Unikalne i sprawdzone teksty

Motyw zbrodni w literaturze

Zabicie drugiego człowieka we wszystkich kulturach uchodzi za doświadczenie ekstremalne. Nawet w okresach brutalnych i okrutnych odebranie życia uznawano za najgorszą zbrodnię, bądź najsurowszą sprawiedliwość. Twórcy literatury nie cofali się przed rozważaniem psychologicznych i społecznych konsekwencji tego typu czynów. W końcu artyści od zawsze zmagali się z tym, co ostateczne – a cóż może być bardziej ostatecznie niż śmierć?

Smutne refleksje na temat rozlewu krwi znaleźć można w twórczości średniowiecznego francuskiego poety, Franciszka Villona. Autor ów sam zresztą zszedł na drogę przestępstwa, zadając się z grupami złodziei i zabijając w bójce księdza. Kiedy więc w „Wielkim testamencie” trafiamy na opis uczuć człowieka oczekującego na egzekucję, możemy być pewni, że autor w tym miejscu nie fantazjuje. Fragmenty owe tchną przerażającym autentyzmem. W poemacie owym znajduje się też wątek rozważań nad samą istotą zbrodni. Villon przytacza starożytną anegdotę o piracie, który został postawiony przed władcą (chodzi o Aleksandra Wielkiego). Ów cysorz pyta Czemuś iest zbóycą morskim, bracie?. Pirat odpowiada na to rezolutnie:

Czemu mnie zbóycą nazywacie?
Dlatego że na iedney łodzi?
Gdybych miał statków choć ze dwieście,
Nie byłbych, iako iestem, złodziey,
Lecz cysarz, jako wy jesteście.

Villon podkreśla więc względność zbrodni, przynajmniej w jej społecznym odbiorze. Morderstwo popełniane przez złodzieja uchodzi za czyn naganny. Natomiast tysiące mordów, spowodowanych przez żądnych władzy królów rozpętujących wojny, uchodzą za coś normalnego, a nawet godnego pochwały.

Co interesujące, podobne rozważania znaleźć można w „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego. Bohater powieści, Rodion Raskolnikow, rozmyśla nad losami Napoleona. Cesarz Francuzów uważny był w XIX wieku za postać fascynującą, symbol wielkich czynów i wielkiego ducha. A przecież Napoleon miał na sumieniu rozpętanie wielu wojen i śmierć tysięcy ludzi. Rozlew krwi, jakim była wyprawa na Moskwę, skwitował cesarz dowcipem (Od wzniosłości do śmieszności jeden krok – miał wówczas rzec). Być może więc wielkość osiągnąć mogą tylko ci, którzy nie przejmują się moralnymi kwestiami?

„Prawdziwy władca, któremu wolno wszystko, burzy Tulon, urządza rzeź w Paryżu, zapomina o armii w Egipcie, traci pół miliona ludzi w wyprawie na Moskwę i kwituje to kalamburem w Wilnie; takiemu człowiekowi po śmierci stawiają pomniki, a więc jemu naprawdę wszystko wolno. Nie, tacy ludzie widocznie nie są z krwi i kości, ale ze spiżu!"

Niejako wiedziony tym przykładem Raskolnikow popełnia zbrodnię, zabijając lichwiarkę. Jednak wyrzuty sumienia nie dają mu spokoju i ostatecznie wiodą go do przyznania się do winy.

Zarówno Villon, jak i Dostojewski zwracają uwagę na specyficzną cechę ludzkiej natury. Człowiek wzdryga się przed zbrodnią popełnioną na jednostce, ale potrafi wychwalać władców dokonujących rzezi tysięcy. Dzieła Villona i Dostojewskiego nie służą wychwalaniu zbrodni – podkreślają natomiast, że zbrodnia może mieć różne formy, również takie, na które niechętnie zwracamy uwagę.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Jan Matejko Stańczyk – opis interpretacja...

„Stańczyk” to jeden z tych obrazów Jana Matejki który poświęcony jest przyczynom upadku Rzeczypospolitej. Królewski błazen zasiadający na...

Motyw prometejski w literaturze

Motyw prometejski jest jednym z tych motywów które pojawiają się w literaturze bardzo często i chętnie są przywoływane. Jest to związane z samą historią...

Nowy bohater i nowe tematy literatury...

Nazwa renesans pochodzi od francuskiego słowa „renaissance” znaczącego odrodzenie. Doskonale odzwierciedla ono charakter tej epoki która narodziła się...

Socrealizm – cechy przedstawiciele...

Socrealizm jest nurtem w sztuce obowiązującym oficjalne w krajach komunistycznych w okresie rządów Józefa Stalina. Po rewolucji październikowej powstało pierwsze...

Opis misia

Misie należą do najpopularniejszych zabawek na świecie. Niemal każde człowiek miał jako dziecko pluszowego niedźwiedzia który towarzyszył mu we wszystkich przygodach!...

Witold Pruszkowski Sielanka –...

Witold Pruszkowski należał do grona najwybitniejszych malarzy schyłkowego okresu polskiego romantyzmu. W swojej twórczości łączył charakterystyczną dla tej epoki...

Motyw faustyczny w literaturze i...

Motyw faustyczny wywodzi się z dramatu Johanna Wolfganga von Goethego. Wiąże się on z postacią poszukującą odpowiedzi na dręczące ludzkość pytania i problemy dążącą...

Czy rodzice powinni kontrolować...

Bycie gimnazjalistą nie jest łatwą sprawą – to zgody głos zarówno samych uczniów jak i rodziców oraz nauczycieli. Nowa szkoła wiążę się z...

W jaki sposób potęga przeznaczenia...

Refleksja nad przeznaczeniem towarzyszy ludzkości od tysięcy lat. Dotyczy ona nie tylko koncepcji historii (determinizm – wszystko jest zaplanowane – oraz indeterminizm...