Unikalne i sprawdzone teksty

Na czym polegała przemiana Kmicica. Andrzej Kmicic jako bohater dynamiczny

Andrzej Kmicic - chorąży orszański - jest głównym bohaterem „Potopu” Henryka Sienkiewicza. Postać ta po raz pierwszy zostaje wspomniana we wstępie, w którym narrator zarysowuje pokrótce sytuację rodu Billewiczów. W testamencie pułkownika Herakliusza Billewicza, dziadka Aleksandry, znalazł się zapis nakazujący wnuczce poślubić chorążego orszańskiego, a w przeciwnym wypadku wstąpić do klasztoru. Kiedy pewnego zimowego dnia Kmicic odwiedza Wodokty, by spotkać niewidzianą od dziesięciu lat pannę , ich losy splatają się na zawsze.

Wizyta głównego bohatera napełnia Oleńkę radością. Ten przystojny i pełen wigoru żołnierz przypada jej do gustu, a i on sam nie pozostaje wobec niej obojętny. Ustalona została więc data ślubu, a chorąży odjechał do Lubicza (majątku zapisanego mu przez Billewicza).

Wkrótce Kmicic, nie bez udziału swoich kompanów, popełnia dwa haniebne czyny, które zniechęcą do niego Oleńkę. Pierwszym jest zniszczenie portretów Billewiczów w Lubiczu i urządzenie suto zakrapianej uczty (miało to miejsce niemal każdego wieczoru), drugim spalenie Wołmontowiczów, co robi w odwecie za wymordowanie jego towarzyszy. Kiedy bohater, ścigany przez okolicznych żołnierzy, wpada do majątku Oleńki, ta wypędza go i mówi, że przebaczy mu dopiero wtedy, gdy o jego winach zapomni okoliczna szlachta.

Niebawem, w obliczu zagrożenia ze strony szwedzkiej, ogłoszona zostaje mobilizacja. Kmicic, podobnie jak i Skrzetuscy, Zagłoba i Wołodyjowski, wyrusza do księcia Janusza Radziwiłła. Kiedy okazuje się, że mężczyzna jest zdrajcą i wziął stronę najeźdźcy, Wołodyjowski i jego kompani wypowiadają mu posłuszeństwo. Kmicic natomiast, zobowiązany słowami przysięgi, zostaje po stronie Radziwiłła. Wierzy on jego słowom, w których wciąż podkreślana jest troska o ojczyznę.

Nie mija wiele czasu, kiedy książę Bogusław, krewny hetmana Janusza Radziwiłła, uświadamia chorążemu orszańskiemu, że to, co usłyszał od gospodarza zamku w Kiejdanach, było zwykłym kłamstwem. Magnat mówi mu: Rzeczpospolita to postaw czerwonego sukna, za które ciągną Szwedzi, Chmielnicki, Hiperborejczykowie, Tatarzy, elektor i kto żyw naokoło. A my z księciem wojewodą powiedzieliśmy sobie, że z tego sukna musi się i nam tyle zostać w ręku, aby na płaszcz wystarczyło; dlatego nie tylko nie przeszkadzamy ciągnąć, ale i sami ciągniemy. Główny bohater jest zdruzgotany. Myślał bowiem, że służy ojczyźnie, a okazało się, że wspiera zdrajcę. Postanowił więc porwać księcia Bogusława, by udowodnić swoją niewinność. Magnatowi udało się jednak uciec, a w dodatku ranił on Kmicica.

W tym momencie sytuacja głównego bohatera nie jest godna pozazdroszczenia, nie tylko ze względu na rany. Bohater, przerażony swoim położeniem, musi zmyć dwie plamy. Pierwsza to przewinienie, jakiego dopuścił się w Wołmontowiczach, druga to pomoc zdrajcy ojczyzny. Gdyby tego było mało, Radziwiłł rozpuścił plotkę, jakoby Kmicic chciał pojmać króla i oddać Szwedom za 100 czerwonych złotych.

Główny bohater postanawia odkupić swoje winy służbą ojczyźnie. Zamierza udać się do króla i ofiarować mu swoje usługi. Musi jednak zmienić nazwisko, ponieważ wieści o zdrajcy Kmicicu rozeszły się po całej Rzeczpospolitej. Posługuje się więc nazwą jednej z miejscowości, które od zawsze pozostawały w posiadaniu jego rodziny (Babinicze). W tym momencie główny bohater zmienia tożsamość i staje się Andrzejem Babiniczem.

