Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Obraz szlachty w wierszu „Zbytki polskie” i satyrze „Świat zepsuty”

Poeci od wieków wypominali swoim rodakom wady i przywary. Satyra była środkiem, który miał na celu poprawę obyczajów i sytuacji politycznej, zmotywowanie współobywateli do większego starania o dobro kraju oraz pokazanie, jakie ich wady są najbardziej niebezpieczne. Również polscy autorzy epoki staropolskiej często sięgali po ten środek wypowiedzi – wskazać tu można choćby Wacława Potockiego i Ignacego Krasickiego. Jak ci dwaj poeci widzieli szlachtę polską, do której przecież sami należeli? Z pewnością nie szczędzili jej surowej krytyki. Nakreślone przez nich obrazy rodaków są zbieżne w wielu punktach, chociaż obu twórców dzieli ponad wiek.

Wacław Potocki pisał w XVII stuleciu. Kondycji szlachty poświęcił między innymi „Zbytki polskie”. Według autora „Wojny chocimskiej” Polacy we dnie i w nocy myślą wyłącznie o luksusach. To, co ich interesuje, to drogocenne przedmioty, biżuteria, pełny przepychu ceremoniał (Żeby w drodze karety, w domu drzwi barwiani/
 Strzegli z zapalonymi lontami dragani). Za tym umiłowaniem bogactwa idzie zniewieścienie – skoro sarmaci noszą już perły przy pasach, to niedługo zaczną je przypinać do uszu, wzorem kobiet. Więc naród szlachecki traci pieniądze i czas na zbytki, a równocześnie  „się co rok w granicach swych ojczyzna zwęża”. Dla Potockiego sytuacja ta jest oburzająca. Niemal nikt nie dostrzega, że taka postawa przyczynia się do upadku ojczyzny i tragedii przyszłych pokoleń. Wiersz kończy się wezwaniem, by się ocknąć i podjąć wojnę z poganami (Turkami).

Krytyka szlachty w „Świecie zepsutym” biskupa Krasickiego jest jeszcze bardziej dojmująca. Wiek po Potockim Polacy nadal skupiają się na uciechach, jakie zapewnić im mogą luksusy. Krasicki pisze wręcz, że tłuszcza bezbożna w otchłań zbytków bieży. Jednak do tej, godnej przecież gruntownej krytyki, cechy dołączyły kolejne wady. Poeta zwraca uwagę, iż wykpiwana bywa sama idea moralności. Z oburzeniem zauważa:

Pełno ksiąg bezbożnych,
Pełno mistrzów zuchwałych, pełno uczniów zdrożnych;
A jeśli gdzie się cnota i pobożność mieści,
Wyśmiewa ją zuchwałość nawet w płci niewieściej.

Rozluźnienie zasad moralnych i pogoń za zyskiem sprawiają, że znaczenie tracą największe świętości, takie jak rodzina. Zysk serca opanował. Rozpadają się małżeństwa zawierane wyłącznie z powodów finansowych, dzieci nie szanują rodziców, a w relacje rodzeństwa wkradła się niechęć i nienawiść. Krasicki zauważa, że to wszystko dalekie jest od ideałów skromności, pobożności i pracowitości, wyznawanych przez przodków – a to te ideały zapewniły im potęgę i bogactwo. Teraz, na skutek powszechnego zepsucia, wszystkie te osiągniecia są zagrożone. Polska może upaść, niczym starożytny Rzym. Stąd podsumowujące utwór wezwanie do opamiętania, do poprawy, która sprawi, że będzie szansa uniknąć kolejnych rozbiorów (Krasicki pisał po pierwszy rozbiorze Polski).

Zarówno Potocki, jak i Krasicki rysują negatywny obraz szlachty polskiej. Polakom brak ideałów, nad poświęcenie i skromność przedkładają nieumiarkowane wydatki i „rozpustę”. Obaj zwracają uwagę na polityczne skutki takiego zachowania – pogrążona w konsumpcji szlachta nie zwraca uwagi na kolejne klęski, spotykające Polskę. W polityce też można znaleźć odpowiedź na pytanie, dlaczego Krasicki wypowiada się o Polakach dużo ostrzej niż Potocki. Musimy bowiem pamiętać, że autor „Zbytków polskich” pisał w czasach trudnych dla Rzeczypospolitej, w burzliwym, pełnym wojen wieku XVII. Jednak mimo wielu strasznych ciosów, jakie spotkały Polskę (np. Potop szwedzki), była ona ciągle potęgą. Krasicki natomiast tworzył w okresie po pierwszym rozbiorze – wtedy zaś nikt nie mógł uważać jego ojczyzny za mocarstwo. Biskup-poeta doczekał więc przepowiedni, głoszonych przez Potockiego – trudno się więc dziwić, że jest wobec rodaków dużo bardziej krytyczny.

 

Losowe tematy

Artystyczne interpretacje historii...

Starożytna sentencja mówi że historia jest nauczycielką życia. Mało jednak kto sięga po obszerne opatrzone przypisami rozprawy naukowe. Większość ludzi poznaje...

Powrót syna marnotrawnego Rembrandt...

„Powrót syna marnotrawnego” to siedemnastowieczny obraz stworzony przez Rembrandta van Rijna. Holenderski artysta uwiecznił scenę pochodzącą z jednej z...

Wizja Boga świata i człowieka...

Chociaż spuścizna artystyczna Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego nie imponuje objętością – po żyjącym ok. 30 lat poecie zachował się zaledwie 1 tom poetycki liczący...

Katastrofizm – definicja charakterystyka...

Katastrofizm należy do bardzo charakterystycznych prądów kulturalnych XX wieku a jego rozkwit przypada na dwudziestolecie międzywojenne. Jednak korzenie nurtu tkwią...

Szkoła ateńska Rafael Santi -...

„Szkoła ateńska” to fresk który został stworzony przez artystę o nazwisku Rafael Santi. Dzieło powstało w epoce renesansu. Znajdujący się w Pałacu...

Opowiadanie o miłości nastolatków...

Tego dnia w szkole odbywała się dyskoteka. Jak zawsze Kasia spięła długie włosy w wysoki kucyk pomalowała usta błyszczykiem i ubrała ulubioną spódnicę. Wiedziała...

„W ludziach jest więcej rzeczy...

Albert Camus był wielkim pisarzem laureatem nagrody Nobla człowiekiem uznawanym wręcz za „sumienie Francji”. Stwierdził on kiedyś że W ludziach jest więcej...

Sensualizm – definicja charakterystyka...

Sensualizm to słowo które w swoim znaczeniu nawiązuje do zmysłów i to one w opisywanym poglądzie określanym odgrywają największą rolę. Pogląd ten swoje...

Miłość jako natchnienie pisarzy...

Miłość stanowi jedno z najsilniejszych uczuć jakich doświadczyć może człowiek. Skłania do poświęcenia zdrowia a nawet życia dla dobra ukochanej osoby. Inspiruje do...