„Inny świat” – epilog – streszczenie i interpretacja

Streszczenie

„Epilog. Upadek Paryża”

W czerwcu 1945 roku Gustaw przebywa w Rzymie, gdzie pracuje w redakcji pewnego czasopisma. Któregoś dnia bohater spotyka byłego współwięźnia, z którym przebywał w radzieckim więzieniu, a potem w łagrze. To on, z pochodzenia Żyd, pierwszy poinformował skazańców o upadku Paryża.

W łagrze pracował na uprzywilejowanej pozycji w brygadzie budowlanej. W czasie spotkania z Gustawem opowiada swoją historię. Okazuje się, że w obozie był donosicielem, dzięki czemu nie został przeniesiony do ciężkiej pracy w lesie. Z powodu jego fałszywego donosu rozstrzelano czterech Niemców. Żyd pyta Gustawa, czy po tym, co przeszedł w łagrze, rozumie jego postępowanie. Bohater jednak nie okazuje mu współczucia, zrozumienia i wybaczenia.

Interpretacja

Gustaw Herling-Grudziński w scenie z epilogu wyraża przekonanie, że człowiek nawet w najgorszych okolicznościach może zachować godność. Przejawia się ona w możliwości wyboru pomiędzy moralnością i całkowitym upodleniem etycznym. Są wartości, które nawet w nieludzkim świecie pozwalają jednostce zachować ludzkie oblicze, zdaje się mówić pisarz. Z wartości tych nie można nigdy rezygnować, ponieważ to one czynią nas ludźmi.