Stara baśń – opracowanie, problematyka, charakterystyka bohaterów

Geneza, czas i miejsce akcji

Opowieść o dziejach Polski była wyrazem historycznego zainteresowania pisarza. „Stara Baśń” ukazała się w roku 1876.

Akcja utworu ma miejsce w XIX wieku. Bohaterowie przebywają w grodach, a także w chramie. Wspomniana jest również żmijowa polana. W pobliżu miejsca akcji znajduje się jezioro Lednica.

Motywy, problematyka

Akcja całego utworu przeplatana jest wieloma motywami, które związane były z ówczesną obyczajowością i religijnością. Jednak najważniejszym jest motyw, a zarazem problem walki o władzę. Ta odbywa się metodami nieuczciwymi. Widocznym jest także motyw zdrady, ale i spryt, który pozwala odnieść sukces. Ważnym elementem samej akcji są wszelakie wróżby i przepowiednie. Na nich opiera się także wybór Piasta.

Ważnym jest także motyw dorastania, z którym związana jest uroczystość postrzyżyn. W utworze pojawiają się także wątki miłosne. W tym niestrudzone uczucie Domana do Dziwy, które objawia się na wiele różnych sposobów.

Ważnymi elementami budującymi akcje są także wspomnienia odnoszące się do zwyczajów i zasad panujących w ówczesnym społeczeństwie. Widoczną jest solidarność klanowa, jak i też zasada gościnności, która bywa stosowana niezależnie od poglądów gospodarza na przybyłych w jego strony osoby.

Bohaterowie

Hengo – Kupiec, a zarazem szpieg niemiecki, które za swe działania zostaje w efekcie zabity.

Gerd – To on zdradza czego świadkiem był na dworze Popiela.

Wisz – Inicjator wiecu, ginie w wyniku walk z wojskiem Popiela.

Leszek – Wydłubano mu oczy i zamknięto w wieży. Przezorna Brunhilda odsyła go do Miłosza.

Miłosz – Ojciec Leszka. Ginie w wyniku walki z synami Popilela.

Piast – Pasujący do przepowiedni, cieszący się szacunkiem, zostaje wybrany na przywódcę.

Dziwa – Bierze ślub z Domanem, jednak ich miłość poprzedzona jest szeregiem perypetii.

Jaruha – Stara wieszczka, która para się także lecznictwem. Chętnie angażuje się w sprawy innych, opowiada Dziwi bajkę, która sprawia, że zaczyna się ona zastanawiać nad swoim przeznaczeniem.

Kniaź Popiel – Bezwzględny i dążący do władzy nie cofa się przed stosowaniem podstępów. Jego wspólniczką jest żona Brunhilda.

Mila – Pierwsza żona Domana, która ginie zamordowana podczas wesela.

Leszek i Pepełek – Synowie Popiela, którzy najeżdżają później kmieciów.

W utworze występują także i inni kmieciowie oraz między innymi ojciec zamordowanej podczas zaślubin Mili czy podróżnicy głoszący nową wiarę.