Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Rozwiń myśl Czesława Miłosza: „Czymże jest poezja, która nie ocala narodów ani ludzi?”

W wierszu Czesława Miłosza „Przedmowa” pada pytanie Czymże jest poezja, która nie ocala narodów ani ludzi? Jaka refleksja stała za tym retorycznym pytaniem?

Dla zrozumienie myśli poety ważne jest odnotowanie, iż utwór powstał w 1945 roku. Kontekst niejako sam się narzuca – była nim oczywiście II wojna światowa, która zakończyła się w tym roku. Przyniosła ona niezmierzone cierpienia, śmierć dziesiątków milionów ludzi, komory gazowe. Podobnie, jak wielu innym autorów w owym czasie, Miłosz stanął przed problemem, czy dotychczasowa kultura ma w ogóle jakiś sens, skoro nie mogła zapobiec tej monstrualnej rzezi? Niemcy uchodzili za naród kulturalny, zaczytany w Goethem i Heglu, zapatrzony w piękne gotyckie katedry i ryciny Durera – i ten kulturalny naród dokonał eksterminacji milionów Żydów, Słowian i Romów, zbudował obozy koncentracyjne i niemal bez sprzeciwu podążył za swoim szalonym wodzem, Adolfem Hitlerem. Również pozostałe ludy Europy nie pozostały niewinne. W takim razie należało się zastanowić, czy właśnie kultura nie zawiodła, skoro bycie czytelnikiem poezji i zbrodniarzem nie wyklucza się wzajemnie.

Ale nie chodzi tylko o powstrzymywanie zbrodni. W wierszu Miłosza pojawia się sugestia, że być może to, co dla poezji okazało się życiodajne – wielkie konflikty ideologiczne, spory światopoglądowe – dla innych stało się „śmiertelne”. W końcu poeci włoscy i rosyjscy zafascynowani byli faszyzmem i komunizmem, przyczyniali się do tego, że zwykli ludzie brali natchnienie nienawiści za piękno liryczne. Poeci nie potrafili też oprzeć się roli propagandystów, wysławiających potęgę owych zbrodniach reżimów:

Czym jest poezja, która nie ocala
Narodów ani ludzi?
Wspólnictwem urzędowych kłamstw.

Krytykowani są również ci artyści, którzy nie potrafią się odnieść do bieżących wydarzeń i zagrożeń, zamiast tego tworząc błahą literaturę do panieńskiego pokoju.

Czy należy więc odrzucić poezję? Wydaje się, że nie to miał na myśli Miłosz. Pisze on wyraźnie, że cel poezji został źle zrozumiany – zarówno przez innych, jak i przez niego samego. Poezja posiada wyjątkową moc, chociaż jej charakter nie zostaje wyjaśniony w wierszu.

Być może odpowiednia poezja, literatura i kultura potrafiłyby stworzyć klimat intelektualny, w którym tak straszny konflikt, jak II wojna światowa nie miałby miejsca. Nie jest wykluczone, że twórczość faktycznie ma taką moc – wystarczy spojrzeć na dzisiejszy świat i uświadomić sobie fakt, że pewne postawy, dawniej powszechne, są wykluczone (np. antysemityzm). I jest to w dużym stopniu zasługą intelektualistów.

Ale bardziej prawdopodobne, że Miłosz uważa, iż obecnie (tzn. po wojnie) rolą poezji będzie upamiętnienie zmarłych i ich tragedii. Poezja zawiodła i doszło do okrutnego konfliktu – a teraz jedynce, co może ona uczynić, to sprawić, by przetrwały wspomnienia o tych co odeszli (Tę książkę kładę tu dla ciebie, o dawny, / Abyś nas odtąd nie nawiedzał więcej).

Losowe tematy

Trudna sztuka dorastania bohaterów...

Oświecenie przykładało szczególną wagę do mądrości i spokojnej „zimnej” obserwacji rzeczywistości. Romantyzm stanął niejako w kontrze do tych postulatów....

Jak będzie wyglądać moja szkoła...

Moja szkoła to niezwykle piękny stary budynek którego jedna ze ścian pokryta jest pnącym bluszczem. Gdybym miał wyobrazić ją sobie za sto lat myślę że jej wygląd...

Opis pozytywnych przeżyć wewnętrznych...

Myślałem że ta środa będzie zwyczajnym dniem. Nic nie zapowiadało że przeżyję wspaniałą przygodę! Lekcje skończyłem jak zawsze o godzinie dwunastej. Byłem trochę...

Świat bez zawiści - apel do współczesnego...

Szanowni państwo! Wiele problemów dręczy ludzkość w naszych czasach. Głód problemy klimatyczne bieda należą do najistotniejszych. Jest jednak problem który...

Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki...

Powieść wydaje się nam czymś oczywistym. Wchodzimy do księgarni i na półkach widzimy głównie powieści tak samo w bibliotekach publicznych czy biblioteczkach...

Chocholi taniec - symbolika

Chochoł pełni w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego bardzo istotną funkcję. Jest to rodzaj słomianego snopa którym zimą ochrania się róże. W...

Jakie przesłanie moralne skierowałbyś...

Na progu nowego wieku wypada zastanowić się nad kondycją ludzkości. Musimy odpowiedzieć sobie na pytania co w naszym zachowaniu jest godnego pochwały co zaś trzeba zmienić....

Napisz list do jedynej i najmilszej...

Jedyna i najmilsza! Czy pamiętasz jeszcze nasz pobyt w Tomaszowie? Wspólnie spędzane chwile minuty które zdawały się upływać za szybko. Dziś przed oczami...

Przegląd wojska – interpretacja...

„Przegląd wojska” to jeden z obszerniejszych fragmentów „Ustępu” trzeciej części „Dziadów”. Już sam tytuł sugeruje tematykę...