Confiteor – interpretacja, opracowanie

„Confiteor” to manifest Młodej Polski autorstwa Stanisława Przybyszewskiego, który ukazał się w 1899 roku na łamach krakowskiego „Życia”. Tytuł oznacza w języku łacińskim tyle, co „wyznaję”, tekst ma więc charakter swoistego wyznania wiary w nową sztukę. Pisarz zdecydowanie odrzucił tu tradycyjne kanony artystyczne, zwłaszcza realizm i naturalizm jako wytwór niedoskonałego, zadufanego w sobie rozumu. Za siłę zdecydowanie wyższą i bardziej pierwotną uważał Przybyszewski duszę. To właśnie jej wyrazem miała być nowa sztuka.

Miała ona docierać do prawd wiecznych, kosmicznych i fantazyjnych światów. Co więcej, musiała być absolutnie wolna od nakazów moralnych. Postulował zatem Przybyszewski sztukę wolną od utylitaryzmu, ideałów społecznych, narodowych czy dydaktycznych. Sztuka miała być celem samym w sobie – tak rozumiał twórca modernistyczne hasło „sztuka dla sztuki”. Chodziło o koncepcję sztuki elitarnej i zamkniętej w pojęciu estetyzmu.

Artysta młodopolski miał być kapłanem wskazującym drogę do wyższych rejonów duchowości, niejako pośrednikiem między światem materialnym niematerialnym. Autor „Confiteora” przyznawał również artyście szczególną pozycję w społeczeństwie – jako jednostki wyjątkowej, odróżniającej się przede wszystkim od znienawidzonego filistra.