Unikalne i sprawdzone teksty

Poeci baroku wobec śmierci i przemijania. Wypracowanie

Barok należało do epok, które szczególną wagę przywiązują do wątku śmierci i przemijania. Oczywiście problemy związane ze świadomością własnego końca dręczyły człowieka we wszystkich okresach historii, ale nie zawsze znajdowało to tak wyraźne i głębokie odbicie w sztuce. Przecież to barokowe malarstwo zasłynęło z motywu „vanitas”, wyrażanego najczęściej w postaci umieszczonej na obrazie czaszki, symbolu przemijania. Trupia głowa towarzyszy zarówno świętemu Hieronimowi z płótna Caravaggia (1607), jak i wytwornym ambasadorom z dzieła Hansa Holbeina. Również poezja tego okresu, w tym poezja polska, przywiązywała szczególną wagę do kwestii „przemijania chwały świata”.

Wyraźnie podkreśla ulotność ludzkiego życia Mikołaj Sęp-Sarzyński.

Z wstydem poczęty człowiek, urodzony
Z boleścią, krótko tu na świecie żywie
– zauważa poeta w Sonecie II. Życie na ziemi przebiega w ciągłym cieniu śmierci, która tuż za nami spore kroki czyni (Sonet I). Wszystkie uroki ziemskie są tylko cieniami, odwodzącymi człowieka od spraw wiecznych, czyli prawd religii chrześcijańskiej. W pewnym sensie przemijanie nie jest więc czymś, co powinno wzbudzać nas smutek. Wręcz przeciwnie – oznacza ono przybliżanie się do chwili, gdy będziemy oglądać Boga. Życie to bojowanie przeciw siłom szatana. Ów srogi ciemności/ Hetman czyha na nasze dusze nieustannie. Więc chwila odejścia z tego świata wydaje się wytchnieniem, odpoczynkiem u boku Ojca niebieskiego.

Nieco inaczej do zagadnienia pochodzi Daniel Naborowski. Również on odnotowuje krótkość i kruchość egzystencji ludzkie. Życie to dźwięk, cień, dym, wiatr, błysk, głos, punkt („Krótkość żywota”). Poeta dodaje też: „Między śmiercią, rodzeniem byt nasz , ledwie może/ Nazwan być czwartą częścią mgnienia”. Jednak Naborowski, chociaż również jest człowiekiem religijnym, nie uważa, iż należy świat całkowicie odrzucić. Wręcz przeciwnie – skoro mamy już świadomość, że życie jest krótkie i są ważniejsze sprawy niż nasze bytowanie na ziemi (Bóg i życie wieczne), to nie ma przeszkód, by korzystać z uroków świata. Być może objawia się tu wpływ kalwinizmu, wyznawanego przez Naborowskiego. W końcu kalwinizm wiązał się z doktryną predestynacji, oznaczającą, że człowiek od początku jest skazany na zbawienie lub potępienie. A skoro Bóg wydał już swoje wyroki i dobry chrześcijanin zostanie zbawiony, to nie ma powodu, by nadmiernie się umartwiał. Jest to konstatacja różna od tej, którą zazwyczaj przyjmowali surowi protestanci, ale dość logiczna. Naborowski kończy więc utwór „Marność” słowami:

Miłujmy i żartujmy,
Żartujmy i miłujmy,
Lecz pobożnie, uczciwie,
A co czyste, właściwie.

Również wiersz „Róża” dać może wgląd w poglądy poety na przemijanie. Kwiat ów jest cudowny, ale posiada kolce. I tak jest ze wszystkim – rozkosz sama nigdy, lecz z troską na poł. Trzeba więc nauczyć się cierpliwie znosić przeciwności, bowiem są one czymś naturalnym, a zarazem czerpać radość z piękna świata.

W poezji barokowej motyw przemijania miał istotne znaczenie. Autorzy owej epoki doskonale zdawali sobie sprawę z ulotności życia i nieustannym przybliżaniu się każdego człowieka do śmierci. Jednak nie popadali z tego powodu w rozpacz – nadzieję przynosiła religia oraz świadomość, że żywot ludzki, chociaż ulotny, ma też swoje uroki.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

„Zemsta” - sprawozdanie z książki...

„Zemsta” to komedia napisana przez Aleksandra Fredrę na początku lat 30 XIX stulecia. Na okładce tej pozycji najczęściej pojawiają się mur krokodyl szlachcic...

Charakterystyka porównawcza Stanisławy...

W noweli „Siłaczka” (1895) Stefan Żeromski odmalował dylematy i postawy polskiej inteligencji pod koniec XIX wieku. Polska znajdowała się wówczas pod...

Kordian jako spiskowiec

Tytułowy bohater dramatu Juliusza Słowackiego jest postacią dynamiczną. Wraz z rozwojem fabuły zdobywając nowe doświadczenia i poznając mechanizmy rządzące światem...

Moralność pani Dulskiej jako dramat...

Naturalizm był prądem który pojawił się w literaturze w drugiej połowie XIX wieku przede wszystkim za sprawą twórczości Emila Zoli. Autor ów dorobił...

"Stajesz się odpowiedzialny na...

„Mały Książę” Antoine’a de Saint-Exupery’ego to piękna alegoryczna opowieść o miłości i przyjaźni. Autor w historii chłopca zamieszkującego...

Świat bez zawiści - apel do współczesnego...

Szanowni państwo! Wiele problemów dręczy ludzkość w naszych czasach. Głód problemy klimatyczne bieda należą do najistotniejszych. Jest jednak problem który...

Opisz jedną z przygód Bilbo Bagginsa...

Bilbo Baggins był niezwykłym hobbitem. Choć wcześniej wiódł w miarę spokojne życie wszystko zmieniło się kiedy na swej drodze spotkał Gandalfa. Od tej pory miał...

Prometeizm w Dziadach

Prometeusz był jedną z najbliższych człowiekowi postaci mitologicznych. Nie tylko ukształtował on tę słabą istotę z gliny i tchnął w nią ducha ale także przeciwstawił...

Nazwiska znaczące w literaturze...

Nazwisko znaczące w literaturze to zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego „nazwisko bohatera utworu literackiego które stanowi aluzję do charakteru lub...