Wypracowania.pl Unikalne i sprawdzone teksty

Sceny pojedynków w literaturze. Dokonaj analizy wybranych przykładów i omów ich funkcjonowanie w literaturze różnych epok

Pojedynki funkcjonują w kulturze od stuleci. Nie ma się czemu dziwić – starcie dwóch osobowości, dwóch wojowników zawsze budzi emocje. Pojedynek wydaje się bardziej sprawiedliwy niż bitwa – w końcu nie zwycięża się w nim dzięki przewadze liczebnej, czy lepszemu wyposażeniu.

Oczywiście walczący ze sobą różnią się wielkością i umiejętnościami. Ale to również nadaje pojedynkowi specyficznego charakteru. Kiedy mniej doświadczony wojownik wygrywa, może to oznaczać, że jest on wybrańcem. Gdy biblijny Dawid pokonuje potężnego Filistyna Goliata, mamy do czynienia ze znakiem boskiego wsparcia dla młodzieńca.

Niejako grą z motywem Dawida jest postać pana Wołodyjowskiego z „Trylogii” Henryka Sienkiewicza. Wołodyjowski to człowiek niewielkiego wzrostu, będący jednak mistrzem szabli. W „Potopie” pojedynkuje się on z warchołem Andrzejem Kmicicem, który uprowadził Oleńkę Bilewiczównę. Kmicic przegrywa i zostaje ranny. Klęska uczy pokory tego zadufanego w sobie szlachcica, a także jest początkiem jego przyjaźni z Wołodyjowskim. U Sienkiewicza pojedynek służy do ukazania moralnego wymiaru bohaterów. Kmicic, mimo wszystkich swoich zbrodni, okazuje się jednak człowiekiem honorowym – walczy uczciwie i nie zachowuje urazy do Wołodyjowskiego. W tym epizodzie można odczytać zapowiedź późniejszego odrodzenia moralnego pana Andrzeja.

Sens tego epizodu widać wyraźnie, gdy analizujemy go w kontekście „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Tam Hrabia pojedynkuje się z kapitanem Rykowem. Obaj są ludźmi honoru, jednak podstępny major Płut chce przerwać pojedynek i podstępnie zabić hrabiego. Ukazuje to wyraźnie zepsucie moralnego tego zruszczonego Polaka.

W XX-wiecznej polskiej literaturze najsłynniejszy jest oczywiściej pojedynek na miny z „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza. Bohaterowie Miętus i Syfon zmagają się, kto przybierze bardziej „wstrząsającą” minę. Gombrowicz w ten groteskowy sposób (przegrany popełnia samobójstwo) ukazuje, czym jest forma. Forma była najważniejszą kategorią intelektualną w twórczości Gombrowicza – autor uznawał, że jest ona sposobem narzucania swojej osobowości innym ludziom. Pojedynek na miny to starcie dwóch jednostek o to, czyja forma zwycięży i narzucona zostanie drugiemu. Pojedynek dwóch rodzajów formy pojawia się także w „Innych pieśniach” Jacka Dukaja – powieści, która stanowi przeniesienie filozofii Gombrowicza w realia literatury fantasy.

Sceny pojedynków w literaturze służą różnym celom. W literaturze starożytnej („Biblia”, ale i „Iliada” Homera) ukazywały boskie wsparcie, jakim cieszy się bohater i to, co on reprezentuje. W literaturze XIX-wiecznej służyły ukazaniu psychologicznego i moralnego wymiaru postaci. Z kolei w literaturze najnowszej (Gombrowicz, Dukaj), pojedynki wykorzystywane bywają do ukazania mechanizmów rządzących światem i relacjami międzyludzkimi.

Losowe tematy

„Lalka” jako powieść realistyczna...

Powieść realistyczna wykształcona została w XIX stuleciu. Ten nowy gatunek zgodnie z założeniami realizmu jako nurtu w literaturze dążył do jak najściślejszego i najbardziej...

Do przyjaciół Moskali – interpretacja...

„Do przyjaciół Moskali” to wiersz epicki wchodzący w skład „Ustępu” trzeciej części „Dziadów” który poprzedzony...

Warto poznawać literaturę dawnych...

Drogi Marku piszę do Ciebie by przekonać cię do czytania książek pochodzących z dawnych epok. Wiem że uwielbiasz czytać ale zdaję sobie też sprawę że jesteś wielkim...

„Rok 1984” jako antyutopia

„Utopia” to dzieło Tomasza Morusa. Renesansowy autor przedstawił w niej wizję idealnego ustroju politycznego. Książka ta dała nazwę całemu gatunkowi literackiemu...

Powieść obyczajowa – definicja...

Definicja i wyznaczniki gatunku Powieść obyczajowa to gatunek powieści który został ukształtowany w okresie pozytywizmu. Charakterystycznym dla owej epoki było zainteresowanie...

Odwaga walki zbrojnej i inny rodzaj...

W ciągu dziejów przedstawiciele chyba wszystkich narodowości musieli wielokrotnie toczyć wojny. Obrona praw i wolności ojczyzny wymagała od wielu poświęcenia zdrowia...

Stanisław Wyspiański Dziewczynka...

W malarstwie Stanisława Wyspiańskiego dzieci zajmowały miejsce szczególne. Artysta cenił ich naturalność i delikatność chętnie przenosząc się w rzeczywistość...

Nowela – definicja i wyznaczniki...

Definicja i wyznaczniki gatunku Nowela to gatunek literacki którego głównym wyznacznikiem jest zwięzłość. Nowela to utwór charakteryzujący się jednowątkowością....

Nazwiska znaczące w literaturze...

Nazwisko znaczące w literaturze to zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego „nazwisko bohatera utworu literackiego które stanowi aluzję do charakteru lub...