Unikalne i sprawdzone teksty

Liberalizm – geneza, definicja, rozwój

Liberalizm to nurt polityczny (ideologia), kładący szczególny nacisk na wolność polityczną i gospodarczą. Historycy idei doszukują się korzeni liberalizmu już w myśli średniowiecznej, jednak do systematyzacji doktryny doszło dopiero w późniejszych stuleciach. Do najważniejszych wydarzeń, doprowadzających do powstania tego prądu politycznego, zalicza się angielską wojnę domową. Przerażony popełnianymi wówczas zbrodniami Tomasz Hobbes napisał traktat „Lewiatan”. Była to pochwała władzy absolutnej, która z dzisiejszej perspektywy wydawać się może wręcz totalitarna (władca w idealnym państwie Hobbesa miał prawo decydować o sprawach religijnych i dekretować, w co jego poddani mają prawo wierzyć). Jednak w stosunku do wcześniejszej myśli politycznej, Hobbes dodał bardzo istotną rzecz – mianowicie według jego teorii obywatele oddają swoją wolność władcy, w zamian za ochronę. Władza pochodzi więc od ludu i królowie dopiero od niego ją otrzymują, nie są zaś jej posiadaczami z „woli Boga” (Dei gratia). Była to tak zwana teoria umowy społecznej, niezwykle istotna dla późniejszej myśli liberalnej.
W ciągu XVIII wieku liberalizm doczekał się tak istotnych myślicieli, jak John Locke, czy David Hume. Na skutek rewolucji amerykańskiej postały Stany Zjednoczone Ameryki – państwo, którego konstytucja opierała się na zasadach liberalizmu. Koncepcje liberalne zostały rozszerzone na całą Europę za sprawą rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich.
XIX wiek uchodzi powszechnie za stulecie liberalizmu. Wówczas to zasady drogie liberałom, takie jak wolność prasy i zgromadzeń, rządy konstytucyjne, czy wolność gospodarcza zyskały powszechną aprobatę. Nawet w najbardziej reakcyjnych krajach władcy czuli się zobowiązani nadawać konstytucje. Co jednak interesujące, liberalizm niekoniecznie był tożsamy z demokracją. Dzisiaj wydaje nam się, że trudno rozróżniać te dwie idee – i mówimy często o demokracji liberalne. Ale liberałowie XIX wieku chcieli wolności i równości wobec prawa – ale niekoniecznie pragnęli, by przedstawiciele niepiśmiennych, ubogich chłopów zasiadali w parlamencie. Zmieniło się to jednak z biegiem czasu.
W wieku XX ideały liberalizmu znalazły się pod atakiem ideologii totalitarnych – faszyzmy i komunizmu. W porównaniu z nimi liberalizm często wydawał się słaby, ale ostateczne zwycięstwo należało do niego.
Liberałowie cenią wolność bardziej niż bezpieczeństwo. Uważają, że państwo nie powinno wtrącać się za bardzo w życie obywateli, a już na pewno nie powinno interweniować w gospodarkę.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Jan Kochanowski nad zwłokami Urszulki...

Akwarela Jana Matejki pochodzi z 1862 roku. Inspirowana jest oczywiście cyklem „Treny” Jana Kochanowskiego i zawiera wiele bezpośrednich odniesień do niego. Obraz...

Salvador Dali Trwałość pamięci...

„Trwałość pamięci” Salvadora Dalego który namalowany został w 1931 r. techniką olejną na płótnie o wymiarach 24 1 x 33cm. Znany jest on także...

Portret ojca w literaturze. Przedstaw...

Ojciec to figura istotna w życiu każdego człowieka. I dzisiaj większość ludzi przytaknie takiemu sformułowaniu a co dopiero w poprzednich wiekach – trzeba przecież...

Bezdomność w „Ludziach bezdomnych”...

„Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego należą do najbardziej przejmujących powieści opisujących bolączki polskiego społeczeństwa. Napisana przed ponad stu...

Cezary Baryka jako bohater romantyczny?...

Cezaremu Baryce - głównemu bohaterowi „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego - czytelnik towarzyszy przez całą młodość. Najpierw obserwuje psotnego młodzieńca...

„Medaliony” – znaczenie tytułu...

Tytuł „Medaliony” stanowi nawiązanie do jednej z form upamiętniania zmarłych w postaci -medalionów umieszczanych na nagrobkach. Zofia Nałkowska sięgając...

Czesław Miłosz – poeta-moralista...

Czesław Miłosz należy do najwybitniejszych polskich (a zarazem światowych) poetów XX stulecia. Jednocześnie był on wybitnym obserwatorem swojej epoki i niezwykłym...

Czy warto poświęcić życie dla...

Odpowiedź na pytanie czy warto poświęcić życie na idei nie jest odpowiedzią prostą. Pytanie to najczęściej rozpatrywane jest w kontekście ważnych wydarzeń historycznych...

Dulszczyzna dziś – czy Dulscy...

W 1906 roku miała premierę sztuka Gabriel Zapolskiej „Moralność pani Dulskiej”. W kontrowersyjny zarówno kpiarski jak i realistyczny sposób autorka...