Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

„Rok 1984” jako antyutopia

„Utopia” to dzieło Tomasza Morusa. Renesansowy autor przedstawił w niej wizję idealnego ustroju politycznego. Książka ta dała nazwę całemu gatunkowi literackiemu, istniejącemu już wcześniej, przynajmniej od czasów Platona. Szczególnie popularne motywy utopijne stały się w XVIII stuleciu, okresie oświecenia. Intelektualistom wydawało się, że w wieku rozumu niewiele trzeba, by odrzucić zabobony i wcielić w życie plany doskonałego społeczeństwa. Każdy więc chciał przedstawić swój pomysł na naprawę świata.

Historia ukazała jednak swoje ironiczne oblicze. Zrodzona z marzeń oświecenia Rewolucja Francuska nie przyniosła świata z marzeń. Pokazała za to mroczną stronę utopijnego myślenia, kiedy okazało się, że dążenia do zbudowania społeczeństwa bez wad kończyć mogą się rozlewem krwi.

Nie zniechęciło to jednak marzycieli (i fanatyków), którzy wciąż śnili o idealnej ziemi. W 1917 roku do władzy w Rosji doszli komuniści i podjęli największą w dziejach ludzkości próbę wcielania utopii w życie. W 1922 we Włoszech rząd stworzyli faszyści, a w 1933 roku nazizm zapanował w Niemczech. Mussolini i Hitler również pragnęli zbudować idealny świat – chociaż ich wizja idealnego świata z pewnością była różna od naszej. Wszystkie te trzy próby skończyły się tragedią i milionami ofiar.

Tak jak dawniej pisarze tworzyli literackie utopie, zanim były one wcielane w życie, tak w XX wieku autorzy zaczęli polemizować z ustrojami, które ogłaszał, że już budują krainy szczęśliwości. Dało to początek nurtowi, znanemu jako „antyutopia”. Jedną z najważniejszych antyutopii pozostaje bez wątpienia „Rok 1984” George’a Orwella.

W powieści brytyjskiego pisarza przedstawiony zostaje system totalitarny, zbudowany na szczytnych wydawałoby się ideałach. Angsoc (angielski socjalizm) stworzył nawet ministerstwa odpowiedzialne za miłość i prawdę. Przy bliższym spojrzeniu okazuje się jednak, że rzeczywistość angsocu jest tak naprawdę schizofreniczna. Ministerstwo Pokoju toczy wojnę, zaś ministerstwo prawdy zajmuje się tworzeniem zakłamanego, propagandowego obrazu rzeczywistości.

Inwigilacja jest wszechobecna – kamery śledzą ludzi na każdym kroku, a podstawieni agenci mają za zadanie wykrywać „myślozbrodnię”. Nawet bowiem niewyartykułowany sprzeciw wobec reżimu uchodzi za zdradę państwa. Urzędnicy ministerstwa prawdy pracują zresztą nad modyfikacjami języka, które uniemożliwią sformułowanie jakichkolwiek wątpliwości w kwestii polityki partii. Jednocześnie propagandyści wmawiają ludziom, iż żyją w szczęściu i dobrobycie, w prawdziwej utopii.

Powieść Georga Orwella ukazuje, jak szlachetne idee degenerują się w tyranię. Funkcjonariusz partii wprost mówi bohaterowi, że celem angsocu jest władza sama dla siebie. Orwell zauważył ważną rzecz. Dla całkowitej przemiany społeczeństwa, jakiej pragną zwolennicy utopii, potrzebna jest absolutna władza. Ale jeśli ktoś posiądzie już tę władzę, to przestaje mu zależeć na wprowadzeniu zmian. Liczy się już tylko zachowanie zdobytej potęgi. To pokusa, której żaden człowiek nie potrafi się oprzeć.

Powieść Orwella to nie tylko studium totalitarnego państwa. Jest ona też posępną opowieścią o tym, jak pociąg do czynienia dobra zmienia się w pożądanie władzy, a idealiści stają się tyranami.

Losowe tematy

Sceptycyzm ironia żart w twórczości...

Wisława Szymborska znana jest z poezji pełnej uszczypliwej ironii i nieco złośliwej refleksji nad rzeczywistością. Jednocześnie twórczość owa stanowi wyraz sceptycznego...

Dramat romantyczny – definicja...

Definicja i wyznaczniki gatunku Dramat romantyczny to gatunek który ukształtował się w epoce specyficznej którą był romantyzm właśnie. Zerwanie z zasadami...

Cezary Baryka jako bohater romantyczny?...

Cezaremu Baryce - głównemu bohaterowi „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego - czytelnik towarzyszy przez całą młodość. Najpierw obserwuje psotnego młodzieńca...

Motyw gór (i jego funkcje) w literaturze...

Góry od wieków fascynują ludzi. Pytani dlaczego zdobywają kolejne szczyty alpiniści odpowiadają – ponieważ istnieją. Ta paradoksalna odpowiedź doskonale...

Obraz Warszawy w „Ludziach bezdomnych”...

Warszawa nie jest głównym miejscem akcji powieści Stefana Żeromskiego „Ludzie bezdomni”. Jednak wprowadzenie tego miejsca akcji staje się niesamowicie...

W dłuższej wypowiedzi pisemnej...

Dziennikarze i naukowcy alarmują że sztuka czytania zanika. Coraz mniej osób sięga po słowo drukowane preferując zamiast tego filmy lub gry komputerowe. Książki...

Witold Gombrowicz „Ferdydurke”...

Streszczenie W klasie panował hałas a uczniowie zajmowali miejsca krzycząc jakby za chwilę mieli zamilknąć na zawsze. Nagle nie wiadomo skąd na katedrze pojawił się...

Na podstawie interpretacji satyry...

Wiek XVIII i oświecenie należały do epok kiedy literatura nabrała szczególnej wagi. Filozofowie i pisarze zaczęli być ważnymi uczestnikami gry politycznej ich słowa...

Judym jako bohater romantyczny

Tomasz Judym to główny bohater powieści „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego. Dzieło to ukazało się w roku 1900 i uważane jest powszechnie za symbol...