Unikalne i sprawdzone teksty

Pan Tadeusz jako epopeja narodowa

Epopeja oznacza rozbudowany utwór poetycki o charakterze epickim, który ukazuje ważne, doniosłe z punktu widzenia danej zbiorowości wydarzenia historyczne, kreując na ich tle opowieść - np. o czynach bohaterskich. Gatunek ten wywodzi się ze starożytności, a jednymi z najważniejszych przykładów, które wciąż wpływają na naszą kulturę, są „Iliada” i „Odyseja”.

„Pan Tadeusz” niewątpliwie jest dziełem o charakterze narodowym. Przejawia się to zarówno w idei towarzyszącej jego powstaniu - wlaniu nadziei w serca rodaków i przypomnieniu im wspaniałego obrazu ojczyzny - jak i w podejmowanej przezeń tematyce. Utwór ukazuje wydarzenia rozgrywające się na dawnych terenach Rzeczpospolitej, dla których tłem są wojny napoleońskie (w tym wieści o coraz rychlejszym przybyciu wojsk cesarza na wschód). Świat przedstawiony w utworze został wzbogacony niezwykle różnorodnym i starannie oddanym obrazem dawnej obyczajowości, a rozgrywające się w nim wydarzenia ściśle wiążą się z historią.

Jako postać głównego bohatera, a więc typowego dla epopei herosa, postrzegać można Jacka Soplicę. Chociaż jego biografia odległa jest od nieskazitelnych postaci przywoływanych w eposach, dokonuje on wielu wspaniałych, godnych pochwały czynów, wykazując się bohaterstwem w czasie wojen, planując rychłe oswobodzenie ojczyzny oraz poświęcając własne życie dla ratowania Horeszków. Naznaczona popełnionymi błędami historia czyni go znacznie bliższym dla odbiorcy, a zarazem wprowadza w jego kreację nieco charakterystycznej dla romantyzmu tajemniczości.

W dziele Mickiewicza wyróżnić można także bohatera zbiorowego - jest nim szlachta. Przedstawiona została ona w momencie przełomowym - tak dla Rzeczpospolitej i jej mieszkańców, jak dla samej siebie. Z jednej strony stają bowiem przedstawiciele tej warstwy przed możliwością wzięcia udziału w walce o ponowną wolność, z drugiej - poprzez nieustannie zachodzące zmiany - stopniowo usuwają się w cień, wraz ze swoimi tradycjami i obyczajami, ustępując miejsca nowemu światopoglądowi, nowemu modelowi życia.

Także pod względem formalnym „Pan Tadeusz” wyraźnie nawiązuje do dawnych epopei. Rozpoczyna go inwokacja, a więc rozbudowana apostrofa, w której narrator zwraca się do Litwy (Muza) oraz Matki Boskiej. Sam narrator, zwyczajem eposów, jest postacią wszechwiedzącą, mającą nieograniczony dostęp do informacji - także do stanów psychicznych poszczególnych bohaterów. Dzieło napisane zostało regularnym trzynastozgłoskowcem, który odpowiada antycznemu heksametrowi. Przy tym zawiera ono opisy scen militarnych oraz wiele rozbudowanych porównań (zwanych porównaniami homeryckimi).

Kwestią problematyczną w wypadku „Pana Tadeusza” stają się język oraz różnorodność przedstawianych scen. Obok wydarzeń podniosłych, mogących wpłynąć nie tylko na życie lokalnej społeczności, ale także całego narodu, przedstawiane są sytuacje zabawne, jednostkowe (Telimena i mrówki, spór Rejenta i Asesora itp.). Tym samym zróżnicowany staje się język - dostosowany do wymogów narracji. Jest on zarówno podniosły, poważny, jak i żartobliwy, momentami wręcz gawędziarski (głównie za sprawą Wojskiego).

Poemat Adama Mickiewicza, chociaż nieco odbiega od dawnych i niezwykle rygorystycznych wzorców, z pewnością może być traktowany jako polska epopeja narodowa. Autor z wielką starannością utrwalił żywy obraz czasów minionych, dając przyszłym generacjom wspaniałe i nieocenione źródło informacji na temat dawnych obyczajów i zwyczajów. Przy tym wplótł w swoje dzieło pewne elementy charakterystyczne dla polskiego romantyzmu, a więc motyw ojczyzny, motywy ludowe, opisy przyrody (jako żywej, w pewien sposób partycypującej w wydarzeniach) oraz wykreował bohatera romantycznego (Jacka Soplicę), wokół którego roztacza się aura tajemniczości, a którego czyny stały się inspiracją dla kolejnych pokoleń.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Władysław Podkowiński Szał uniesień...

„Szał uniesień” Władysława Podkowińskiego to z pewnością jeden z najlepiej znanych polskich obrazów okresu przełomu wieków XIX i XX. Entuzjastycznie...

Dlaczego ciekawie byłoby żyć...

Czy zastanawialiście się kiedyś w jakich czasach chcielibyście żyć? Ja nieraz spędzałem całe dnie rozmyślając nad tym. Świat za oknem wydaje mi się dość nudny...

„Kartoteka” Tadeusza Różewicza...

„Kartoteka” Tadeusza Różewicza często określana jest jako antydramat ponieważ została skonstruowana na zasadach łamiących tradycyjną konwencję gatunku....

„Inny świat” a opowiadania...

Wiek XX przyniósł ludzkości nieznane do tej pory przykłady okrucieństwa. Jednym z symboli tego stulecia stały się obozy koncentracyjne. Przyjmuje się iż wynaleźli...

„Przedwiośnie” jako powieść-dyskusja...

Akcja „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego umieszczona została w szczególnym przełomowym dla Polski wycinku historii. Po zakończeniu I wojny światowej...

Motyw holocaustu w literaturze....

Dokonana w czasie II wojny światowej przez III Rzeszę eksterminacja Żydów należy do najmroczniejszych kart historii XX wieku a być może całych dziejów ludzkości....

Władysław Podkowiński Dzieci...

Znanego przede wszystkim z symbolistycznego „Szału uniesień” Władysława Podkowińskiego nie ominęła fascynacja impresjonizmem który na przełomie XIX...

„Ludzie ludziom zgotowali ten...

„Ludzie ludziom zgotowali ten los” – takim mottem poprzedziła Zofia Nałkowska swoją książkę „Medaliony”. Słowa te posiadają dużą wagę...

Opis tajemniczego ogrodu

Tajemniczy ogród był niegdyś miejscem niezwykle pięknym i tętniącym życiem. Jednakże po tragicznym wypadku sytuacja uległa zmianie. Tajemniczy ogród stał...