Unikalne i sprawdzone teksty

„Syzyfowe prace” - znaczenie tytułu

Jak wyjaśnić znaczenie tytułu powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace”? Żeby przeanalizować ten problem, musimy przypomnieć kilka faktów o powieści, jak i mit o Syzyfie.

Otóż powieść ukazała się w 1897 roku, na łamach prasy (książkowe wydanie pojawiło się na rynku rok później), początkowo pod pseudonimem (Maurycy Zych). Autor opisał w niej swoje doświadczenia, jako ucznia rosyjskiego gimnazjum. Oferując czytelnikom frapującą opowieść o dorastaniu, Żeromski przedstawił w niej również kwestie polityczne i społeczne.

Nie musimy dokładnie analizować greckiego mitu o Syzyfie – wystarczy przypomnieć, iż za przewinienia wobec bogów został skazany na wieczne cierpienie. Męki owego dawnego króla mają formę nieustannej pracy – wtacza on pod górę ciężki kamień. Nigdy nie udaje mu się zakończyć zadania, bowiem zawsze głaz wymyka mu się z rąk tuż przed „metą” – i Syzyf musi zaczynać swój trud na nowo.

Czym więc, w kontekście powieści Żeromskiego, są owe „Syzyfowe prace”? Jak w przypadku każdej dobrej literatury, nie ma jednoznacznej odpowiedzi. „Syzyfową pracą” mogą być bowiem wysiłku Polaków, dążących do zachowania swojej odrębności narodowej i kulturalnej. Być może – wydaje się mówić Żeromski – jest to zadanie beznadziejne (pamiętajmy, że powieść została wydana ponad dwadzieścia lat przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości). W końcu Cesarstwo Rosyjskie to największe państwo świata, a przy tym jedno z najpotężniejszych. Rosjanie mają na swoje usługi całą potęgę swojego imperium – policję, cerkiew, a także… szkołę. Tak, właśnie szkoła okazać się może jednym z najskuteczniejszych narzędzi rusyfikacji. W końcu młode umysły dopiero się formują i chętnie podporządkowują autorytetom nauczycieli. Oni zaś dowodzą, że tylko zostanie członkiem narodu rosyjskiego oferuje drogę kariery – sami są zresztą tego przykładem! Nie ma wśród nich osób gorąco broniących polskości. Nawet nauczyciel w prowincjonalnym gimnazjum musi zapomnieć, że jest Polakiem – a co dopiero osoby na wyższych stanowiskach.

Zresztą, nie ma się co oszukiwać, kultura rosyjska jest piękna i ciekawa. Kultura polska również – ale szkoła przedstawia uroki tylko tej pierwszej. W dodatku wystarczy iść, jak Marcin Borowicz, na rosyjskie przedstawienie, by zaskarbić sobie przychylność nauczycieli. Któż by się nie skusił?

Brzmi to bardzo pesymistycznie. Ale istnieje również inna możliwa interpretacja tytułu. Otóż „syzyfową pracą” są – paradoksalnie – starania Rosjan. I tutaj też możemy przytoczyć przykład Marcina Borowicza. Wszystkim wydawało się, że jest to człowiek niemal całkowicie zrusyfikowany. Wystarczyło jednak, by zaczął czytać wspaniałą polską literaturę –wówczas znów poczuł się Polakiem i wysiłki rusyfikatorów spaliły na panewce. Młody człowiek wyślizgnął się im w ostatniej chwili, niczym głaz z dłoni Syzyfa.

Nie można jednoznacznie powiedzieć, jakie jest znaczenie tytułu powieści Stefana Żeromskiego. I również ta nieoczywistość sprawia, iż jest to dzieło do tej pory tak fascynujące!

Rozwiń więcej

Losowe tematy

Opis obrzędu dziadów w cmentarnej...

Jest noc. Ciemność spowiła świat gdzieniegdzie widać tylko błyskające oczy tajemniczych stworzeń. W niewielkiej kaplicy mieszczącej się tuż obok cmentarza zgromadzili...

Quo vadis jako powieść o miłości...

„Quo vadis” Henryka Sienkiewicza przenosi czytelnika do Starożytnego Rzymu. Powieść ukazuje przełomowy dla historii moment narodzin i umacniania się chrześcijaństwa...

Zwyczaje rdzennych mieszkańców...

Powieść Henryka Sienkiewicza zatytułowana „W pustyni i w puszczy” to nie tylko opowieść o pięknie przyrody Afryki ale i o jej mieszkańcach. Czytelnik ma okazję...

Jan Matejko Hołd pruski – opis...

Obraz Jana Matejki zatytułowany „Hołd pruski” przedstawia historyczną scenę złożenia lennego hołdu polskiemu królowi Zygmuntowi I Staremu przez Albrechta...

Boże Narodzenie w Bullerbyn –...

Święta Bożego Narodzenia to magiczny czas kiedy zapominamy o toczących się w ciągu całego roku waśniach sporach podziałach i kłótniach. To jedno z najważniejszych...

Historia Gorcewa

Gorcew to jeden ze współwięźniów Gustawa głównego bohatera powieści „Inny świat”. Mężczyzna ten zanim trafił do łagru był radzieckim...

Postawa narodu polskiego wobec najazdu...

Sytuacja polityczna Rzeczpospolitej w drugiej połowie XVII stulecia nie była łatwa. Od wschodu kraj nękały oddziały rosyjskie na południowym wschodzie niepokoje wywoływali...

Opis fresku Michała Anioła "Stworzenie...

„Stworzenie Adama” to dzieło autorstwa Michała Anioła. Scena jest elementem fresku który znajduje się w kaplicy Sykstyńskiej. Swoje dzieło Michał Anioł...

Bohaterowie „Wesela” i ich pierwowzory...

Gospodarz – Włodzimierz Tetmajer Tetmajer był młodopolskim malarzem pochodził z rodziny inteligenckiej. W 1890 roku ożenił się z chłopką Anną Mikołajczykówną....