Unikalne i sprawdzone teksty

Neoromantyzm – charakterystyka, cechy, przedstawiciele

Charakterystyka

Neoromantyzm to pojęcie stosowane do określenia tendencji i prądów nawiązujących do epoki romantyzmu, jakie obecne były w literaturze polskiej od lat 80 XIX stulecia. Odwoływał się on nie tylko do charakterystycznych dla rodzimej epoki wartości patriotycznych, ale także manifestujących się w ogólnoeuropejskiej sztuce nurtów głoszących indywidualizm, pesymizm, idealizm, irracjonalizm (transcendentność), subiektywizm.

Kierunek ten z jednej strony głosił wyższość artysty (jednostki wybitnej) nad ogółem społeczeństwa (zwanych filistrami, czyli ludźmi pozbawionymi ambicji) i wprowadzał swoisty kult sztuki, a z drugiej prezentował idee narodowe w sposób charakterystyczny dla romantyzmu, traktując je jako uniwersalne i godne poważania. Wyraźnie zaznacza się więc opozycja między poprzedzającym tę epokę pozytywizmem a następującym po nim prądem umysłowym, co uwidacznia się w gwałtownym odejściu od naukowego sposobu postrzegania świata.

Cechy

Epoka określana często neoromantyzmem to czas ponownego odkrycia poezji okresu o cezurze 1822 – 1863. Największą popularnością cieszyli się: Słowacki – patron duchowy indywidualizmu i mistycyzmu (szczególne uznanie zyskały jego dzieła mistyczne – „Król Duch”, „Sen srebrny Salomei”, „Genezis z Ducha” itp.), Mickiewicz (kojarzony przede wszystkim z ideami narodowowyzwoleńczymi), Norwid.

Idee charakterystyczne dla romantyzmu zostały owocnie przeszczepione na nowy grunt. Głoszono pełną swobodę artystyczną, powróciła fascynacja ludowością, na fundamencie ówczesnej filozofii ponownie zakwitł intuicjonizm (Bergson) oraz wykiełkował dekadentyzm (Schopenhauer; sam dekadentyzm to pojęcie nowe, lecz widoczne są jego związki z romantycznym pesymizmem). Artyście na nowo przypisano cechy szczególne, jeszcze raz zwrócono się w stronę irracjonalizmu, eksplorując przestrzenie niezbadane, zagadkowe. Nie zapomniano także o ojczyźnie, poszukując nowych, bardziej wyrazistych niż pozytywistyczne sposobów wyrażania tej idei.

Pierwszy, bardziej uniwersalny nurt myślowy obecny w neoromantyzmie posługiwał się przede wszystkim poezją, prozą poetycką, powieścią i dramatem. Z kolei drugi – patriotyczny manifestował się głównie w dramatach historycznych.

Przedstawiciele

Najwybitniejszym przedstawicielem neoromantyzmu był Stanisław Wyspiański. Jego dramaty – „Wesele”, „Wyzwolenie”, „Noc listopadowa”, „Warszawianka” – wyraźnie nawiązywały do romantyzmu, podejmując tematykę patriotyczną, wprowadzając motywy transcendentne i stanowiąc swoiste rozliczenie z historyczną lekcją miłości ojczyzny. Wśród przedstawicieli nurtu określanego jako bardziej uniwersalny, mniej hermetyczny wymienić można Przybyszewskiego, który obficie nawiązywał do Słowackiego.

Sam termin „neoromantyzm” zawdzięczany jest Wilhelmowi Feldmanowi i Edwardowi Porębowiczowi. Chociaż postulowano jego stosowanie do określania całej epoki datowanej na okres 1880 – 1918, wielu badaczy i krytyków odrzuciło ten pomysł, uważając, iż będzie to określenie zbyt jednoznaczne, wskazujące na wyłącznie romantyczne korzenie Młodej Polski.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Motyw domu i rodziny w literaturze...

Dom i rodzina zajmują istotne miejsce w życiu każdego człowieka. Paradoksalnie ma to miejsce nawet w przypadku osób które ich nie posiadają – w końcu...

Bajka Żegoty – interpretacja

Bajka Grockiego opowiedziana przez Żegotę czyli opowieść o ziarnie zawarta została w pierwszej scenie trzeciej części „Dziadów”. Mężczyzna tytułujący...

Stanisław Wyspiański Dziewczynka...

W malarstwie Stanisława Wyspiańskiego dzieci zajmowały miejsce szczególne. Artysta cenił ich naturalność i delikatność chętnie przenosząc się w rzeczywistość...

„Cierpienia młodego Wertera”...

Początki powieści epistolarnej sięgają XVIII stulecia. Za pierwszy przykład realizacji tego nurtu literackiego uważane jest dzieło Samuela Richardsona - „Pamela...

Dlaczego warto chodzić do teatru?...

W dzisiejszych czasach teatr jest coraz mniej popularną rozrywką. Zdecydowanie więcej czasu spędzamy w kinie przed komputerem lub też przed telewizor. Wiele teatrów...

Liberalizm – geneza definicja...

Liberalizm to nurt polityczny (ideologia) kładący szczególny nacisk na wolność polityczną i gospodarczą. Historycy idei doszukują się korzeni liberalizmu już...

Na podstawie satyry „Żona modna”...

Satyra Ignacego Krasickiego „Żona modna” doskonale przedstawia zwyczaje i przywary Polaków w XVIII wieku. W utworze skontrastowane zostały dwie postawy reprezentowane...

Moja szkoła – opis

Moja szkoła to duży budynek położony na obrzeżach miasta. Jest to miejsce pełne zieleni a tuż obok szkoły znajduje się niewielki las w którym uczniowie mają...

Czesław Miłosz – poeta-moralista...

Czesław Miłosz należy do najwybitniejszych polskich (a zarazem światowych) poetów XX stulecia. Jednocześnie był on wybitnym obserwatorem swojej epoki i niezwykłym...