Unikalne i sprawdzone teksty

Mitologizacja Tatr i jej funkcja w literaturze, sztukach plastycznych i muzyce Młodej Polski

Tatry odgrywały szczególną rolę w społeczeństwie polskim przełomu XIX i XX wieku. Wówczas Zakopane zostało odkryte jako miejscowość wypoczynkowa i stało się azylem dla wielu znanych intelektualistów i polityków – przez co, paradoksalnie, ów azyl stał się szybko miejscem intensywnego życia towarzyskiego. Trzeba pamiętać jednak, że turystyka masowa jeszcze się wówczas nie narodziła – dzięki temu można było spotkać w stolicy Tatr postacie takie jak Józef Piłsudski, Karol Szymanowski, czy Stanisław Witkiewicz i jego syn Witkacy, ale same góry nie traciły swej „magii” pod butami kolejnych zwiedzających.

Szczególnie artyści umiłowali te tajemnicze, potężne sylwetki. Tatry zostały ewidentnie zmitologizowane w twórczości młodopolskiej. Oczywiście artyści widzieli je na wiele różnych sposobów. Dla Jana Kasprowicza góry stanowią miejsce wytchnienia, oderwania od męczącej, współczesnej cywilizacji. Człowiek może odnaleźć siebie dopiero, gdy znajdzie się samotnie wśród szczytów:

Witajcie, kochane góry,
O, witaj droga ma rzeko!
I oto znów jestem z wami,
A byłem tak daleko!
- pisał poeta w utworze „Witajcie, kochane góry”.

Zupełnie inną wizję gór znaleźć można w wierszu Juliana Przybosia „Z Tatr”. Tutaj są one drzemiącą potęgą, która w każdej chwili może „eksplodować” lawiną, niosąc człowiekowi zagładę. Poeta przywołuje takie pełne grozy sformułowania jak „wrzask wody”, „gromobicie ciszy”, „niewybuchły huk skał”. Natura jest wroga człowiekowi, a jej symbolem i ucieleśnieniem zarazem stają się Tatry.

Dla Tadeusza Micińskiego z kolei, góry symbolizują skomplikowaną historię Polski. W mistycznej powieści „Nietota” wędrówka przez Tatry zmienia się w metafizyczny opis dziejów ojczyzny z dodatkiem rozważań nad religią i … geologią. To ostatnie jest to o tyle interesujące, że podkreśla bliskość, jaką artysta odczuwał względem gór. Dotyczy to zresztą wszystkim omawianych twórców – nawet jeśli motywy tatrzańskie wykorzystują oni w określonych celach, to nie tracą nigdy sprzed oczu prawdziwych szczytów. W dziełach ich góry nie są tylko punktem wyjścia, nie zostają nigdy całkowicie zdeformowane przez autorską fantazję – stanowią niejako autonomiczny element kompozycji.

Dotyczy to również innych rodzajów sztuki – czy to malarstwa (liczne płótna Aleksandra Mroczkowskiego), czy muzyki. W tej ostatniej gałęzi sztuki wyróżniają się „Harnasie” Karola Szymanowskiego – utwór powstały już po okresie Młodej Polski, ale stworzony przez artystę niewątpliwie związanego z tą epoką i wówczas poznającego Tatry i ich folklor.

Dla twórców Młode Polski Tatry miały znaczenie szczególne. Mitologizowano je na różne sposoby – mogły stać się symbolem dzikości, harmonii, a nawet narodu. W łagodnym klimacie słowiańskiej Polski ich tajemnicze szczyty mocno się wyróżniały – nie mogły nie fascynować wyobraźni artystów.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Miłość Tristana i Izoldy jako...

Tristan i Izolda od początku swojej znajomości byli wystawiani na ciężkie próby. Z jednej strony wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazywały na to iż są sobie...

List do chorego kolegi

Kochany Mikołaju Jak się czujesz? Czy gardło boli Cię nadal tak bardzo? Mam nadzieję że jest już lepiej. Piszę do Ciebie by opowiedzieć co wydarzyło się ostatnio w...

Omów różne rodzaje bezdomności...

Powieść Stefana Żeromskiego „Ludzie bezdomni” uchodzi za jedno z najbardziej przejmujących dzieł literackich z przełomu XIX i XX wieku. Sam tytuł sugeruje...

Przyjaciele są jak ciche anioły...

Nietrudno być dobrym przyjacielem gdy wszystko układa się pomyślnie podczas wspólnych zabaw gier czy spędzając beztrosko wolny czas. Prawdziwy przyjaciel powinien...

Max Ernst Dzień i noc – opis...

Olejny obraz Maxa Ernsta „Dzień i noc” pochodzi z 1941 roku. Namalowany został w Stanach Zjednoczonych gdzie artysta udał się uciekając przez trwającą w Europie...

Andrzej Kmicic jako bohater romantyczny...

Romantyzm był epoką literacką która wykształciła specyficzny i bardzo wyrazisty rodzaj bohatera literackiego. W swoich dziełach twórcy tego okresu ukazywali...

Motyw zbrodni w literaturze

Zabicie drugiego człowieka we wszystkich kulturach uchodzi za doświadczenie ekstremalne. Nawet w okresach brutalnych i okrutnych odebranie życia uznawano za najgorszą zbrodnię...

Dwa oblicza Polski przedstawione...

Jedna z najważniejszych scen trzeciej części „Dziadów” Adama Mickiewicza rozgrywa się w salonie warszawskim. Zakończona zostaje ona słowami Piotra Wysockiego...

Życie jest fascynujące jeżeli...

Wiele osób żali się na to że ich życie jest nudne. „Dzień mija za dniem i każdy jest podobny do poprzedniego” mówią się. Ale z drugiej strony...