Unikalne i sprawdzone teksty

Motyw marzycieli w literaturze i sztuce

Marzyciel to postać bardzo dwuznaczna. Dzisiaj nie wydaje się być w cenie. W końcu nasza epoka, jak mało która, ceni konkretne osiągnięcia. Najlepiej, żeby osiągniecia owe były od razu przeliczone na pieniądze – wszystko ma przypominać biznesplan. Tymczasem marzyciel to ktoś, kto próbuje oderwać się od codzienności, rozważa abstrakcyjne idee i niepraktyczne często pomysły. Goni za uczuciami zamiast za szybkim sukcesem. Ale tutaj napotykamy się na pewien paradoks – bo to owi marzyciele odkrywają prawa naukowe, tworzą nowe technologie. Bez nich, zapatrzonych w swoje myśli, postęp byłyby dużo wolniejszy. Jacy więc są marzyciele? Zastanówmy się nad odpowiedzią na to pytanie i poszukajmy sugestii w literaturze i sztuce.

Motyw marzyciela pojawił się na szerszą skalę w twórczości w XIX wieku. Jego popularność związana była z okresem romantyzmu. Człowiek owej epoki – a przynajmniej taki człowiek, na jakiego pozowali ówcześni artyści – kontemplował dziedzictwo średniowiecza, stare zamki i ruiny. Tęsknił do świata minionego i niechętnie obcował ze światem obecnym. Z drugiej wszakże strony, nie wahał się ryzykować życia dla ideałów, gdy ujrzał je w polityce (np. udawał się do walczącej o wolność Grecji, jak lord Byron). Zapewne taką figurę uwiecznił Caspar David Friedrich na obrazie „Marzyciel”. Widzimy tam młodzieńca, siedzącego wśród średniowiecznych ruin, zagubionych w lesie. Młodzieniec ów rozmyśla – nie wiemy, czy o przeszłości, której śladem są owe ruiny, czy o którymś z narodów, walczących o wolność. Nad tą sceną unosi się klimat melancholii.

Podobną figurą jest Ignacy Rzecki z „Lalki” Bolesława Prusa. Stary subiekt na pierwszy rzut oka nie kojarzy się z dobrze ubranym młodzieńcem z obrazu Friedricha. Rzecki jest raczej śmieszny w swoim anachronicznym przywiązaniu do potomków Napoleona, w których upatruje nadziei na odrodzenie Europy. Rozbawienie (politowanie? współczucie?) budzi także to, że ów idealista, marzący o wielkich sprawach, walczący w Wiośnie Ludów na Węgrzech, nie jest w stanie poukładać swojego życia osobistego, założyć rodziny. Również Rzecki jest oderwany od swoich czasów, nie takie cnoty są w cenie w drugiej połowie XIX wieku.

Innym rodzajem marzyciela jest profesor Geist. Został odrzucony przez swoich współpracowników z powodu swojej obsesji. Marzy on mianowicie o wynalezieniu metalu lżejszego od powietrza. Geist wydaje się podzielać z Rzeckim owo oderwanie od świata i anachroniczność. Ale to tylko pozory – bowiem to tacy ludzie, jak ów profesor, tworzą wynalazki, które popychają ludzkość do przodu. Niejednokrotnie wielkie odkrycie wymaga ciężkiej pracy całego życia, w znoju i nędzy. Tylko prawdziwy marzyciel, nieustannie śniący o swoich ideach, potrafi znosić taki ciężar i doprowadzić zamierzone dzieło do końca.

Sztuka nie daje nam jasnej odpowiedzi na pytanie, czy marzyciele są potrzebni. Różni autorzy zgodnie podkreślają ich oderwanie od codziennych spraw i swojej epoki. Jednak owo oderwanie od epoki może być pierwszym krokiem do przekroczenia jej ograniczeń. Nigdy nie wiemy, czy marzyciel jest nieszkodliwym fantastą, czy też zwiastunem nowych czasów.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Portrety XVIII-wiecznych Polaków...

XVIII wiek przyniósł Polsce wielkie zmiany – stworzono Komisję Edukacji Narodowej uchwalono pierwszą w Europie konstytucję. To wszystko nie byłoby jednak możliwe...

Motyw domu i rodziny w literaturze...

Dom i rodzina zajmują istotne miejsce w życiu każdego człowieka. Paradoksalnie ma to miejsce nawet w przypadku osób które ich nie posiadają – w końcu...

Na czym polegała przemiana Kmicica....

Andrzej Kmicic - chorąży orszański - jest głównym bohaterem „Potopu” Henryka Sienkiewicza. Postać ta po raz pierwszy zostaje wspomniana we wstępie w...

Felieton z życia szkoły

Drodzy koledzy i koleżanki! Witam w kolejnym numerze naszej szkolnej gazetki! Korzystając z okazji chciałbym dzisiaj zwrócić uwagę na pewną sprawę która...

„Młodzi” i „starzy” czyli...

Konflikt pokoleń jest czymś co w mniej lub bardziej wyraźnej formie ma miejsce od stuleci. Stary król powoli szykuje się na śmierć a dworacy skupiają się wokół...

Miłość Wokulskiego do Izabeli...

Stanisław Wokulski pokochał Izabelę Łęcką od pierwszego wejrzenia. W dniu w którym dostrzegł ją w teatralnej loży postanowił uczynić wszystko by zdobyć jej...

List do Jesieni

Szanowna Pani Jesień Ulica Opadłych Liści 12 Droga Pani piszę do Pani ponieważ może się Pani czuć niedoceniania jako pora roku. Ja jednak chciałbym wyrazić moją najserdeczniejszą...

Czym była apokalipsa spełniona?

Wiek XIX przyniósł ludzkości niesamowity rozwój cywilizacyjny (w porównaniu z poprzednimi epokami). Ludziom wydawało się że przed nimi już tylko dalszy...

Opis (mojej) wakacyjnej przygody

Tegoroczne wakacje będą dla mnie niezapomniane. To podczas nich miałem okazję przeżyć naprawdę ciekawą przygodę. Wybrałem się razem z rodzicami nad morze. Tam spędzaliśmy...