Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Kobieta w romantyzmie i pozytywizmie

W zdominowanym przez mężczyzn świecie dawnych wieków kobiety bardzo rzadko traktowano poważnie. Mogły być uważane za damy serca i obiekty westchnień, ale artyści rzadko przywiązywali wagę do ich uczuć, psychologii i marzeń. Zaczęło się to zmieniać w XIX stuleciu.

Jeszcze w rozpoczynającej tej wiek epoce romantyzmu dostrzec można wyraźnie wpływy podejścia dawnych wieków. Kobieta mogła być wietrzną istotą (Mickiewicz) lub typem famme fatale, zwodzącej bohatera i przyprawiającej mu cierpienia. Tego rodzaju postacią jest na przykład nimfa, będąca bohaterką ballady Adama Mickiewicza „Świtezianka”. Romansuje z młodym myśliwym, a później karze go za jego zdradę – nie dowiadujemy się natomiast, jak ona sama przeżywała ową zdradę. Przypomina raczej narzędzie, które sprawiedliwość za występek, niż żywą i czującą istotę. Zaklęty w drzewo młodzieniec „cierpi”, natomiast o kobiecie wiemy tylko tyle, iż „ po srebrnym pląsa jeziorze”. Kobieta romantyzmu, nawet jeśli jest to kobieta-bohater, niczym Emilia Plater z wiersza Mickiewicza („Śmierć Pułkownika”) pozostaje wyłącznie reprezentantem pewnych cech.

Zmienia się to wszakże w epoce pozytywizmu. Literatura tego okresu oferuje całą galerię interesujących postaci kobiecy. Wskazać można na przykład Joannę Podborską, ukochaną doktora Tomasza Judyma z „Ludzi bezdomnych” Stefana Żeromskiego. Jest to osoba ciepła, spragniona miłości, ale również twarda i zdecydowana. Sama zapewnia sobie byt, utrzymując się z pracy guwernantki, nie wacha się również zaproponować Judymowi wspólnego prowadzenia szpitala dla ubogich. Widzimy więc, że Joanna jest idealistką, posiadającą własne poglądy na świat i sprawy społeczne – coś, co trudno byłoby dostrzec u postaci kobiecych w okresie romantyzmu.

Stefan Żeromski ukazał w swej twórczości przynajmniej jeszcze jedną „kobietę z charakterem”. Pozornie cicha i spolegliwa, Salomea Brynicka, bohatera „Wiernej Rzeki”, okazuje się postacią bardziej dojrzałą i stanowczą, niż jej ukochany Józef Odrowąż. Ta uboga szlachcianka nie wacha się przyjąć pod swój dach rannego powstańca, chociaż zdaje sobie sprawę, że naraża samą siebie i swoją rodzinę na wielkie niebezpieczeństwo. Salomea musi znosić rewizję władz rosyjskich i narażać się na upokorzenia, byle tylko młody Odrowąż nie został odkryty.

Między Salomeą a Józefem rodzi się romans. Brynicka zachodzi w ciążę, jedna kiedy matka młodzieńca sprzeciwia się ich dalszemu związkowi, nie wyciąga ona tego argumentu (Odrowąż nie wie o tym, że kobieta spodziewa się dziecka). Tego typu „chwyt” byłby poniżej jej godności. Salomea ma jej znacznie więcej niż Józef, który wykorzystuje bezrefleksyjnie młodą szlachciankę, a później odjeżdża, nie zastanawiając się nad cierpieniami, jakie spowodował.

W okresie romantyzmu kobiety były postrzegane jako istoty bierne lub reprezentantki pewnych cech. Zmienił się to w czasach pozytywizmu – kobiety pojawiające się w literaturze tej epoki są już postaciami „z krwi i kości”, mają własne osobowości i nierzadko są dużo silniejsze niż mężczyźni.

Losowe tematy

Czy potrzebna jest nam pamięć...

Historia to nie tylko daty zapisane w szkolnych podręcznikach. Każdy czytelnik gazet czy portali internetowych może zauważyć że spory o znaczenie historii nie zanikają....

„Człowieka można zniszczyć...

„Stary człowiek i morze” uchodzi za najwybitniejszą powieść Ernesta Hemingwaya i za najbardziej dojrzały wyraz filozofii pisarza. Bohater książki rybak Santiago...

Sceptyczny obraz człowieka i świata...

Ignacy Krasicki należał do najwybitniejszych autorów polskiego oświecenia. Debiutował w okolicach czterdziestki ale mimo to udało mu się zostawić po sobie olbrzymią...

Marionetki – interpretacja i analiza...

„Marionetki” Norwida to wiersz o bardzo wymownym tytule który nawiązuje do toposu theatrum mundi (teatr świata). Umiejscawiając ludzkość na scenie poeta...

Historia miłości Zbyszka i Danusi...

Dwóch rycerzy rodem z Bogdańca wracając z Litwy gdzie walczyli dla księcia Witolda zmierza do Krakowa. Wkrótce ma przyjść na świat dziecko króla Władysława...

Don Kichot – bohater śmieszny...

Postać Don Kichota kojarzy się zazwyczaj z komizmem. Trudno uniknąć tego typu myślenia – w końcu mowa o bohaterze który walczy ze stadem owiec bukłaki wina...

Józef Chełmoński Bociany - opis...

Obraz Józefa Chełmońskiego pod tytułem „Bociany” to dzieło które postało 1900 roku. Malarz znany był z przedstawienia scen z życia oraz krajobrazów...

Walka dobra ze złem w literaturze....

Konflikt dobra i zła jest jednym z najważniejszych tematów pojawiających się w kulturze. Przybiera on różne formy dowodzą pisarze i filozofowie. Często jest...

Moja ulubiona książka

Każda przeczytana książka wywiera wpływ na czytelnika. Niezależnie czy sięgam po lektury czy też książki które sama chcę przeczytać każda z nich jest dla mnie...