Unikalne i sprawdzone teksty

Sławomir Mrożek „Tango” - Artur w kręgu buntowników. Rodzaje buntu w literaturze – opracowanie

Bunt należy do najpopularniejszych wątków literatury światowej, przynajmniej od czasów Rewolucji Francuskiej. Wcześniej zazwyczaj kładziono w kulturze nacisk na zachowanie dawnych obyczajów, a przeciwnicy panującego ustroju społecznego ukazywani byli jako przestępcy. Rewolucja sprawiła, że postać konspiratora, buntownika i nonkonformisty stała się jedną z najważniejszych figur literackich.

Bunt mógł mieć różne formy. Rebelia, jaką podejmowali bohaterowie, wymierzona była we władców politycznych lub w sfery intelektualne lub obyczajowe. Często trudno przychodzi zresztą rozgraniczenie, co stanowiło sprzeciw wobec sytuacji politycznej, a co wobec koncepcji intelektualnych, uzasadniających tą sytuację. Adam Mickiewicz prezentował w „Dziadach” niezgodę na niewolę narodową, narzuconą przez Rosjan, a zarazem przeciwstawiał się polskiej arystokracji i jej mentalności. Bunt przeciw zaborcy równał się buntowi przeciw niesprawiedliwemu porządkowi społecznemu i nieaktualnym ideom. Buntownik był romantykiem, a romantyk buntownikiem.

Jednak pisarze drugiej połowy XX wieku stanęli w obliczu interesującej sytuacji. Kolejne wojny i rewolucje obaliły wszystkie dotychczasowe kanony postępowania. Wydawało się, że wszystkie radykalne myśli zostały już wypowiedziane. Bohater „Transatlantyku” Witolda Gombrowicza nie jest nawet w stanie zwyczajnie bluzgać, bo argentyński pisarz-erudyta (pierwowzorem tej postaci był Jorge Luis Borges) zauważa, że przekleństwo to zostało wypowiedziane już kiedyś w pewnym kontekście literackim. Podobnie wygląda sytuacja Artura, bohatera „Tanga” Sławomira Mrożka.

Artur bardzo chciałby zostać buntownikiem i obalić dawny porządek. Problem w tym, że to już poprzednie pokolenia odrzuciły wszelkie zasady. Wszystko wolno, więc panuje powszechna obojętność, co irytuje Artura. Przeciw czemu się buntować, skoro już żadne konwenanse i obyczaje nie obowiązują? Artur dochodzi do wniosku, iż w takim kontekście jedyną formą rebelii może być próba przywrócenia tychże zasad. Zmusza więc swoją rodzinę do powrotu do dawnych form – niejako ukoronowaniem tych prób ma się stać jego własny ślub z kuzynką Alą.

Jednak w trakcie ceremonii do Artura dociera, że przymuszenie wszystkich do życia według starych zasad nie sprawi, iż te zasady znowu zaczną obowiązywać. Można co najwyżej siłą przymusić rodzinę do udziału w tej grze, do ubierania dawnych ubrań. Skoro jednak siła jest w stanie sprawić, iż rodzina bierze udział w owej maskaradzie, to owa siła musi być  wartością sama w sobie – dochodzi do wniosku Artur i sięga po przemoc. Jednak okazuje się, ze w sytuacji panowania przemocy subtelny intelektualista (jakim Artur ostatecznie jest) musi się ugiąć przed człowiekiem prymitywnym, który dysponuje większymi mięśniami (czyli Edkiem).

Bunt przez ostatnie stulecia uchodził w literaturze za coś pozytywnego. Jednak Mrożek pokazuje w „Tangu”, że rebelia, traktowana jako wartość sama w sobie, zmienia się w swoją własną karykaturę i – chcąc nie chcąc – kończy się triumfem Edka.

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Powieść polifoniczna – definicja...

Definicja i wyznaczniki Powieść polifoniczna to specyficzny rodzaj powieści której nazwa nawiązuje do samego zjawiska polifonii. W przeciwieństwie do monofonii nie...

Behawioryzm – charakterystyka...

Behawioryzm to nurt psychologii popularny w pierwszej połowie XX wieku. Zwolennicy behawioryzmu krytykowali wcześniejszą psychologię i psychoanalizę jako coś nienaukowego....

Co twoim zdaniem dla dobra ludzkości...

Może się wydawać że literatura nie jest w stanie przyczynić się do budowania dobra ludzkości. Moim zdaniem nie jest to prawda. Według mnie literatura jest czymś co może...

Testament mój – interpretacja...

Wiersz zatytułowany „Testament mój” napisał Juliusz Słowacki na przełomie lat 1839 - 1840 będąc w tym czasie w Paryżu. Dzieło odbija nastrój...

Jak rozwijała się przyjaźń bohaterów...

Przyjaźń jest jedną z najważniejszych rzeczy w życiu człowieka. Jest tak cenna że każdy o nią zabiega – dzięki niej mamy poczucie bezpieczeństwa i wsparcia tak...

Kartka z pamiętnika Robinsona

Siedzę na tej wyspie od kilku lat a moim towarzystwem są tylko kozy i papuga. Ciekawe czy ktoś kiedyś przeczyta to co w tej chwili piszę? Jeśli tak zapewne uzna że bardzo...

Impresjonizm w „Ludziach bezdomnych”...

W XIX wieku do najpopularniejszych kierunków artystycznych należał impresjonizm. Jego popularność zaczęła się od sztuk plastycznych gdzie autorzy próbowali...

Martwa natura z jabłkami i pomarańczami...

Obraz „Martwa natura z jabłkami i pomarańczami” jest jedną z wielu martwych natur które wyszły spod pędzla Paula Cézanne'a i jak wszystkie one...

Czy chciałbyś być uczniem Akademii...

Przygody jakich doświadczyli uczniowie niezwykłej rozbudzającej wyobraźnię Akademii Pana Kleksa dowodzą że nauka w tej dość nietypowej szkole dla każdego z nas mogłaby...