Motyw deesis w literaturze i sztuce – opracowanie

Motyw deesis był motywem, który wykorzystywano zarówno w sztuce, jak i w literaturze. Szczególnie popularny był w czasie średniowiecza. Sztuka i literatura teocentrycznej epoki chętnie odwoływała się do postaci świętych oraz samego Boga i jego syna. Słowo deesis oznacza prośbę. Jego pojawienie się związane jest z chęcią przedstawienia błagania do Chrystusa, w którym pośredniczyć mają dwie postaci. Pierwszą z nich jest Matka Boska, natomiast drugą Jan Chrzciciel. Mają oni pełnić rolę osób, które zaniosą prośby wiernych do Syna Bożego.

Przedstawienie tych trzech postaci pojawia się zarówno w literaturze, jak i w sztuce. Przykładem utworu, w którym pojawia się rozwinięty motyw jest „Bogurodzica”, w której pojawiają się zarówno postaci Jana Chrzciciela, jak i Matki Boskiej, do których zwraca się lud.

Deesis czyli błaganie nie zawsze kierowane było jedynie do tych dwóch osób. W niektórych przedstawieniach pojawia się także zwrot do większej ilości świętych czy aniołów stanowiących pośredników między ludźmi a Najwyższym. Oprócz tych postaci, w przedstawieniach motywu użyte były także osoby męczenników.

Motyw deesis znaleźć można między innymi w przedstawieniu znajdującym się w świątyni Hagia Sofia. Motyw często występował również jako użyty przy tworzeniu ikon oraz jako zasada kompozycyjna w tworzeniu ołtarzy.