Unikalne i sprawdzone teksty

Motyw władcy w literaturze i sztuce

Władza od zawsze fascynowała zarówno artystów, jak i odbiorców sztuki. Nie ma się czemu dziwić, skoro zazwyczaj kojarzy się z nią potęga i bogactwo – a cóż bardziej pasjonuje ludzi? Królowie i książęta od wieków zatrudniali dworskich artystów, sławiących ich wspaniałomyślność i dobroć. Jednak zawsze istniał równoległy nurt, bardziej krytyczny wobec władców. W czasie triumfalnych wjazdów do Rzymu zwycięskim wodzom republiki towarzyszył niewolnik, przypominającym im, że każda chwała przemija. Podobnie ze sztuką – artyści wysławiali władców, ale i zwracali im uwagę na niebezpieczeństwa jej posiadania.

Do najwspanialszych przedstawień władców w malarstwie należą płótna Tycjana. Ów renesansowy malarz ukazał najpotężniejszego monarchę swojej epoki – Karola V, cesarza niemieckiego, króla Hiszpanii. Jego ziemie były tak rozległe, że – jak mawiano wówczas – nie zachodziło nad nimi słońce. W 1548 Tycjan namalował dwa portrety Karola. Na jednym z nich (Karol V w fotelu) widzimy monarchę, siedzącego na ozdobnym siedzisku. Jest ubrany w skromny, czarny strój – na pierwszy rzut oka może się wydawać, że to bogaty mieszczanin, nie zaś pan wielu krajów. Na drugim obrazie (Karol V po bitwie pod Mühlbergiem) cesarz jest odziany w zbroję i siedzi na koniu. Dzieło przedstawia go tuż po bitwie, w której powiódł swoje wojska do zwycięstwa. Zestawione razem, płótna Tycjana ukazują różne oblicza władcy – jest o zarówno skromnym mędrcem, rozmyślającym nad sprawami państwa, jak i groźnym wojownikiem, który nie waha się sięgać po miecz, gdy sytuacja tego wymaga. Widzimy dwa oblicza cesarza – cywilne i wojskowe.

William Szekspir przedstawił w swoich dramatach wielu władców. W twórczości genialnego Anglika położony został wielki nacisk na to, że władza prowadzić może do degradacji moralnej. W XIX-wieku angielski myśliciel Lord Acton stwierdził, że „władza deprawuje, a władza absolutna deprawuje absolutnie”. Słowa te można by uznać za motto twórczości Szekspira. W „Makbecie” oraz w „Hamlecie” przedstawił on persony, które nie cofają się przed niczym, by zdobyć upragnioną potęgę. Makbet zdradza najbliższych przyjaciół, zaś stryj Hamleta nie waha się zamordować własnego brata. Japoński reżyser, Akira Kursowa, dokonał adaptacji filmowej „Makbeta”, tytułując ją „Tron we krwi”. To bardzo dobre podsumowanie przesłania obu sztuk Szekspira – każdy tron skłania do zbrodni, zarówno tych, którzy chcą zdobyć władzę, jak i tych, którzy pragną ją zachować.

Również dzisiaj artyści snują rozważania nad dolą „panów świata”. W cyklu fantasy Georga Martina „Pieśń Lodu i Ognia” obserwujemy całą galerię postaci, których głównym celem jest zdobycie królestwa. Nie troszczą się o zwykłych ludzi, cierpiących z powodu wojen, rozpętanych między rodami w trakcie tytułowej „Gry o tron”.

Artyści od stuleci ukazują władzę, jako coś, co pociąga człowieka. Może być ona wykorzystana w sposób dobry, służący szczęściu poddanych – ale wymaga to od króla/księcia/cesarza naprawdę wielkiego charakteru. Łatwo bowiem uznać władzę za cel sam w sobie.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Groteska – definicja charakterystyka...

W XV wieku odkryto w Rzymie niezwykłą grotę pełną zadziwiających malowideł. Przedstawiały one połączenia ludzi i zwierząt i roślin. Motywy owe zaczęły być kopiowane...

Porównaj artykuł Aleksandra Świetochowskiego...

Porównanie manifestu napisanego przez Aleksandra Świętochowskiego z wierszem napisanym przez Adama Asnyka pokazuje podejście przedstawicieli dwóch pokoleń do...

Archetyp literacki – definicja...

DefinicjaArchetyp to jedno z najważniejszych pojęć która wyjaśnia powtarzalność pewnych wątków postaci czy postaw które dostrzec można w literaturze...

Dzięki temu moje życie ma sens......

Najwięksi filozofowie pisarze i naukowcy zastanawiali się czy życie ma sens. A jeśli tak co jest tym sensem? Dzięki czemu nasz czas na ziemi nabiera znaczenia i smaku. Co...

Napisz składające się z trzech...

Pewnie mi nie uwierzycie ale jestem jedynym człowiekiem na świecie który miał kontakt z cywilizacją spoza galaktyki! Wszystko zaczęło się bardzo niepozornie. Jak...

Odyseusz opowiada Telemachowi o...

Telemachu synu mój najdroższy niezwykle jestem szczęśliwy że los zezwolił mi na powrót do ziemi ojczystej. Rad jestem z tego tym bardziej gdyż niejednokrotnie...

„Smutno mi Boże” – porównanie...

Juliusz Słowacki jest autorem „Hymnu” znanego też jako „Smutno mi Boże”. Zapewne jest to jeden z najbardziej popularnych wierszy polskiego romantyzmu...

Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki...

Powieść wydaje się nam czymś oczywistym. Wchodzimy do księgarni i na półkach widzimy głównie powieści tak samo w bibliotekach publicznych czy biblioteczkach...

Motyw prawa w „Antygonie” Sofoklesa...

Na przykładzie „Antygony” Sofoklesa możemy wyróżnić dwa rodzaje praw: te ustanowione przez bogów oraz takie które wymyślili ludzie. Wywołać...