Unikalne i sprawdzone teksty

Motyw Boga i wiary w literaturze i sztuce

Od stuleci człowiek zmagał się z problemami metafizycznymi. Kwestia istnienia Boga, powinności człowieka wobec Stwórcy oraz teologiczne rozważania zajmowały najtęższe umysły wielu epok. Również artyści nie pozostawali w tyle na tym polu.

W literaturze polskiej motyw Boga pojawia się choćby w „Krzyżakach” Henryka Sienkiewicza. Zmagania Polski z Zakonem Krzyżackim rozpatrujemy zazwyczaj na płaszczyźnie narodowej, jako bój Słowian z Niemcami. A przecież nasi przeciwnicy spod Grunwaldu byli mnichami! Podjęcie tego tematu pozwala Sienkiewiczowi snuć rozważania nad złożoną naturą ludzkiej religijności. W końcu Chrystus głosił pokój i miłosierdzie, zaś Krzyżacy byli zakonem rycerskim i nawracali przemocą. Wielka powieść naszego noblisty ukazuje, jak najwspanialsze idee mogą się przeobrazić w swoje przeciwieństwo, jak miłość wyradza się w nienawiść, a służba bliźnim w pragnienie władzy nad nimi. Sienkiewicz jednak nie upraszcza, nie przedstawia czarno-białego świata. Zła dokonują nie tylko Niemcy – również Polak, Jurand ze Spychowa, kieruje się w życiu nienawiścią. Dopiero jako ślepy i okaleczony pojmuje wartość miłosierdzia. Daruje życie swojemu oprawcy, Zygfrydowi de Loewe. Ów okrutny zakonnik pojmuje wówczas rozmiar podłości, jaka stała się jego udziałem. Nie potrafi poradzić sobie z wyrzutami sumienia i odbiera sobie życie. I Jurand i Zygfryd są osobami zagubionymi. Jurand potrafi jednak znaleźć drogę do odkupienia swojego zła – mnich zaś nie umie dotrzeć do Boga. Jednak w obu tych postaciach widać ostateczne zrozumie prawdy, że zemsta nie może kierować naszymi czynami, że jest ponad nami Stwórca, który odrzuca nienawiść.

Bóg jest pozornie nieobecny na rycinie Albrerchta Durera „Rycerz, śmierć i diabeł”. Widzimy tam tytułowego rycerza na koniu, zapewne powracającego z pola bitwy. Obok niego stoi śmierć z klepsydrą, a z tyłu konia czai się diabeł, straszący zdeformowanym, zwierzęcym obliczem. Nieobecność Boga to tylko pozór – jego postać jest bowiem najważniejsza w tym tej kompozycji. Na Stwórcę powinien być bowiem ukierunkowany wzrok człowieka. Jednak świat kusi swoimi urokami i zachęca do złego (diabeł), a czas naszego bytowania na ziemi jest krótki (śmierć i klepsydra). Każdy z nas jest rycerzem, walczącym o zbawienie. W danej chwili możemy Boga nie widzieć, jak nie widzi go w swoim pobliżu wojownik na rycinie. Jednak kiedy zdecydujemy się odrzucić moralność, czeka nas zagłada, której nie powstrzyma najsilniejsza zbroja.

Bóg pojawiał się przez wieki w twórczości artystów. Nie zawsze ukazywany był bezpośrednio – często wystarczyło twórcom przedstawienie tragicznych konsekwencj życia bez myśli o sprawach wyższych. Kiedy zapominamy o prawdach religijnych i moralnych, takich jak miłosierdzie i litość, możemy przeobrazić się w dzikie bestie.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Dlaczego „Zemsta” Aleksandra...

„Zemsta” Adama Fredry jest dziełem szczególnym. Ta komedia napisana niemal przed dwustu laty wciąż śmieszy i cieszy się olbrzymią popularnością. Uczniowie...

Kreacje matek w „Przedwiośniu”...

Figura matki jest istotna we wszystkich kulturach ale nie będzie przesadą stwierdzenie że szczególną rolę zdobyła w kulturze polskiej. W końcu nawet w języku obiegowym...

Człowiek zlagrowany a człowiek...

Obozy koncentracyjne stały się symbolem zła XX wieku. Wiek XIX przyniósł olbrzymi rozwój cywilizacyjny zwłaszcza Europie i Ameryce. Powszechnie uznawano iż...

Napisz składające się z trzech...

Pewnie mi nie uwierzycie ale jestem jedynym człowiekiem na świecie który miał kontakt z cywilizacją spoza galaktyki! Wszystko zaczęło się bardzo niepozornie. Jak...

Katastrofizm w „Szewcach”

Wizja świata ukazana w „Szewcach” Stanisława Ignacego Witkiewicza budzi u czytelnika ciekawość i niepokój. Ten drugi stan nasila się wraz z postępem...

Romeo i Julia - opis sceny balkonowej...

Scena II drugiego aktu „Romea i Julii” przeszła do historii literatury światowej jako jeden z najdoskonalszych najlepiej skomponowanych i imponujących wspaniałym...

Kto miłości nie zna ten żyje...

Adam Mickiewicz stwierdził ongiś że osoby które nie znają miłości żyją szczęśliwie. Czy miał rację? Kto lepiej zna się na miłości niż poeci a przecież...

Filozofia życia według Różewicza...

Poeci od zawsze wypowiadali się w najważniejszych sprawach dotyczących ludzkiego losu. Przedstawiali własne wizje powinności człowieka wyzwań przed nim stojących i radości...

Mój idol jako wzór do naśladowania...

Moim idolem jest Jerzy Owsiak. Mimo że nie jest on ani piłkarzem ani piosenkarzem czy aktorem dla mnie stanowi wzór do naśladowania. Mój idol jest ode mnie o...