Jako Babinicz Kmicic dokonuje wielu heroicznych czynów. Bierze udział w obronie Częstochowy, gdzie wysadza kolubrynę; wymyka się Kuklińskiemu; przemierza tereny całej Rzeczpospolitej. Kiedy dostaje się na Śląsk, staje przed obliczem króla i o oblężeniu Jasnej Góry. Następnie uczestniczy w eskorcie władcy do majątku Lubomirskich. Gdy naprzeciwko orszaku pojawiają się szwedzcy żołnierze, Kmicic nie kalkuluje. Rusza do ataku, a jego postawa pozwala władcy ujść z życiem. Sam bohater zostaje ciężko ranny, a ostatnie słowa, jakie wypowiada przed utratą przytomności, brzmią: Jam nie Babinicz, jam Kmicic.

Honorowa i pełna poświęceń służba Rzeczpospolitej pod nazwiskiem Babinicza pozwala Kmicicowi zrehabilitować swą osobę. Co znamienne - nie poprzestaje on na tym, lecz wciąż bierze udział w walkach. Nawet gdy znajduje się w pobliżu Taurogów lub nieświadomie ratuje Oleńkę w Wodoktach, nie opuszcza stanowiska.

Kmicic jest bohaterem dynamicznym. W trakcie rozwoju akcji utworu przechodzi on wyraźną zmianę, którą można określić jako dwupłaszczyznową. Niegdyś był on warchołem, awanturnikiem i człowiekiem porywczym (atak na Wołmontowicze, porwanie Oleńki), później wykorzystywał swój spryt w słusznych celach, zawsze działając w sposób przemyślany. Pierwsza zmiana zachodzi więc na gruncie osobowości bohatera.

Drugą zmianą jest oczyszenie swego imienia i udowodnienie, że troska o dobro ojczyzny zawsze zajmowała szczególne miejsce w sercu Kmicica. Heroiczna i okupiona wieloma ciężkimi ranami służba ojczyźnie sprawia, że sam Jan Kazimierz dokonuje rehabilitacji potępianego niegdyś żołnierza.

Główny bohater „Potopu” jest kreacją wyjątkową. To postać stworzona w oparciu o wzorce zaczerpnięte z powieści łotrzykowskiej (Kmicic - warchoł, awanturnik), etosu rycerskiego (Kmicic - obrońca ojczyzny), tradycji romantycznej (przemiana, poświęcenie idei) oraz, co charakterystyczne dla twórczości Sienkiewicza, powieści walterscottowskiej. Przemiana wewnętrzna chorążego orszańskiego znacznie wpływa bowiem na losy Rzeczpospolitej.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Szydercy prześmiewcy parodyści...

Błazen był od wieków figurą niezwykle istotną w kulturze. Podkreślał on chwiejność umowność hierarchii społecznych zmuszając możnych tego świata do pokory....

Człowiek złagrowany – „Inny...

Gustaw Herling-Grudziński w „Innym świecie” przedstawia obraz człowieka złagrowanego. Chodzi tu o szczególne zmiany jakie zachodzą w psychice i zachowaniu...

Czy gimnazjaliści z Klerykowa byli...

Stefan Żeromski opierając się na własnych wspomnieniach i obserwacjach napisał powieść „Syzyfowe prace”. To dzieło bez wątpienia wielowątkowe – przedstawia...

Maski w teatrze greckim – geneza...

Geneza zjawiskaTeatr grecki był teatrem specyficznym który dał początki współczesnym formom teatru. Jego początkiem były obchody związane z kultem boga Dionizosa....

Moja ulubiona książka

Każda przeczytana książka wywiera wpływ na czytelnika. Niezależnie czy sięgam po lektury czy też książki które sama chcę przeczytać każda z nich jest dla mnie...

Powieść epistolarna – definicja...

Definicja i wyznaczniki Powieść epistolarna to odmiana powieści która jest niezwykła przede wszystkim przez swoją budowę. Jak sama nazwa wskazuje jest to powieść...

Opis krajobrazu górskiego

Wysokie góry oraz lasy to najważniejsze z elementów krajobrazu górskiego. Szczyty widoczne w oddali górują nad wszystkim co widoczne majacząc się...

Człowiek renesansu – cechy definicja...

Definicja Człowiek renesansu to określenie które niejednokrotnie używane jest w codziennych kontaktach i weszło do języka potocznego. Oznacza ono osobę która...

Trudna sztuka dorastania bohaterów...

Oświecenie przykładało szczególną wagę do mądrości i spokojnej „zimnej” obserwacji rzeczywistości. Romantyzm stanął niejako w kontrze do tych postulatów....