obywatelem Europy, a nie Polakiem. Zupełnie nie rozumie przywiązania własnej matki do rodzinnej ziemi i poświęcenia ojca, który zginął w powstaniu styczniowym. Dla Zygmunta Litwa jest krainą zacofaną i obcą; marzy natomiast o wyjeździe do Florencji lub Paryża. Młody arystokrata postrzega narodową tradycję wręcz jako obciążenie, przez zaangażowanie ojca w powstanie jego majątek został bowiem uszczuplony, co uniemożliwia mu korzystanie ze wszystkich dostępnych przyjemności. Bardziej niż dziedzictwo narodowe interesują go aktualne trendy mody, puste romanse i kiepska sztuka.

Odmienna od pragmatyzmu postawa romantyczna z kolei zakłada wielki szacunek dla narodowej tradycji i dowartościowuje walkę o wolność. W okresie powstania styczniowego romantyczne podejście prezentują wszyscy Korczyńscy i Bohatyrowicze. Podczas powstańczych walk ginie Andrzej Korczyński, a Dominik dostaje się do niewoli. W mogile spoczywa również ojciec Janka Bohatyrowicza, Jerzy.

Szacunek dla narodowej tradycji uwidacznia się między innymi w kulcie zbiorowego grobu poległych. Wielką czcią otacza go pani Andrzejowa, Anzelm Bohatyrowicz, a także Benedykt. Mogiła jest wymownym symbolem wiary i nadziei Polaków na odzyskanie wolności. Z tego powodu Korczyński pomimo trudnej sytuacji finansowej odrzuca możliwość sprzedaży lasu, gdzie znajduje się grób powstańców. Gest ten stanowi wymowną oznakę zwycięstwa romantyzmu nad pragmatyzmem.

Tradycja narodowa trwa przekazywana z pokolenia na pokolenie w postaci pamięci o przeszłości. Najważniejszą rolę w jej kultywowaniu odgrywa rodzina. Tradycja narodowa jest silnie sprzężona z tradycją rodową, czego symbolem są w powieści dwie mogiły: Jana i Cecylii (protoplastów Bohatyrowiczów) oraz mogiła powstańców.

Warto również podkreślić, że częścią narodowej tradycji jest w „Nad Niemnem” również bogactwo obyczajów ludowych. Barwność zaścianka Bohatyrowiczów, jego nobilitacja przez autorkę wyraźnie wskazują na konieczność kultywowania rodzimych zwyczajów i obrzędów. Przechowują one bowiem prawdę o przeszłości i są kluczem do polskiej kultury.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Liberalizm – geneza definicja...

Liberalizm to nurt polityczny (ideologia) kładący szczególny nacisk na wolność polityczną i gospodarczą. Historycy idei doszukują się korzeni liberalizmu już...

Sztuka i artyści w "Weselu" - przedstaw...

„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego to dramat który stanowi nie tylko przedstawienie uroczystości weselnych ale i odzwierciedla ówczesne społeczeństwo....

Rola miłości i literatury w życiu...

Główny bohater „Cierpień młodego Wertera” jest postacią wyróżniającą się pod wieloma względami. Czytając jego listy odbiorca dzieła otrzymuje...

Wędrowiec przed morzem mgły Caspar...

„Wędrowiec przed morzem mgły” to obraz który został namalowany w 1818 roku przez Caspara Davida Friedricha. To jedno z romantycznych dzieł które...

Napisz list do przyjaciela zachęcający...

Drogi Wojtku!Postanowiłem do Ciebie napisać ponieważ zbliżają się wakacje. Mam nadzieję że nie masz jeszcze żadnych planów ponieważ mam dla Ciebie propozycję....

Dzieci z Bullerbyn – opis wybranej...

Dzieci z Bullerbyn miały wiele ciekawych nieraz niebezpiecznych a nieraz bardzo zabawnych przygód. Jedna z nich opowiada o tym jak dzieci udały się do młyna na poszukiwanie...

Dlaczego jest coraz mniej patriotów?...

Współczesny świat co raz zadziwia nas kolejnymi zmianami. Nowe technologie sprawiają że życie ludzi jest coraz łatwiejsze kolejne choroby zostają pokonane przez...

Analizując wypowiedzi bohaterów...

Bohater romantyczny to pojęcie budzące dość jednoznaczne skojarzenia w czytelniku. Emocje poświęcenie ideały – z tymi cechami niewątpliwie kojarzą się postacie...

„Ludzie bezdomni” jako powieść...

Powieść Stefana Żeromskiego „Ludzie bezdomni” umiejscowić należy między dwiema epokami. Z jednej strony dzieło mocno czerpie z tradycji pozytywistycznej z...